Article

Indexsprong en loonnorm: de Regering strijdt tegen de loonhandicap

KMO-update

De loonkost is in België hoger dan bij onze directe buren en belangrijkste handelspartners (Nederland, Duitsland en Frankrijk). Als gevolg daarvan worstelen Belgische bedrijven met een loonhandicap. De Regering wil daar iets aan doen, meer bepaald via de invoering van een indexsprong en een blokkering van de loonkosten in 2015 (en een lichte verhoging in 2016). Daartoe werden twee wetten goedgekeurd die eind april in werking zijn getreden.

Teneinde de tewerkstellingsgraad te verhogen wil de regering-Michel I de loonhandicap van de Belgische bedrijven ten opzichte van hun directe buren en belangrijkste handelspartners (Nederland, Duitsland en Frankrijk) verkleinen. Daartoe neemt ze verschillende maatregelen, zoals:

  • de indexsprong;
  • de vastlegging van een loonnorm voor de jaren 2015-2016.

Indexsprong?

In België worden de lonen geïndexeerd in functie van de kosten van het levensonderhoud (bepaald door de afgevlakte gezondheidsindex). Onze buurlanden passen echter een ander systeem toe, met als gevolg dat de Belgische lonen sneller stijgen en de loonhandicap van onze Belgische ondernemingen groter wordt.

Concreet stelt de wetgever voor om een indexering van 2% over te slaan. Dit betekent dat de lonen niet stijgen zolang de referte-index niet met 2% de hoogte ingaat. De lonen kunnen dan pas opnieuw gaan stijgen wanneer deze drempel wordt overschreden.

Wie wordt hierdoor getroffen? Deze maatregel heeft gevolgen voor loontrekkende werknemers en ambtenaren maar ook voor sociale uitkeringsgerechtigden.

De wet betreffende de indexsprong is op 27 april ll. van kracht geworden. Meerdere vakbonden nemen zich voor om bij het Grondwettelijk Hof beroep in te stellen tegen deze maatregel, omdat ze hem als onrechtvaardig beschouwen.

Loonnorm?

De regering wil de loonhandicap daarnaast ook bestrijden door een loonnorm vast te leggen.

De loonnorm heeft tot doel om een maximale grens van de loonkosten van tevoren vast te stellen. Zo kan de evolutie van die kosten beter worden beheerst en wordt vermeden dat ze al te snel stijgen, wat nadelig zou zijn voor het concurrentievermogen van de Belgische bedrijven.

Om de twee jaar stellen de sociale partners de loonnorm vast en daarmee ook de maximale stijging van de loonkosten. Bereiken ze geen akkoord, dan neemt de regering het van hen over. Deze situatie deed zich al eens voor in 2013 (voor de jaren 2013-2014), en dient zich dit jaar opnieuw aan (voor 2015-2016).

De wetgever legt een zekere discipline op: de loonnorm bedroeg al 0% voor 2013-2014 en blijft ongewijzigd voor 2015, terwijl hij stijgt tot 0,5% van de bruto loonmarge voor 2016. Bovendien mag de maximale marge voor de evolutie van de loonkosten voor 2016 worden verhoogd met 0,3% van de netto loonmassa, zonder dat dit echter bijkomende kosten mag met zich meebrengen voor de werkgever (bv. door maaltijdcheques toe te kennen).

De aldus vastgestelde loonnorm mag niet worden overschreden door overeenkomsten op intersectoraal of sectoraal niveau, op het niveau van de onderneming of door individuele overeenkomsten. Een inbreuk op de loonnorm wordt bestraft met administratieve of zelfs strafrechtelijke sancties.

Betekent dit dan dat er geen enkele loonsverhoging mag worden toegekend? Neen, de naleving van de loonmarge wordt gecontroleerd op een globaal niveau (gemiddelde uurloonkosten van de onderneming), niet individueel. De werkgever behoudt dus enige bewegingsvrijheid, ook al is die relatief beperkt.

Sommige elementen worden bovendien niet opgenomen in de berekening van de loonnorm (bv. innovatiepremies, resultaatsgebonden niet-recurrente voordelen …). De werkgever mag ook nieuwe werknemers in dienst nemen: bij de berekening van de loonnorm wordt geen rekening gehouden met de stijging van de loonmassa als gevolg van de toename van het aantal voltijds equivalenten binnen de onderneming.

Bijgevolg en in tegenstelling tot wat soms werd aangekondigd, blijven individuele stijgingen mogelijk, zolang ze niet leiden tot een stijging van de globale loonkosten.

Op wie is deze regelgeving van toepassing? Op de hele privésector en voortaan ook op de economische overheidsbedrijven (Belgacom, de NMBS, Infrabel, Bpost en Belgocontrol).

De wet betreffende de loonnorm is op 28 april 2015 in werking getreden.

Marie-Eve Comblen – mcomblen@deloitte.com


Gepubliceerd op 30/06/2015.

Did you find this useful?