waarom-maatschap-relevant-is-en-blijft

Article

Waarom de maatschap nog steeds relevant is en blijft

Nieuwsbrief Actualiteiten, januari 2021

De maatschap is al decennia lang een gekende structuur om familiaal vermogen over te dragen. De voorbije jaren hebben een aantal wetgevende initiatieven er toe geleid dat maatschappen aan een aantal nieuwe verplichtingen moeten voldoen.

Zo moet de maatschap ingeschreven worden in de kruispuntbank voor ondernemingen (KBO), moeten de uiteindelijke begunstigden kenbaar gemaakt worden in het UBO-register en moet verplicht een boekhouding worden gevoerd. Deze moet weliswaar niet worden gepubliceerd en in vele gevallen zal een vereenvoudigde boekhouding volstaan.

Hoewel dit soms zo wordt voorgesteld, vormen deze nieuwe verplichtingen geen aanval op de maatschap. De wetgever wenst dezelfde regels toe te passen als op andere vennootschappen, maar dan vereenvoudigd. Wie omwille van deze (beperkte) bijkomende verplichtingen besluit dat de maatschap niet langer relevant is in het kader van familiale vermogensplanning, gaat dan ook veel te kort door de bocht.

De voornaamste kritiek op de maatschap als structuur om familiaal vermogen over te dragen, luidt dat de maatschap haar anoniem karakter heeft verloren. Het is vooreerst belangrijk om deze kritiek tot haar ware proportie te herleiden: enkel het bestaan van de maatschap is gekend (inschrijving KBO) en wie de uiteindelijke begunstigden zijn (UBO-register). Welk vermogen er concreet in de maatschap werd ondergebracht, is niet gekend noch publiek consulteerbaar.

Bovendien stelt de vraag zich of het verlies aan anonimiteit wel moet betreurd worden. Wij zijn er van overtuigd dat transparantie in de meeste gevallen juist moet toegejuicht worden. Zo wordt de traceerbaarheid van de oorsprong van uw vermogen fiscaal steeds belangrijker, zelfs over generaties heen. Ook juridisch en familiaal is dit van groot belang, onder meer om de uitwerking van allerlei voorwaarden verbonden aan schenkingen te vrijwaren (bv. terugkeer bij overlijden van een kind, verbod om geschonken vermogen te vermengen met dat van de partner) of om erfenisdiscussies te vermijden.

Critici van de maatschap stellen verder dat er evenwaardige alternatieven zijn voor de maatschap, zoals het verlenen van een onherroepelijke volmacht. De basisregel is evenwel dat een volmacht steeds herroepbaar is. Enkel in heel specifieke omstandigheden kan een volmacht onherroepelijk zijn. De zaakvoerder van een maatschap daarentegen kan statutair worden benoemd en zo onafzetbaar zijn (behoudens misbruik van zijn mandaat).

Wanneer het over te dragen vermogen aandelen van een familiaal aangehouden vennootschap betreft, kunnen heel wat afspraken vastgelegd worden in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst. Het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen heeft het arsenaal aan mogelijke afspraken hiertoe uitgebreid: meervoudig stemrecht, ongelijke verdeling van winsten, statutaire verankering van het bestuursmandaat, afspraken inzake de overdraagbaarheid van aandelen, enz. Maar vaak zal ook hier de maatschap nog meer allesomvattende oplossingen kunnen bieden.

Groot pluspunt van de maatschap als beheersstructuur bij de overdracht van vermogen is haar flexibiliteit. Door de beperkte wettelijke voorschriften is maatwerk mogelijk. Afhankelijk van het gewenste opzet, zijn twee uitersten mogelijk: de wens om de sterkst mogelijke controle over het weggeschonken vermogen te behouden versus de intentie om de begiftigden volledige autonomie te geven. Het juiste evenwicht zal voor iedere familie anders zijn, en vaak zullen inzichten daarover ook evolueren in de loop der jaren, bv. omdat kinderen matuurder worden.

De maatschap blijft dan ook het instrument bij uitstek om vermogen over te dragen. Laat de boekhoudplicht die er extra bij komt kijken geen struikelblok zijn. Een goede huisvader hield immers ook vroeger al een en ander nauwgezet bij.

 

Gepubliceerd op 27/01/2021
Thomas Storme, tstorme@deloitte.com

Did you find this useful?