Accountants, laten we de handschoen oppakken!

Blog

Accountants, laten we de handschoen oppakken!

Onder accountants is onrust ontstaan over hun controlerende rol bij de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). Omdat de regels rond de NOW onduidelijk zijn en de regeling misbruikgevoelig is, vreest de beroepsgroep voor aansprakelijkheidsrisico’s. (FD vrijdag 24 april, 2020)

NOW: een rol voor accountants in het publiek belang

Wij delen de waarneming dat de NOW de nodige risico’s met zich meebrengt, zeker als de regels nog niet zijn uitgekristalliseerd. Maar juist nu kunnen accountants hun rol pakken in het publieke belang. De overheid heeft in het belang van behoud van banen en bedrijven gekozen voor snelheid boven fraudebestendigheid. Des te groter is dan de uitdaging voor de accountants om de kans op fraude te minimaliseren door te controleren of de door de onderneming ingediende verantwoording van het beroep op steun juist en volledig is.

Complexiteit: lastig, maar niet onmogelijk

Natuurlijk is de controle van de NOW-verantwoording complex en liggen onbedoelde fouten of misbruik altijd op de loer. Het kan gaan om verschuiven van omzet of personeel tussen werkmaatschappijen. Of om veranderende interne verrekeningen tussen bedrijven binnen hetzelfde concern, waardoor de omzetontwikkeling oneigenlijk wordt gemanipuleerd.

Dat zijn lastige vraagstukken, maar zeker niet bij voorbaat onmogelijke. Onder invloed van de toenemende publieke aandacht voor fraude is de gereedschapskist van de accountant de afgelopen jaren al steeds verder gevuld met forensische expertise, data-analyse en last but not least een kritische houding.

Ja, het klopt dat het gekozen criterium ‘omzetverlies’ multi-interpretabel is. Maar dat houdt nog niet in dat de omzet oncontroleerbaar zou zijn. Minder werkgelegenheid is – meestal – geen afleidbaar getal in de administratie. Terugval in bedrijfsactiviteiten en omzet vaak wel. De interne controle van veel ondernemers is dan ook vaak ingericht op datapunten om de bedrijfsopbrengsten te bewaken. Dus de accountant kan, net als de ondernemer, die meetpunten in zijn controle betrekken. Bijvoorbeeld data van productiegegevens, klantcontacten, inkopen, communicatie logs, logistieke bewegingen, aanmaken en incasso’s van rekeningen, gebruik van bedrijfsmiddelen en planning van medewerkers.

Data-analyse: één van de effectieve middelen

Data-analyse kan een effectief middel zijn om snel meer zekerheid te krijgen over de rechtmatigheid en juistheid van de aanvragen. Uitgangspunt zal zijn dat het overgrote deel van de NOW-aanvragen terecht en met de beste bedoelingen is. Een zelflerend geautomatiseerd systeem dat soepel de terechte aanvragen laat doorgaan in het goedkeuringssysteem helpt daarbij.

Vergelijkende data-analyse kan accountants enorm helpen bij fraudedetectie. Omzetverlies kan op een logische wijze uit het patroon van meerdere, liefst onafhankelijke, datapunten bevestigd worden. Naast de traditionele datapunten uit financiële gegevens zoals orders, kassaregistraties of banktransacties kan het dan gaan om bijvoorbeeld telefoonkosten, internet- en emailverkeer, reiskosten, stroomverbruik, toegangsregistraties, catering enzovoort.

Omzetverlies bij een bedrijf zal logischerwijze hetzelfde patroon bij vergelijkbare organisaties in dezelfde branche en regio vertonen. Afwijkingen kunnen dan gericht worden onderzocht.

Bovenstaande aanpak sluit aan bij de al ingezette trend dat steeds vaker gebruik wordt gemaakt van (forensische) data-analyse en het koppelen van data-bronnen. Bij het opsporen van fraude en witwaspraktijken werken de ketenspelers in het netwerk steeds effectiever samen. Datzelfde is wenselijk bij de controle van NOW-aanvragen en dat vereist dat gegevens kunnen worden uitgewisseld tussen de NOW-aanvragers, sociale partners, uitvoeringsinstellingen, financiële instellingen en handhavers.

Samen de handschoen oppakken

Cruciaal voor goede samenwerking is dat de diverse verantwoordelijkheden in de keten goed worden belegd. Het is aan bedrijven om de morele en bedrijfseconomische keuze te maken of ze een aanvraag doen en zich daarover netjes te verantwoorden. Het is aan de expertise van accountants te controleren of dat volledig en juist is en de standaard voor de verklaring daarover wordt momenteel afgestemd op NBA-niveau.

Wij doen dan ook een appel aan eenieder in de keten om de handschoen op te pakken. In tijden als deze is de dienende maatschappelijke rol van de accountant belangrijker dan ooit.

Did you find this useful?