Betere apparatuur en gebouwen leiden tot meer efficiency in de zorg

Article

Betere apparatuur en gebouwen leiden tot meer efficiency in de zorg

Ziekenhuizen die hun geld efficiënter besteden zullen minder last hebben van de bezuinigingen op zorg en de tegelijkertijd stijgende zorgkosten. Maar wat is precies een efficiënte besteding van zorg? “Uit de data blijkt dat investeringen in apparatuur een ziekenhuis meer opleveren dan investeringen in personeel”, zegt Maurice Fransen, bij Deloitte expert op het gebied van data analytics in de publieke sector.

15 mei 2014

De ziekenhuisranglijstjes die we door verschillende media voorgeschoteld krijgen, doen elk jaar weer veel stof opwaaien. Ze zijn aanleiding voor tal van nieuwsberichten, tweets en commentaren, maar zelden gaat het daarin over de gehanteerde aanpak. “En dat terwijl de vergelijkingen in deze lijstjes behoorlijk eendimensionaal zijn”, zegt Maurice Fransen.

“Als je bijvoorbeeld alleen op basis van sterftecijfers een ranglijst maakt, laat je buiten beschouwing dat sommige ziekenhuizen gespecialiseerd zijn in bijvoorbeeld de behandeling van kanker. Het is logisch dat daar het sterftecijfers dan ook hoger is, omdat er nu eenmaal veel mensen sterven aan kanker.”
 

Input en output

Voor een steekhoudend gesprek over de kwaliteit van ziekenhuizen is volgens Fransen dan ook vooral informatie nodig over de efficiëntie ervan. Deloitte onderzocht deze door de input van ziekenhuizen af te zetten tegen de output ervan.

De input zijn onder meer de kapitaal- en personeelskosten, de output bestaat uit bijvoorbeeld de omzet van zorgproducten, de ziekenhuissterfte en de kwaliteit van de ziekenhuiszorg die wordt bepaald op basis van verschillende indicatoren van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.
 

Verschillen tussen ziekenhuizen

Fransen en zijn collega’s haalden deze gegevens uit de jaarrekening van ziekenhuizen, bij het IGZ en uit de sterftecijfers die sinds kort verplicht moeten worden gepubliceerd. Voor het vergelijken van deze cijfers maakte Deloitte gebruik van Data Envelopment Analyse, een statistische methode waarmee op het eerste gezicht onvergelijkbare gegevens toch met elkaar in verband kunnen worden gebracht, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillen tussen ziekenhuizen.

“Het ene ziekenhuis levert bijvoorbeeld AWBZ-diensten en heeft een bepaald specialisme. Dat kunnen we dan dus niet zomaar vergelijken met een ziekenhuis dat die diensten niet aanbiedt en dat specialisme niet heeft.”

In het onderzoek werden academische ziekenhuizen niet meegenomen, vanwege hun bijzondere plaats in het ziekenhuislandschap. “Zij besteden bijvoorbeeld veel geld aan onderzoek, wat een efficiency-vergelijking lastig zou maken”, zegt Fransen.
 

Meer apparatuur en gebouwen

De belangrijkste conclusie is dat ziekenhuizen efficiënter kunnen werken door meer te investeren in gebouwen en apparaten en minder in personeel en overige kosten. “We zagen dat ziekenhuizen die tussen de 12,5 en 15 procent besteden aan kapitaal, in de vorm van gebouwen en apparatuur, het meest efficiënt opereren”, vertelt Fransen. “Zo’n conclusie voelt misschien raar in een tijd dat we roepen om meer handen aan het bed, maar de data toont aan dat investeringen in betere apparatuur en betere ruimtes uiteindelijk beter zijn voor de patiënt.”

Daar is een logische verklaring voor, zegt Fransen. ‘Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel, ook in de medische sector. Kijk maar naar IBM-computer Watson die op basis van alle wetenschappelijke literatuur en data over eerdere behandelingen razendsnel een diagnose en behandelplan kan opstellen, een betere ook nog dan de specialist dat kan. Ziekenhuizen die de nieuwste technieken in huis halen, hebben vaak ook betere behandelmethoden en kunnen daarmee het verschil maken.”

Maar dat betekent natuurlijk niet dat patiënten straks hun verhaal aan een apparaat moeten vertellen, benadrukt Fransen. “Niet voor niets vonden we in ons onderzoek ook een bovengrens voor uitgaven aan gebouwen en apparatuur: 15 procent. Maar heel veel ziekenhuizen zitten daar nog ver onder. Deze ziekenhuizen kunnen op basis van deze cijfers zien hoe zij hun geld het beste kunnen besteden.”
 

Chirurgie en transplantaties

Een andere interessante vondst is dat zogenoemde topklinische ziekenhuizen veel efficiënter blijken te zijn dan verwacht. Deze ziekenhuizen bieden bijzondere ziekenhuisfuncties voor bijvoorbeeld hartchirurgie en transplantaties, ook wordt daar net als in academische ziekenhuizen veel gewerkt met specialisten in opleiding.

“Deze ziekenhuizen zijn heel duur, werd eigenlijk altijd aangenomen”, zegt Fransen. “En ze kosten misschien ook wel veel geld, maar kennelijk staat daar een goede omzet en de levering van goede kwaliteit tegenover.”

Vond u dit nuttig?