erfovereenkomst

Article

De erfovereenkomst: nieuw en belangrijk

Nieuwsbrief Actualiteiten, februari 2018

Vanaf 1 september 2018 wordt het verbod om tijdens uw leven een overeenkomst af te sluiten over uw nog niet opengevallen nalatenschap versoepeld. Het afsluiten van een dergelijke overeenkomst sluit aan bij de bekommernis van vele ouders om in overleg met hun kinderen hun erfenis te regelen om zo mogelijke conflicten tussen de kinderen na het overlijden van de ouders te vermijden.

Momenteel zijn overeenkomsten over ‘niet-opengevallen nalatenschappen’ (= erfovereenkomsten) in principe verboden. Ook na 1 september 2018 houdt dit verbod stand, maar zal het wel mogelijk zijn om punctuele en globale erfovereenkomsten af te sluiten.

Een punctuele erfovereenkomst is een overeenkomst tussen toekomstige erfgenamen die het mogelijk maakt om afspraken vast te leggen over bepaalde aspecten van een schenking of een erfenis. Zo kan men een overeenkomst sluiten over de waarde van geschonken goederen, het verzaken aan een vordering tot inkorting, het instemmen met de schenking van een reeds geschonken goed en met de inbreng van een schenking met generatiesprong. Dit opent opportuniteiten zoals hierna blijkt.

Voorbeeld

Koen wil aan zijn twee kinderen, Marie en Jan, een deel van zijn vermogen schenken. Marie en haar echtgenoot hebben zelf al een mooi vermogen opgebouwd, dus stelt Marie voor dat haar vader haar deel rechtstreeks aan haar twee kinderen schenkt. Koen vindt dit een goed idee maar op welke manier kan hij de zekerheid bekomen dat Marie niet na zijn overlijden alsnog haar voorbehouden erfdeel (reserve) zal opeisen?

Vanaf 1 september 2018 kan Koen met zijn dochter afspreken dat de schenking aan haar kinderen aangerekend wordt op het erfdeel dat zij zal hebben in de nalatenschap van haar vader. Zo krijgen de kleinkinderen een vermogensrechtelijk duwtje in de rug en heeft Koen niet alleen de zekerheid dat Marie haar voorbehouden erfdeel in de nalatenschap van haar vader niet kan opeisen bij haar kinderen, maar ook dat de gelijkheid tussen Jan en Marie niet aangetast wordt.

Een globale erfovereenkomst of een familiaal pact is een overeenkomst die gesloten wordt tussen ouders en hun vermoedelijke erfgenamen in nederdalende lijn (kinderen, kleinkinderen en stiefkinderen). Een dergelijke overeenkomst is bijvoorbeeld niet mogelijk voor echtgenoten zonder kinderen die hun nalatenschap willen regelen met hun broers/zussen. Dergelijke overeenkomst stelt het bestaan vast van een evenwicht tussen ouder(s) en alle kinderen, rekening houdende met de reeds eerder gedane schenkingen, met de schenkingen die in de erfovereenkomst zullen gebeuren en met de persoonlijke situatie van iedere erfgenaam. Het evenwicht is niet louter rekenkundig. Er kan ook rekening worden gehouden met ‘genoten voordelen’ zoals bijvoorbeeld het kosteloos bewonen van een ouderlijke woning door één van de kinderen of de genoten opleiding in het buitenland.

Voorbeeld

Marie en Tom hebben twee kinderen, Mats en Marloes. Marloes heeft destijds een bijkomende opleiding aan een gerenommeerde buitenlandse universiteit genoten. Haar ouders beslissen om Marloes de aandelen van het familiebedrijf te schenken en om aan Mats een ‘gelijkwaardige’ geldsom te geven. Mats is bovendien steeds in het ouderlijke huis blijven wonen zonder betaling van enig huurgeld. Marie en Tom vinden dat zij hun kinderen gelijk bedeeld hebben, maar wensen dat hun regeling juridisch sluitend is.

Vanaf 1 september 2018 kunnen zij hierover, samen met hun beide kinderen, een overeenkomst sluiten. Hierin kunnen zij een moreel evenwicht creëren tussen Mats en Marloes waarbij ze rekening kunnen houden met de schenkingen die ieder van hen kreeg, de voordelen die ze hebben genoten (zijnde de buitenlandse opleiding van Marloes en de gratis woonst voor Mats) en hun respectievelijke situatie. Indien de kinderen die globale regeling aanvaarden, dan volgt daaruit dat ze van de daarin vermelde schenkingen, na overlijden van hun ouder(s), geen inbreng en geen inkorting kunnen vorderen.

Geldigheidsvoorwaarden

Voor de meeste erfovereenkomsten moet een notariële akte worden opgesteld, waarbij voorzien is in een toelichtingsvergadering bij de notaris en een bedenktijd van één maand vooraleer tot definitieve ondertekening over te gaan. Bij niet naleving van deze strenge geldigheidsvoorwaarden is de overeenkomst absoluut nietig en dus zonder enige waarde.

Gepubliceerd op 20/02/2018
Natalie Van Haver, nvanhaver@deloitte.com

Onze maandelijkse gratis nieuwsbrief ontvangen in je mailbox? Klik hier
Did you find this useful?