Resultaten State of the State thema Zorg

Analyse

Waar verdwijnen verzorgingshuis­plekken voor lichte zorg en welke kansen zijn er voor transformatie van het leegstaande zorgvastgoed?

Resultaten State of the State thema Zorg

Door overheidsmaatregelen verdwijnen plekken voor lichte zorg in verzorgingshuizen met leegstand tot gevolg. Zorginstellingen staan voor de vraag wat met dit zorgvastgoed te doen: verlaten, verhuren, verbouwen, verkopen of slopen? Deloitte onderzocht de impact op basis van data-analyse.

Door overheidsmaatregelen gaat het verzorgingshuis in zijn huidige vorm verdwijnen met leegstand tot gevolg. Ouderen met een lichte zorgvraag zullen langer thuis blijven wonen en de zorg voortaan thuis ontvangen. In totaal verdwijnen 86.000 verzorgingshuisplekken voor lichte zorg in Nederland. Dit is circa 30 procent van het totale intramurale zorgaanbod in de ouderenzorg. Waar bevinden zich op dit moment deze verzorgingshuizen en zijn deze gebouwen geschikt om getransformeerd te worden?

Zorginstellingen staan voor de vraag wat met dit zorgvastgoed te doen: verlaten, verhuren, verbouwen, verkopen of slopen? Doelstelling van het data-onderzoek van Deloitte is om inzichten te genereren die de lokale dialoog tussen ouderenzorginstellingen, woningaanbieders en de gemeente over deze vraag faciliteren.

Lichte intramurale zorg

De verzorgingshuiszorg die verdwijnt, verschilt aanzienlijk per gemeente en varieert tussen 2% en 70%. Deze verschillen zijn het grootst bij de kleine gemeenten. De grote gemeenten tenderen meer naar het gemiddelde van Nederland maar laten naar verwachting op wijkniveau eenzelfde variatie zien. Gemeenten hebben nog lang niet overal even goed zicht op en de effecten zijn nog onvoldoende verwerkt in de ruimtelijke plannen van de gemeente.

Ook de 32 zorgkantoorregio’s laten een behoorlijke spreiding zien, zij het wat minder dan op gemeentelijk niveau (tussen 18% en 35%). Binnen een zorgkantoorregio blijken de verschillen tussen gemeenten groot. Het speelveld en de opgave verschillen per zorgkantoorregio alsook de keuzes die gemaakt worden in de afbouw van verzorgingshuiscapaciteit. Gemeenten kunnen zich binnen de zorgkantoorregio vergelijken om te zien wat de omvang is van de veranderingen die hen te wachten staan.

De afname van het lichte intramurale zorgaanbod tot 2020

Bron: CIZ (2014) & Zorg op de Kaart (2014) - Vergelijkbare gemeenten: CBS (2013), CIZ (2014), EDM (2014), g32.nl (2015) & Zorg op de kaart (2014)

Zware intramurale zorg

In het onderzoek is ook gekeken naar de ontwikkeling van het aanbod zware intramurale zorg. Als gevolg van de vergrijzing zou het zware intramurale zorgaanbod bij ongewijzigd beleid en omstandigheden moeten groeien met 28.000 plaatsen naar 2020, een groei van 22%. Dit is per gemeente en zorgkantoorregio in kaart gebracht. De regio’s Limburg en Noord-Brabant laten de grootste stijging zien. De grootstedelijke regio’s Amsterdam, Rotterdam en Haaglanden zitten op de 0-lijn of licht daarboven. De effecten van medisch technologische ontwikkelingen, VPT, MPT en een verwachte verkorting van de verblijfsduur alsook nieuwe doelgroepen zijn hierin bewust niet meegenomen. Er is geen eenduidige conclusie te trekken over de impact van deze effecten.

De ontwikkeling van het zware intramurale zorgaanbod tot 2020 bij ongewijzigd beleid

Bron: CBS (2014), CIZ (2014) & Zorg op de kaart (2014) - Vergelijkbare gemeenten: CBS (2013), CIZ (2014), EDM (2014), g32.nl (2015) & Zorg op de kaart (2014)

Casus gemeente Tilburg

Voor dit onderzoek is ingezoomd op de gemeente Tilburg, een van de grotere gemeenten in het zuiden van het land. In veel opzichten (omvang, stedelijke problematiek, mate van vergrijzing) is Tilburg te vergelijken met de 32 grootste gemeenten in het hele land. In de gemeente Tilburg verdwijnen 774 verzorgingshuisplaatsen voor lichte intramurale zorg op een totaal van 2.345 plaatsen. Dit is een daling van 33%. Het gros van die daling (twee derde deel) is terug te voeren op drie wijken in de gemeente: Oud-Zuid, Oud-Noord en West. Hier verdwijnen in totaal maar liefst 520 verzorgingshuisplaatsen. De gemeente Tilburg is als pilot voor het onderzoek gebruikt.

Casus gemeente Tilburg

De afname van het lichte intramurale zorgaanbod per wijk in Tilburg tot 2020
Actuele verdeling van het lichte en zware intramurale zorgaanbod per wijk in Tilburg
Bron: Gemeente Tilburg (2015), CBS (2013), CIZ (2014) & Zorg op de kaart (2014)

De afname van het lichte intramurale zorgaanbod en de toename van het zware intramurale zorgaanbod tot 2020
Gemeente Tilburg versus vergelijkbare gemeenten
Bron: CBS (2014), CIZ (2014), g32.nl (2015) & Zorg op de kaart (2014) | De G32 steden uit de provincies Gelderland, Noord-Brabant & Limburg

Transformatie zorgvastgoed

De (openbare) data over zorgvastgoed zijn beperkt. Door data uit meerdere bronnen te combineren is een uitspraak te doen over de kans op transformeerbaarheid van het zorgvastgoed. Deze analyse is uitgevoerd voor Tilburg. Slechts twee locaties hebben enige kans (20%) om te transformeren. Het merendeel is functioneel of bouwkundig onvoldoende geschikt of vraagt een investering die niet terugverdiend kan worden. De vraag of dit een ongunstig beeld is wordt niet beantwoord in het onderzoek. Daarvoor is enerzijds een validatie van de onderzoeksresultaten met lokale partners (zorginstellingen, woningcorporaties, gemeenten) noodzakelijk en anderzijds de gezamenlijke visie van partijen. Het onderzoek vormt de aanleiding om op deze vraag antwoorden te krijgen.

De kans op transformeerbaarheid van zorgvastgoed naar bouwjaar

Gemeente Tilburg
Bron: Gemeente Tilburg (2015), Onderzoek naar kansrijkheid energiebesparende renovatieconcepten in de ouderenzorg - TNO (2014), CIZ (2014) & Zorg op de kaart (2014) - Het K.B.O. Kapucijnenklooster uit 1882 is buiten de grafiek gelaten

Over State of the State

Het onderzoek naar de transformatie van verzorgingshuizen is een onderdeel van Deloitte's State of the State, een actuele data-analyse van ons land, bedoeld om beleidsmakers en organisaties van bruikbare inzichten te voorzien op het gebied van onder meer de zorgvastgoed. Daarnaast komen ook de kantoren- en woningmarkt, het onderwijs en de arbeidsmarkt aan bod in dit onderzoeksprogramma. Deloitte analyseert hiervoor open data en kijkt naar onderlinge samenhang.


Meer weten?

Wilt u meer weten over het onderzoek naar verzorgingshuizen? Neem dan contact op met Iwan Zuidberg +31 (0)88 288 1631 of Matthijs Kloek via +31 (0)88 288 6121.

Vond u dit nuttig?

Gerelateerde onderwerpen