Article

KMO-update

Nieuwe wettelijke regeling voor waardering van vruchtgebruik en blote eigendom

Vruchtgebruik is het recht om van een goed, waarvan een ander de (blote) eigendom heeft, het genot te hebben en de “vruchten” ervan (bv. huuropbrengsten, interesten, dividenden) op te strijken. Het ontstaat vaak ingevolge erfenis: de langstlevende echtgenoot erft het levenslang vruchtgebruik over de nalatenschap van haar overleden partner, de blote eigendom komt toe aan de andere erfgenamen, doorgaans de kinderen van de erflater.

De opsplitsing van vruchtgebruik en blote eigendom is evenwel vaak niet wenselijk, en kan spanningen veroorzaken tussen de betrokkenen. Zo bijvoorbeeld in nieuw samengestelde gezinnen, waar een stiefouder het vruchtgebruik verkrijgt over goederen welke in blote eigendom toebehoren aan de kinderen welke niet van hem of haar afstammen.

In zulke gevallen wordt er dikwijls voor gekozen om het vruchtgebruik “om te zetten” in een kapitaal. De blote eigenaars zullen het vruchtgebruik als het ware afkopen, zodat zij volle eigenaar van het goed worden. Ook het omgekeerde is mogelijk: de vruchtgebruiker koopt de blote eigendom en bekomt zo de volle eigendom. De blote eigenaars ontvangen een kapitaal. Nog een andere mogelijkheid is om het desbetreffende goed te verkopen aan een derde en de verkregen prijs te verdelen tussen de vruchtgebruiker en de blote eigenaars.

Het bepalen van het bedrag waarop de vruchtgebruiker of de blote eigenaars gerechtigd zijn, gaf in het verleden vaak aanleiding tot discussie. Ons Burgerlijk Wetboek bleef tot voor kort immers bijzonder vaag omtrent de waardering van het vruchtgebruik. De wet van 22 mei 2014 komt hieraan tegemoet door een duidelijke rekenformule in te voegen.

De waarde van het vruchtgebruik zal worden bepaald als een percentage van de normale verkoopwaarde van het goed. Dit percentage zal, rekening houdend met het geslacht en de leeftijd van de vruchtgebruiker, af te leiden zijn uit tabellen welke jaarlijks op 1 juli gepubliceerd zullen worden in het Belgisch Staatsblad. De waarde van de blote eigendom bekomt men anderzijds door de waarde van het vruchtgebruik in mindering te brengen van de normale verkoopwaarde van het goed (in volle eigendom).

Het is nog even wachten op de inwerkingtreding van de nieuwe wet, aangezien die, enerzijds, voorzien is tien dagen na publicatie van voormelde omzettingstabellen in het Belgisch Staatsblad, en anderzijds, de eerste tabellen pas op 1 juli 2015 bekend gemaakt zullen worden.

Het gebruik van de nieuwe formule is evenwel niet verplicht. Partijen kunnen er nog steeds in onderling akkoord van afwijken. Ook een rechter, geconfronteerd met een vordering tot omzetting van het vruchtgebruik, kan afwijken van de berekeningswijze wanneer, omwille van de gezondheidstoestand van de vruchtgebruiker, zijn verwachte levensduur manifest lager is dan deze van de statistische tabellen. De rechter kan in dat geval hetzij de omzetting weigeren, hetzij de toepassing van de omzettingstabellen uitsluiten en andere omzettingsvoorwaarden bepalen.

Merk ten slotte op dat de nieuwe formule niet gebruikt zal worden voor fiscale doeleinden. De - zeer verouderde - sterftetabellen van het Wetboek van Successierechten en de berekeningsmethode aanwezig in het Wetboek voor Registratierechten, zullen dus nog steeds gebruikt worden voor de berekening van de successierechten of registratierechten.

Brendan Kerremans, Tax & Legal Services


Gepubliceerd op 25/11/2014.

Did you find this useful?