De circulaire economie – noodzaak én kans

Article

De circulaire economie – noodzaak én kans

Executive Breakfast - Ladies Only, 21 november 2017

We kunnen ons geen ‘make, use & waste’-economie meer veroorloven en moeten overschakelen naar een circulaire economie. Hoe moeten organisaties én maatschappij veranderen en welke succesvolle voorbeelden zijn er al? Dat waren de invalshoeken van het Executive Breakfast – Ladies Only in het Rotterdamse BlueCity op 21 november.

Executive Breakfast Ladies Only - Circulaire Economy

Hoe werkt de circulaire economie?

De aarde is immers kwetsbaarder dan we vaak denken. Waar in het Westen vaak kostbare grondstoffen worden verspild en schade wordt aanricht aan de planeet, is er elders op de wereld juist een gebrek aan schoon water, voedsel en andere eerste levensbehoeften. De circulaire economie zorgt ervoor dat we op een prettige manier met 7 miljard mensen kunnen samenleven, omdat in zo’n economie grondstoffen niet verloren gaan. Zolang bedrijven maar bij de start al nadenken over de eindfase en het hergebruik van hun product. Andere uitgangspunten: producten worden zoveel mogelijk lokaal vervaardigd en de productie moet ook zo milieuvriendelijk mogelijk zijn - anders wordt het effect van circulair produceren weer teniet gedaan.

BlueCity: een circulaire voorbeeldstad

Een van de plekken waar volop wordt gewerkt aan en met de circulaire economie, is het Rotterdamse BlueCity. Vandaar dat hier op 21 november het Executive Breakfast Ladies Only plaatsvond. Yvette Govaart van het BlueCity team vertelt hoe dit gebouw, na een roerig verleden als tropisch zwemparadijs en club Tropicana, nu een circulaire voorbeeldstad wordt waar wonen (appartementen), werken (kantoren), uitvinden (lab) en produceren centraal staan. Alle functies van een stad zijn in één gebouw samengevoegd en alle stromen die een bedrijf en huishouden in- en uitgaan zijn zoveel mogelijk op elkaar aangesloten.

Van koffiedik tot oesterzwam en andere producten

Govaart: “Het eerste bedrijf dat zich in het voormalige zwemparadijs vestigde, was RotterZwam. Dit bedrijf verzamelt koffiedik – van onder andere het Aloha Bar-Restaurant in BlueCity - om oesterzwammen te kweken die weer op het menu staan van hetzelfde restaurant. De vrijgekomen CO2 wordt door een ander bedrijf (Spireaux) ingezet bij de productie van spirulina. Het vrijgekomen mycelium wordt gebruikt om verpakkingsmaterialen te ontwikkelen in het BlueCityLab. En zo zijn er talloze voorbeelden, zoals FruitLeather dat fruitafval van de markt verwerkt tot een leerachtig materiaal, en Stadsimker Abderrahim Bouna wiens bijenwas wordt gebruikt door meubelmaker Okkehout uit BlueCity.”

Materialen vs. arbeid

Govaart, zelf afkomstig uit de vastgoedwereld, wil met BlueCity laten zien dat het anders kan. “Het slopen van gebouwen is niet de juiste manier. Ook opmerkelijke gebouwen verdienen een herbestemming. Dat is niet per se goedkoper – wel in materialen, maar niet in arbeid – maar uiteindelijk wel echt duurzaam.”

Trillion dollar shift

De tweede spreker, Marga Hoek, is het daar helemaal mee eens. Na haar bekroonde bestseller “New Economy Business” schreef deze CEO van Business for Good en commissaris van diverse internationale organisaties een tweede opzienbarende boek: “The trillion dollar shift”. Hoek: “Hoe is het mogelijk dat er 950 miljoen mensen op aarde honger lijden terwijl er in welvarende landen tussen de 40 en 50% geproduceerd voedsel niet wordt geconsumeerd?” Ook drinkwater wordt op grote schaal verspild. Sinds de Industriële Revolutie zijn we steeds verder af komen te staan van de natuur, waarin kringlopen centraal staan. De circulaire economie gaat weer terug naar het kringloopprincipe.

Business case voor duurzaamheid

Daarnaast wijst Hoek op het vertekende beeld dat ontstaat door ons huidige economische systeem. “Kleding wordt steeds goedkoper, maar kost veel mensenlevens – door gebrek aan drinkwater – en vervuilt ons milieu. Als we die kosten zouden meenemen in ons belastingsysteem, zou de business case voor duurzaam ondernemen met ruim 40% verbeteren, en de voedselverspilling zelfs met ruim 90% afnemen.” Gelukkig zien steeds meer kleine ondernemingen (zoals startups) en grote multinationals de mogelijkheden van de circulaire economie. Hoek noemt als voorbeeld een bedrijf dat biowaste gebruikt om gevels te maken.

Anders kijken naar groei

Ze vervolgt: “Als we ‘groei’ anders zouden definiëren, en niet alleen zouden kijken naar financiële prestaties, maar ook naar impact, zou de economie er heel anders uitzien. Het ‘lentedipje’ dat zich in het voorjaar voordoet, is niet negatief (minder omzet), maar juist positief: het betekent dat we minder stoken en dus minder vervuilen en verspillen. Als we ook nog eens meer holistisch naar onze economie zouden kijken – en de samenhang zouden erkennen tussen wereldwijde sociale problemen en de huidige manieren van produceren – zou de wereld, en daarmee de wereldmarkt, een stuk stabieler worden.”

Veranderen in vier stappen

Anne Huibrechtse (Sustainability Leader Deloitte Risk), de derde spreker tijdens deze bijeenkomst, wijst erop dat we het de laatste jaren veel hebben over disruptie, maar nauwelijks kijken naar de circulaire economie, terwijl de omslag naar deze economie de grootste disruptie ooit zal betekenen. Huibrechtse: “Het is voor bedrijven vaak lastig om in één keer helemaal om te schakelen naar de circulaire economie. Voor een meer geleidelijke overgang deelt Deloitte deze dan ook op in vier stappen: nieuwe business models, impact op de maatschappij, cultuur en gedrag, en samenwerking. Dat maakt het een stuk overzichtelijker.”

Overgang faciliteren

Tijdens de discussie wordt duidelijk dat bedrijfscultuur een belangrijke rol speelt. Die moet consequent worden vormgegeven aan de top en mag niet afhankelijk zijn van één enthousiaste bestuurder. Ook de rol van de overheid is belangrijk: bijvoorbeeld door te faciliteren (via subsidies) dat duurzame producten goedkoper zijn dan niet-duurzame in plaats van andersom, wat nu nog te vaak gebeurt.

Impact op de maatschappij

Caroline Zegers sluit af met de opmerking dat echte verandering offers vraagt. “Maar het is mooi om te zien dat we verder zijn dan 6 of 7 jaar geleden, toen een van de eerste ontbijtsessies was gewijd aan duurzaamheid en de discussie vooral nog ging over minder kopietjes maken en zuinig omgaan met verlichting. We hebben sindsdien toch wel een ontwikkeling doorgemaakt in de manier waarop we naar duurzaamheid kijken. Nu nog meten wat de impact van die veranderingen op de maatschappij is. 

Around the Boardroom programma

Het Executive Ladies programma is onderdeel van het Around the Boardroom programma van Deloitte Nederland. Meer informatie over dit programma kunt u vinden op www.deloitte.nl/AtB.

Meer informatie?

Wilt u graag meer weten over het Executive Ladies programma of het Around the Boardroom Programma? Neem dan contact op met Caroline Zegers via czegers@deloitte.nl / +31 (0) 6 5318 3728.

Vond u dit nuttig?