MKB op weg naar duurzaam ondernemen

Article

MKB op weg naar duurzaam ondernemen

Overheid stimuleert ‘groen’ ondernemen op vele sporen

Om bedrijven over te halen om ‘groen’ te ondernemen heeft de overheid de afgelopen tijd het aantal initiatieven dat hieraan moet bijdragen verruimd. Of het nieuwe ondernemen nu duurzaam, circulair of anders heet, de stimuleringsmaatregelen lijken het allemaal min of meer te zullen bevorderen. Wat past bij uw onderneming?

17 februari 2020

Groen, duurzaam, biologisch, circulair

De afgelopen jaren zijn er nogal wat termen door elkaar gebruikt voor de vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) die vooral het milieu zou moeten ontzien. Veel van die termen zijn ambivalent door hun oorsprong of door hun gebruik in verschillende contexten en betekenissen. Het woord ‘duurzaam’ is daar een goed voorbeeld van. En ook de term ‘biologisch’ verwijst naar een set regels over wat er wel en niet op en in onze voedingsmiddelen terecht mag komen, maar de term stelt op andere vlakken (nog) geen eisen. Bovendien zijn er waarschijnlijk (veel) meer biologisch werkende bedrijven die zichzelf niet zo mogen noemen omdat ze niet betaald hebben om het keurmerk te mogen gebruiken.
Daarnaast zijn allerhande bedrijven die een beperkt aanbod leveren dat ‘groen’ of in elk geval ‘groener’ heet te zijn. Zo is er kleding te koop die biologische katoen bevat. Dat is overigens iets anders dan dat de kleding van (100%) biologische katoen is.

Circulair versus 'groener'

Het streven van bedrijven om duurzamer te werken en ‘groenere’ producten aan hun klanten te leveren heeft mooie en minder mooie resultaten opgeleverd. Op televisie viel onlangs te zien dat het niet meevalt om een comfortabel en werkelijk ‘circulair’ matras te maken.
Circulair ondernemen is namelijk iets anders dan je product vergroenen door er bijvoorbeeld biologisch geproduceerde ingrediënten in te stoppen. Het houdt in dat een product volledig wordt doorgelicht om te zien wat er aan het einde van de levenscyclus mee gebeurt. Het hele productieproces gaat vervolgens op de schop met één doel: als het product ‘opgebruikt’ is kan ieder onderdeel opnieuw worden gebruikt als waardevolle grondstof. Vanuit het perspectief van de circulair ontwerper toont het bestaan van ‘afval’ aan dat er een fout in het ontwerp zit.

Om het uitgangspunt “afval is grondstof” te realiseren en de cirkel rond te krijgen moeten alle materialen die in een product zitten na gebruik opgenomen kunnen worden in hetzij de ‘technosfeer’ hetzij de ‘biosfeer’. Wat aan biologisch materiaal niet langer hergebruikt kan worden moet zonder bezwaar op de composthoop kunnen. De technische materialen dienen volledig en zonder kwaliteitsverlies opnieuw als grondstof te kunnen dienen.
Bijvoorbeeld in de kledingindustrie zijn er de laatste jaren echter nieuwe materialen in gebruik genomen die zich na gebruik niet laten recyclen. Producten die gemaakt zijn van bijvoorbeeld een mix van (gerecyclede) plastics en biologisch katoen worden als ‘duurzamer’ aangeprezen bij klanten. Maar juist deze producten zijn wanneer ze worden afgedankt alleen nog geschikt voor de verbrandingsoven en leveren daar bepaald onwenselijke (schadelijke) verbrandingsproducten op. In de ogen van een circulair ontwerper zijn dit ‘monstrous hybrids’ – mengvormen van organische en technische materialen die zich na het productieproces niet meer van elkaar laten scheiden.

Circulair ontwerpen houdt niet in dat we alleen nog natuurlijke, onbewerkte materialen zouden mogen gebruiken. Wel houdt deze aanpak in dat vooraf alles wat niet nodig of vanuit oogpunt van recycling ronduit onwenselijk is, uit het product wordt ontworpen. Dat dit proces ingrijpend is voor een bestaand bedrijf spreekt voor zich. Waar zitten dan de voordelen?

Wat er niet in zit

Het effect van circulair ontwerpen is volgens de bedenkers van het concept soms veel verstrekkender dan hun klanten vooraf hadden verwacht. Want wat zijn de gevolgen als een proces zo wordt ontworpen dat een fabriek textiel kan verwerken zonder dat er schadelijke chemicaliën aan te pas komen?
Stel: het herontwerp leidt ertoe dat er geen gevaarlijke stoffen (meer) in het proces worden gebruikt, en dat deze stoffen niet meer in het bedrijf aanwezig zijn. Wat valt er dan allemaal weg? Enkele mogelijkheden zijn de volgende:

  • Speciale, afgezonderde ruimte;
  • Noodzaak tot verwerven en bijhouden van specialistische kennis over gevaarlijke stoffen;
  • Beschermende kleding;
  • Vergunning voor de opslag en het gebruik van gevaarlijke stoffen;
  • Veiligheidsprocedures en -controles, en de bijbehorende administratie;
  • Noodzaak tot (extra) filtering van het gebruikte water.

Afhankelijk van het bedrijf kunnen er nog meer zaken weg komen te vallen. Veel van de maatregelen die we nu normaal vinden voor bepaalde productieprocessen zouden niet langer nodig zijn.

Subsidies voor een groen mkb

De overheid ondersteunt zoals gezegd uiteenlopende manieren om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. De kunst is om uit deze veelheid die mogelijkheden te kiezen die bij uw mkb-onderneming passen.
Zowel op nationaal als op Europees niveau zijn er regelingen beschikbaar voor uw bedrijf:

EU-niveau

Op Europees niveau zijn de volgende regelingen beschikbaar:

  • LIFE: financiert innovatieve projecten die passen bij het Europese natuur-, milieu- en klimaatbeleid. Ze moeten het beleid verder ontwikkelen of in de praktijk brengen. LIFE kent geen maximaal budget per project en kent een subsidiepercentage tot maximaal 60% van de projectkosten.
  • Interreg: een grensoverschrijdend programma dat samenwerking in projecten tussen nationale, regionale en lokale partijen uit verschillende lidstaten financiert. Binnen Interreg zijn verschillende programma’s beschikbaar die verschillende thema’s, zoals duurzaamheid en innovatie, adresseren. Interreg kent per programma (en per type organisatie) verschillende subsidiepercentages en subsidiebedragen.
  • Horizon Europe: binnen het nieuwe Horizon programma dat vanuit de Europese Commissie wordt verstrekt, zullen er specifieke subsidie calls beschikbaar komen die toezien op de ontwikkeling van innovatieve technologieën en/of diensten voor het adresseren van het circulaire economie thema. Subsidies kunnen hierbij oplopen tot EUR 15 miljoen en een subsidiepercentage van 100%.

Nederland

Op nationaal niveau zijn de volgende regelingen beschikbaar:

  • DEI+ Circulaire Economie: het subthema Circulaire Economie ondersteunt proef- en demonstratieprojecten die bijdragen aan de kosteneffectieve vermindering van CO2-emissies tegen 2030. 3 soorten projecten komen in aanmerking voor de demonstratie energie- en klimaatinnovatie - DEI + subsidie:
    • Recycling van afval: nuttige toepassingen waardoor afvalstoffen opnieuw worden verwerkt tot producten, materialen of stoffen;
    • Hergebruik: producten of componenten die geen afvalstoffen zijn en die opnieuw worden gebruikt voor hetzelfde doel als waarvoor zij waren bedoeld;
    • Biobased grondstoffen: vervangen van grondstoffen van fossiele en/of minerale oorsprong door grondstoffen van biotische oorsprong (biobased).
  • Versnelde klimaatinvesteringen voor de industrie: gericht op de investering van CO2-besparende maatregelen met hoge investeringskosten waarvoor de terugverdientijd langer is dan 5 jaar. De technologie moet in NL gangbare technologie zijn (geen innovatie of demo). Het maximale financieringsbedrag is EUR 15 miljoen.

Zoals in een recent artikel te lezen is bevat de milieulijst 2020 een aantal verwijzingen naar circulair ondernemen en circulaire producten. Hopelijk maakt de voorgaande toelichting over dit onderwerp duidelijk wat er nu zo anders is aan deze benadering. Het blijft uiteindelijk natuurlijk aan u als ondernemer om te bepalen wat het beste past bij uw toekomstvisie.

mkb

Meer weten over subsidies voor het mkb?

Wilt u meer weten over subsidies voor het mkb? Neem dan contact op met Michelle van Wijk via +31 (0)88 288 3122 . Bent u specifiek geïnteresseerd in milieugerelateerde subsidies? Neem dan contact op met Kasper Zom via +31 (0)88 288 0348 .

Bent u meer in algemene zin bezig met structuur en processen van uw mkb-onderneming? Neem contact op met Matthijs Govers via +31 (0)88 2880780 .

Meer artikelen en informatie over onze dienstverlening voor mkb-ondernemers vindt u op onze MKB Accountancy & Advies pagina.

Did you find this useful?