Opinie

Effect van robotisering op de arbeidsmarkt

Er verdwijnen banen, maar er komen ook banen bij

In Nederland zullen er de komende jaren miljoenen banen verdwijnen als gevolg van automatisering en robotisering. Nieuw onderzoek laat zien dat de werkeloosheid in beroepen die een hoog risico op verdwijnen hebben, nu al relatief hoog is. Hoe moeten we daar mee omgaan?

Barend Duits - 21 september 2015

Het was een jaar geleden groot nieuws: uit ons State of the State onderzoek bleek dat naar schatting twee tot drie miljoen banen de komende jaren zullen verdwijnen als gevolg van verregaande robotisering. Vooral lager en middelbaar opgeleiden zullen door deze ontwikkeling geraakt worden.

In het kader van State of the State 2015, ons jaarlijkse onderzoek naar de stand van het land, zijn we wat dieper in deze cijfers gedoken. We gebruikten openbare data van het CBS om de regionale verschillen in kaart te brengen en data van het UWV om te onderzoeken of er een verband is tussen de beroepsgroepen die geraakt zullen worden en de werkloosheid daarin.
 

Relatie werkloosheid en verdwijningskans

De eerste opvallende uitkomst is dat de randstadprovincies relatief het minst geraakt worden door de robotisering en dat heeft alles te maken met het relatief hogere opleidingsniveau in deze gebieden. De verregaande automatisering zal relatief meer impact hebben op Friesland, Limburg en Zeeland, zo laten de cijfers ons zien.

Daarnaast zagen we dat er een relatie is tussen werkloosheid en de beroepen die een hoog risico lopen te verdwijnen. Let wel: we vonden geen causaal verband, maar zagen dat er nu al relatief veel werklozen zijn in de beroepen waarvan de kans groot is dat ze binnen niet al te lange tijd zullen verdwijnen.
 

Opleiding tot administratief medewerker

Hoewel de uitkomsten misschien niet opzienbarend zijn, zijn ze wel zeer nuttig in het debat over de ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Met het onderzoek maken we feitelijk wat we al vermoedden en dus kan er nu naar gehandeld worden. Is het wel verstandig om een opleiding tot administratief medewerker te volgen, als je weet dat dat beroep misschien wel gaat verdwijnen?

Dat een feitelijke onderbouwing van vermoedens prettig is, bleek ook in de expertmeeting die we deze zomer organiseerden naar aanleiding van de resultaten van het onderzoek. Aanwezig waren vertegenwoordigers van verschillende ministeries, universiteiten en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.
 

Ethical hackers en app-ontwikkelaars

We stelden vast dat de veranderingen op de arbeidsmarkt uiteraard niet van de ene op de andere dag plaats zullen vinden. Geleidelijk zullen bepaalde beroepen verdwijnen en net zo geleidelijk zullen er beroepen bijkomen: wie had er tien jaar geleden gehoord van data scientists, ethical hackers en app-ontwikkelaars?

Een recente studie van onze collega’s uit de UK laat zien dat, historisch gezien, het nettoresultaat van banen die verdwijnen en er weer bijkomen positief is. Dat neemt overigens niet weg dat zorgen over verdwijnende banen best terecht kunnen zijn. We moeten daarom in deze transitie zeker ook aandacht houden voor mensen die hun baan verliezen en zich niet zo snel kunnen aanpassen. Bijvoorbeeld door het makkelijker en/of goedkoper te maken om een andere opleiding te gaan volgen en het beter mogelijk maken om banen te stapelen.Tijdens een bijeenkomst van de commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid begin deze maand, bleef dit punt mijns inziens wat onderbelicht.

Robotcreatiemogelijkheden

Japan en Zuid-Korea hebben een overheidsbeleid met betrekking tot robotisering. Zo riep Japan in 2014 een Robot Revolution Realization Council in het leven dat onder meer een Action plan toward a New Industrial Revolution Driven by Robots ontwikkelde. Een van de pijlers van dat plan is het ‘fundamenteel verbeteren van de robotcreatiemogelijkheden’.

Dichterbij huis heeft Finland zich ten doel gesteld om in 2020 in Europa leidend te zijn op het gebied van Robotic Process Automation. Zoals ook het Rathenau Instituut in juni concludeerde, ook Nederland zou er goed aan doen om zich wat georganiseerder voor te bereiden op een toekomst waarin robots enerzijds veel arbeidsplaatsen zullen innemen en anderzijds ook nieuwe werkgelegenheid zullen creëren.

Over State of the State

Het onderzoek naar de robotisering is een onderdeel van Deloitte's State of the State, een actuele data-analyse van ons land, bedoeld om beleidsmakers en organisaties van bruikbare inzichten te voorzien op het gebied van onder meer de arbeidsmarkt. Daarnaast komen ook het onderwijs, de zorg en de woningmarkt aan bod in dit programma. Deloitte analyseert hiervoor open data en kijkt naar onderlinge samenhang.

 

Meer weten?

Wilt u meer weten over het onderzoek naar robotisering? Neem dan contact op met Barend Duits +31 (0)88 288 5755.

Vond u dit nuttig?

Gerelateerde onderwerpen