Analyse

Welke beroepsgroepen in de verschillende provincies voelen de robotisering straks het meest?

Resultaten State of the State thema Arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt in Nederland verandert komende jaren sterk door robotisering en automatisering. Naar schatting twee tot drie miljoen banen zullen hierdoor verdwijnen, zo bleek uit ons onderzoek van oktober 2014. Alle beroepsniveaus worden door deze ontwikkeling geraakt, al zal de impact duidelijk het grootst zijn bij het middelbaar beroepsniveau, een grote beroepsgroep met werk waaraan een relatief groot automatiseringsrisico kleeft. Beroepen als verkoper, boekhoudkundig medewerker en administratief medewerker maken komende jaren grote kans te verdwijnen.

State of the State Arbeidsmarktonderzoek 2014

Nieuwe invalshoeken

In het kader van het State of the State programma 2015 heeft Deloitte nu verder onderzoek gedaan om de gevolgen van de robotisering en automatisering nog beter te duiden. Met behulp van data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het UWV is gekeken naar regionale verschillen en huidige arbeidsmarktkansen in Nederland. Welke beroepsgroepen in de verschillende provincies voelen de impact van de robotisering straks het meest? En hebben de Randstad-provincies straks meer of juist minder last van deze ontwikkeling op de arbeidsmarkt?

Uit de data-analyse blijkt dat er – met een bandbreedte van 33% en 40% - geen grote verschillen bestaan in de mate van de impact van de robotisering en automatisering in de verschillende provincies in Nederland. Opvallend is wel dat drie provincies – Friesland, Limburg en Zeeland - relatief meer impact zullen voelen van de veranderende arbeidsmarkt en twee provincies – de Randstad-provincies Noord-Holland en Utrecht – relatief minder. De verdeling van beroepsgroepen over de provincies is weliswaar verschillend, maar daarbij gaat het om kleine nuances.

Wel is er een saillant verschil te zien in het opleidingsniveau van de werkzame bevolking in de verschillende provincies. Dat verschil kan verklaren waarom een aantal provincies aan de randen van Nederland meer last zal hebben van de robotisering en automatisering dan de Randstad. Uit CBS-gegevens blijkt namelijk dat in Friesland en Zeeland minder dan 30% van de werkzame bevolking hoger opgeleid is. In de Randstedelijke provincies Noord-Holland en Utrecht ligt dat juist ruim boven de 40%.

Ook is het vanuit het perspectief van de arbeidsmarkt interessant om te kijken naar de verhouding tussen het percentage werkzoekenden in een beroepsgroep en het automatiseringsrisico van die beroepsgroep.

Beroepen met een hogere kans op robotisering ondervinden nu al groter aandeel werkzoekenden

Beroepssector
Selecteer alle beroepen binnen 1 sector door op een sector in de legenda te klikken

Uit de data-analyse van Deloitte blijkt dat er een relatie is tussen het aandeel werkzoekenden en het automatiseringsrisico bij een aantal beroepen. Zo blijkt dat onder beroepen met een hogere kans op automatisering het aandeel werkzoekenden nu al groter is. Dat kan betekenen dat de automatisering bij deze beroepen al verder is doorgevoerd dan tot nu toe werd verondersteld. Het ontbreekt echter nog aan historische gegevens om die trendbreuk te bevestigen. Het kan ook betekenen dat beroepsgroepen die het nu al moeilijk hebben op de arbeidsmarkt, het in de nabije toekomst door verdergaande automatisering zeker niet gemakkelijker zullen krijgen.

 

Expertbijeenkomst

Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek, organiseerde Deloitte deze zomer een discussiebijeenkomst met experts. Uit de reacties kwam onder meer naar voren dat de focus in Nederland vooralsnog vooral is gericht op het verdwijnen van banen, terwijl er zeer waarschijnlijk ook veel nieuwe banen zullen ontstaan. Waar de boekhouder zoals we die nu kennen door automatisering langzaam uit beeld zal verdwijnen, zullen banen als robotmonteur en –programmeur juist het licht zien. Deloitte wil bij vervolgonderzoek speciale aandacht besteden aan die nieuwe banen en andere kansen die door robotisering en automatisering zullen ontstaan.

Ook stipten de experts aan dat het bij de veranderingen op de arbeidsmarkt gaat om een transitie, een geleidelijke verandering van de markt. Het is van groot belang dat Nederland een geïntegreerde visie en strategie ontwikkelt rondom robotisering. Ter inspiratie werd verwezen naar landen als Zuid-Korea en Finland waar zo’n strategie al wel bestaat en succesvol blijkt voor het arbeidsmarktbeleid.

Bij de transitie op de Nederlandse arbeidsmarkt is een belangrijke rol weggelegd voor de gedragswetenschappen. Hoe gaan mensen op die veranderende arbeidsmarkt om met studiekeuzes? Welke opleidingen bieden de meeste kans op werk in de nabije toekomst? En wat moet de overheid doen als de werkloosheid door robotisering en automatisering structureel blijft groeien? Hoe moet zij omgaan met langdurig werklozen? Dergelijke vragen draaien veelal om het thema ‘gedragsverandering’ en verdienen nader onderzoek.

BNR-uitzending over robotisering

Op 20 augustus was Barend Duits met het State of the State onderzoek over robotisering/arbeidsmarkt op BNR. Directe aanleiding was een onderzoek van Deloitte UK die op basis van data hebben onderzocht wat technologische ontwikkelingen de afgelopen 140 jaar voor banengroei hebben betekend. Ons Nederlandse onderzoek geeft daarop aanvullend ook een kijkje in de toekomst.

Beluister dit fragment terug

Over State of the State

Het onderzoek naar de robotisering is een onderdeel van Deloitte's State of the State, een actuele data-analyse van ons land, bedoeld om beleidsmakers en organisaties van bruikbare inzichten te voorzien op het gebied van onder meer de arbeidsmarkt. Daarnaast komen ook het onderwijs, de zorg en de woningmarkt aan bod in dit programma. Deloitte analyseert hiervoor open data en kijkt naar onderlinge samenhang.

 

Meer weten?

Wilt u meer weten over het onderzoek naar robotisering? Neem dan contact op met Barend Duits +31 (0)88 288 5755.

Vond u dit nuttig?

Gerelateerde onderwerpen