Article

Eén octrooi voor gans de Europese Unie: vanaf 1 januari 2017 wordt het Europees unitair octrooi werkelijkheid

KMO-update

Wie in het huidige systeem een uitvinding wenst te beschermen op het volledige grondgebied van de Europese Unie, kan ofwel in elk land van de Europese Unie een nationaal octrooi aanvragen, ofwel een Europees octrooi aanvragen en dit octrooi vervolgens in elke lidstaat laten valideren.

Het Europees octrooi valt dus evengoed uiteen in een bundel van nationale octrooien, elk met eigen vertalingseisen en instandhoudingskosten. Disputen over octrooien moeten uitgevochten worden bij een nationale rechtbank en kunnen dus leiden tot versnipperde uitspraken, die in de ene lidstaat verschillen van de uitspraak in een andere lidstaat.

Europa wenst tegemoet te komen aan dit complexe, tijdrovende en dure systeem door de introductie van het unitair octrooi, dat naast de bestaande nationale en Europese octrooien komt te staan. Het unitair octrooi biedt met één enkel octrooi bescherming in de volledige Europese Unie, met uitzondering evenwel van Spanje en Kroatië en lidstaten die het verdrag finaal toch niet zouden ratificeren (en waar afzonderlijke nationale octrooien nodig zullen blijven).

In tegenstelling tot het bestaande Europees octrooi, hoeft het unitair octrooi niet in elke lidstaat vertaald en gevalideerd te worden. Verder is ook slechts één jaarlijkse instandhoudingstaks verschuldigd. Afhankelijk van het aantal landen waar bescherming gewenst is, kan het unitair octrooi dan ook een administratief eenvoudiger en goedkoper alternatief vormen voor het Europees octrooi.

Bijkomende innovatie is het Unified Patent Court (UPC), een nieuw gerechtshof bevoegd voor de unitaire octrooien. De oprichting van UPC wordt ingegeven door een zelfde gedachtegang van eenmaking en vereenvoudiging: een uitspraak van het Unified Patent Court zal gelden in alle ratificerende lidstaten van de Europese Unie. Het UPC word georganiseerd in een centrale divisie en verspreide lokale en regionale divisies, waar gestreefd wordt naar een zekere harmonisatie van het octrooirecht in Europa.

Toch dient enige voorzichtigheid aan de dag gelegd te worden bij de keuze voor het unitair octrooi. Met het nieuw unitair octrooi en de inwerkingtreding van het Unified Patent Court, kan een Belgische onderneming die in Europa een product op de markt brengt, bijvoorbeeld door een Portugese concurrent voor de Portugese afdeling van het UPC gedaagd worden wegens een octrooi-inbreuk. De Belgische onderneming wordt dan gedwongen zich te verdedigen tijdens een rechtsprocedure in Portugal voor een vooralsnog onervaren rechtbank, met slechts één beroepsmogelijkheid.

Het verweer dient bovendien gevoerd te worden in het Portugees, met inachtneming van vrij korte termijnen en mits betaling van vrij hoge procedurekosten, die stijgen naarmate het financieel belang van de zaak toeneemt. Als de Portugese afdeling van het Unified Patent Court vervolgens in het nadeel van de Belgische onderneming beslist, dan geldt die uitspraak – en een eventueel opgelegd verbod – bovendien voor heel alle deelnemende lidstaten van de Europese Unie.

Het Unified Patent Court zal in de toekomst ook voor geschillen over de bestaande Europese octrooien bevoegd zijn. Indien ondernemingen geschillen omtrent hun Europees octrooi zouden wensen te onttrekken aan de bevoegdheid van het UPC – bijvoorbeeld om een nietigheidsaanval op belangrijke octrooien te vermijden, die gevolgen zouden hebben in gans Europa – kan gedurende (minstens) de eerste zeven jaar na inwerkingtreding gekozen worden voor een opt-out, waardoor Europese octrooien buiten de bevoegdheidssfeer van het UPC worden gehouden. In dat geval blijven de nationale rechtbanken bevoegd over het Europees octrooi.

Deze opt-out kan al voor de inwerkingtreding van het nieuwe systeem administratief geregeld worden tijdens de zogeheten sunrise-periode, die verwacht wordt aan te vangen in het najaar van 2016. Indien geen actie wordt ondernomen, dan zal het UPC automatisch bevoegd worden voor betwistingen over Europese octrooien.

Voor unitaire octrooien is het UPC sowieso bevoegd en is dan ook geen opt-out mogelijk.

Indien ondernemingen wensen te vermijden dat zij voor betwistingen omtrent hun Europees octrooi gedagvaard zouden worden voor het UPC, is een tijdige opt-out dus de boodschap.

Ilaria Huwel – Legal Department

Gepubliceerd op 21/06/2016

Did you find this useful?