Blog

Article

Mannen, vrouwen en hun verschillen in overtuigingstechnieken 

Vorige week vroegen we een zaal met honderd personen om ieder een inspirerende spreker in het hoofd te nemen. Iemand met die magische vaardigheid om het hart van mensen te raken; iemand die inspireert met de kracht van het gesproken woord; iemand waarvan ze dachten: zo zou ik ook wel willen leren spreken. Daarna vroegen we hen de hand op te steken wanneer die spreker op hun netvlies stond. Na een paar seconden waren alle handen in de lucht. Onze derde vraag: "Willen diegenen die een man in gedachten hadden, nu hun hand naar beneden doen?" U mag drie keer raden wat er gebeurde.

Mannen, vrouwen en hun verschillen in overtuigingstechnieken

Dit is niet de eerste keer dat we bij het Nederlands Debat Instituut deze vraag stelden. Ons punt: in de wondere wereld van de retorica bevolkt de man het referentiekader. Uitzonderingen daargelaten. Welnu, is dat een probleem? Daar kun je op meerdere niveaus naar kijken. Als we dat op maatschappelijk niveau bezien, dan laten we dat oordeel voor nu graag aan u. We verwijzen de nieuwsgierigen in ieder geval naar de speech van een vrouw met de ironische naam Mary Beard, werkzaam als hoogleraar en classica aan de University of Cambridge, die dit vraagstuk op zeer eloquente wijze behandelt. Maar als we daar op trainingsniveau naar kijken, dan is de vraag: heeft dit gevolgen voor de wijze waarop je vrouwen moet trainen in spreken in het openbaar? Ons antwoord is 'ja' en we leggen uit waarom.

Al vanaf de klassieke oudheid zijn uit die mannelijke inspirerende voorbeelden allerlei adviezen afgeleid die zouden maken dat men overtuigender wordt als spreker op een podium: praat met een lage stem, neem een hoge status aan, vermijd kritiek op jezelf, durf te beweren in plaats van te bevragen, buig je zinnen naar beneden af, werk aan je zelfverzekerdheid, praat hard, trek je niet zoveel aan van wat anderen vinden etc.

Tegelijkertijd zijn dit adviezen die voor de meeste vrouwen lastiger zijn. Niet alleen hebben zij - verrassing - een hogere stem, maar ook toont onderzoek aan dat zij liever bevragen dan claimen ("Is het misschien niet beter om het zo te doen?"), doorspekken zij hun beweringen vaker met nuances ("Maar dat is maar mijn mening"), leveren zij vaker kritiek op zichzelf ("Maar zoveel weet ik er ook weer niet vanaf") en zijn zij zenuwachtiger voor spreken in het openbaar (met de mooie toevoeging dat de onderzoekers hiervoor als oorzaak aangeven dat vrouwen zichzelf minder overschatten).

Mijn ervaring is dat veel vrouwen in de opleiding komen met het doel een deel van zichzelf af te schudden. In het bijzonder de vrouwen op leidinggevende posities hebben gehoord - van mannen - dat ze "zich meer moeten laten horen" en dat ze "hun ruimte moeten durven nemen" en "krachtig hun punt moeten leren maken" bij presentaties en belangrijke vergaderingen. Dat is bijvoorbeeld ook hoe Margaret Thatcher aan zichzelf sleutelde, zie hier het verschil voor en na stemtraining. En ook Hillary Clinton sleutelde aan zichzelf door middel van stemtraining.

De vraag is echter of dat wel de goede oplossing is. Ten eerste omdat het doodvermoeiend is om steeds een deel van jezelf te verwerpen en te veranderen. Ten tweede omdat vrouwen als Thatcher het verwijt krijgen (van vrouwen en mannen) halve kerels te zijn geworden (en dat zou dan iets slechts zijn) en ten derde omdat je daarmee niet de kern van het probleem aanpakt. In de woorden van Mary Beard: "That’s fine, in a way, if it works, but all tactics of that type tend to leave women still feeling on the outside, impersonators of rhetorical roles that they don’t feel they own. Putting it bluntly, having women pretend to be men may be a quick fix, but it doesn’t get to the heart of the problem."

Hoe moet het dan wel? Hoe kun je overtuigender worden zonder een deel van jezelf te hoeven verwerpen? Met stap één bent u alvast begonnen door het lezen van dit artikel: bewustwording. Hier gaan we bij de Leergang ‘Women on Boards Publieke Sector'' dieper op in. En laten we tot slot een man citeren wiens advies geldt voor zowel mannen als vrouwen: spreken leert men door te spreken. Dus na de bewustwording is het vooral goed om in het diepe te duiken en aan de slag te gaan. Ik (Donatello Piras) neem jullie graag mee in dit mooie avontuur.

Auteurs

Else van Nieuwkerk – directeur Stichting Nederlands Debat Instituut

Donatello Piras – overtuigexpert en dagvoorzitter.

Vond u dit nuttig?

Gerelateerde onderwerpen