erfrecht

Article

Het nieuwe erfrecht in de praktijk

Deel 1

Nieuwsbrief Actualiteiten, december 2018

Over de krachtlijnen van het nieuwe erfrecht hebben we het al gehad in ons oktobernummer. De gevolgen ervan illustreren we met een aantal praktijkgevallen. Zo gaan we in op het erfdeel van de kinderen, de (huwelijks-)partner en de ouders. Tijdens het leven mag u zoveel u wilt wegschenken aan wie u wilt, maar welke beperkingen gelden er bij uw overlijden?

1. Koen heeft twee kinderen, Jan en Marie. Jan heeft jaren geleden het contact verbroken met de familie. Kan Jan onterfd worden?

Als kind heeft Jan recht op zijn voorbehouden deel (reserve), bijgevolg kan vader Koen hem niet onterven. Indien Koen niets doet, krijgen zijn kinderen bij zijn overlijden elk een gelijk deel. Vader Koen kan zijn dochter wel bevoordelen door haar tijdens zijn leven zijn 'vrij beschikbaar vermogen' te schenken of haar dit als legaat via testament toe te kennen. Stel, vader Koen komt te overlijden in april 2018 en zijn nalatenschap bestaat uit 600.000 EUR. In dat geval, zal Jan recht hebben op 200.000 EUR (1/3de). Bij overlijden vanaf 1 september 2018 - datum waarop de nieuwe wet inwerking treedt  _ kan Koen over een groter deel van zijn vermogen vrij beschikken (1/2de). Jan heeft recht op 1/4de of 150.000 EUR. Marie zal 450.000 EUR kunnen erven.

Nalatenschap van 600.000 EUR overlijden Koen vóór 1 september 2018 overlijden Koen vanaf 1 september 2018
Reserve dochter Marie 200.000 EUR 150.000 EUR
Reserve 'verloren' zoon Jan 200.000 EUR 150.000 EUR
Beschikbaar deel 200.000 EUR 300.000 EUR


2. Koen heeft twee kinderen uit een vorig huwelijk, Jan en Marie. Hij heeft een vaste relatie met Vera die op haar beurt drie kinderen heeft uit een vorige relatie, Eva, Ella en Bart. Kan Koen zijn stiefkinderen én zijn eigen kinderen gelijk bedelen?

Door de verruiming van het beschikbaar deel wenst de wetgever (nieuwe) mogelijkheden te creëren voor nieuw samengestelde gezinnen. Vanaf 1 september 2018 bedraagt de reserve voor de eigen kinderen steeds 1/2de van de nalatenschap. Indien de nalatenschap van vader Koen bestaat uit 600.000 EUR, hebben zijn eigen kinderen Jan en Marie elk recht op een voorbehouden erfdeel van 150.000 EUR. Koen kan via schenking(en) of bij testament vrij beschikken over de overige helft, dus over 300.000 EUR, te verdelen over de drie kinderen van Vera. Een volledig gelijke bedeling per kind zal Koen niet kunnen bewerkstelligen.

Nalatenschap van 600.000 EUR overlijden Koen vóór 1 september 2018 overlijden Koen vanaf 1 september 2018
Reserve dochter Marie 200.000 EUR 150.000 EUR
Reserve zoon Jan 200.000 EUR 150.000 EUR
Beschikbaar deel 200.000 EUR, te verdelen over Ella, Eva en Bart 300.000 EUR, te verdelen over Ella, Eva en Bart


3. Marie woont feitelijk samen met haar vriend Tom en ze vraagt zich af wie er haar helft van hun woning zal erven, aangezien ze nog geen kinderen hebben.

Bij nazicht van de aankoopakte blijkt dat er geen beding van aanwas voorzien werd. Bijgevolg zullen bij haar overlijden haar ouders elk 1/4de van haar nalatenschap kunnen opeisen, zijnde hun reserve.  Tom zal dan mogelijks genoodzaakt zijn om de helft van hun gezinswoning af te staan, zelfs indien Marie haar deel van de woning bij testament aan Tom zou nalaten! Onder het nieuw erfrecht (overlijden vanaf 1 september 2018) kan Marie wel haar volledige vermogen legateren aan Tom. Haar ouders zullen geen recht meer hebben op een reserve, doch enkel recht hebben op een onderhoudsuitkering indien zij zorgbehoevend zouden zijn ten tijde van en door het overlijden van hun dochter.


4. Marie en Tom wonen wettelijk samen en hebben twee kinderen. Aangezien de kinderen nog minderjarig zijn, wenst Tom dat bij zijn overlijden de gehele nalatenschap zal toekomen aan Els. Kan dat?

Het erfrecht blijft op dit punt ongewijzigd, met name bij overlijden van Tom heeft Marie recht op het vruchtgebruik van de gezinswoning. Tom kan een testament opmaken ten voordele van Marie, maar moet nog steeds het voorbehouden deel (reserve) van zijn kinderen respecteren. Tom kan slechts over de helft van zijn nalatenschap vrij beschikken en dat aan Marie toekennen via schenking of bij testament. Tom kan bij testament of via een beheersstructuur wel voorzien in een begeleiding van zijn kinderen en een bescherming van het vermogen
van zijn kinderen!

Gepubliceerd op 20/12/2018
Ellen Buysse, ebuysse@deloitte.com en Aurélie Veirman, aveirman@deloitte.com

Onze maandelijkse gratis nieuwsbrief ontvangen in je mailbox? Klik hier
Did you find this useful?