Opinie

De robots nemen ons werk over, en wij dan?

De aanstaande veranderingen in de arbeidsmarkt

Door de eeuwen heen heeft verandering geleid tot nieuwe banen. De mensheid blijkt flexibel te zijn; onder invloed van een veranderende omgeving wordt naar nieuwe invullingen gezocht, waardoor nieuwe soorten banen ontstaan. In oktober 2014 becijferden we dat 2 à 3 miljoen banen zullen verdwijnen door de komst van robots. Als je even op je in laat werken dat dit ruim 25 procent van de beroepsbevolking van 7,9 miljoen mensen is, is het effect bijna onvoorstelbaar. Hoe gaan we dit verlies aan banen invullen? Die vraag is niet zo eenvoudig te beantwoorden.

John Schattorie - 19 maart 2015

John Schattorie bij Tegenlicht over het werken van morgen

Bekijk de gehele aflevering op de website van Tegenlicht.

Welvaartsverdeling

Ons huidige economische systeem is gebaseerd op het maken van winst, wat leidt tot inkomen voor individuen. Wanneer de economische activiteiten in onze dienstverleningseconomie in hoge mate worden uitgevoerd door machines gaat de winst feitelijk naar de eigenaren van de machines of grondstoffen. Echter, als de rest van de consumenten hierdoor geen inkomen meer heeft, kunnen de producten niet langer gekocht worden. Dit mechanisme zet ons huidige economische systeem dus onder druk.
 

De rol van startups

Vervangende banen zouden vooral van start-ups in de technologiesector moeten komen, is de mening van meerderen. Dat kan voor de korte termijn wellicht een deel van de banen invullen, mits we er voor het gemak vanuit kunnen gaan dat de banen die ontstaan door dezelfde medewerkers kunnen worden ingevuld als de medewerkers die hun baan verliezen. Als je het zo bekijkt, moet je concluderen dat daar een hiaat zit.

En, uiteindelijk is het effect van het banenverlies zo groot dat dit niet meer met startups kan worden gecompenseerd. Er zouden, met een gemiddeld werknemersaantal van tien, honderd- tot tweehonderdduizend startups nodig zijn ter compensatie; niet erg realistisch dus.

Een tweede effect, op de langere termijn, gaat zijn dat ook de werkzaamheden van de startups kunnen worden uitgevoerd door machines. En dan gaat het effect pas echt groot zijn: als de substituutwerkzaamheden ook door robots kunnen worden gedaan. Als de intelligentie van robots exponentieel groeit zoals een aantal prominente onderzoekers, zoals Raymond Kurzweil, aangeeft, is dat een realistisch scenario.
 

Geen kristallen bol

Wat er precies gaat gebeuren laat zich niet voorspellen. Dat het effect groot gaat zijn wel. En hoe gaan we hierop anticiperen? Welk onderwijs is daarvoor nodig? Aangezien veranderingen in het onderwijs pas na ongeveer tien jaar effect sorteren, is het van belang er nu over na te denken. Vooralsnog zullen robots nog niet onze echt menselijke eigenschappen zoals compassie, emotie, vriendschap en creativiteit volledig kunnen nabootsen. Dus wat doen we als mensheid over 30 jaar? Lekker alleen maar vrije tijd? Waarmee gaan we die dan vullen? En hoe gaan we dat betalen? Het is in ieder geval zeker dat we een spannende tijd tegemoet gaan! En hoog tijd dat bedrijfsleven, politiek, overheid, onderwijs en maatschappelijke organisaties met elkaar om tafel gaan om scenario’s uit te werken en te verkennen.

 

Neem contact op via onderstaande contactinformatie om over dit onderwerp door te praten.

Bekijk ook het onderzoek dat Deloitte deed naar automatisering, waaruit bleek dat 2 tot 3 miljoen banen op de tocht staan.

"Wat er precies gaat gebeuren laat zich niet voorspellen. Dat het effect groot gaat zijn wel."

Vond u dit nuttig?