Indexatie in tijden van hoge inflatie gecombineerd met het vooruitzicht van invaren

Article

Indexatie in tijden van hoge inflatie gecombineerd met het vooruitzicht van invaren

De vraagstukken omtrent invaren waar een pensioenfonds rekening mee moet houden tijdens het verlenen van indexatie

De pensioenuitkering of -aanspraak kan verhoogd worden op basis van prijsstijgingen of loonstijgingen. Dit wordt indexatie of toeslag genoemd. Voorwaarden hiervoor zijn opgenomen in het pensioenreglement, waarbij de belangrijkste voorwaarde is dat de dekkingsgraad minimaal 110% moet zijn. De afgelopen tien jaar is er nauwelijks sprake geweest van een verhoging van het pensioen, waardoor sommige gepensioneerden nog nooit indexatie hebben gehad.

Diverse pensioenfondsen kondigden eind juni en begin juli voor het eerst in een lange tijd aan dat er pensioenverhogingen zouden plaatsvinden. Een aantal grote pensioenfondsen hebben ook al kenbaar gemaakt de pensioenen in 2023 te willen verhogen. De eerste officiële besluiten vanuit de fondsen omtrent indexatie in 2023 zullen in november vallen. Indexatie is geen harde toezegging vanuit de pensioenfondsen, maar een ambitie. Afhankelijk van de dekkingsgraad, kan een volledige of gedeeltelijke indexatie worden toegepast. In deze tijd van gestegen dekkingsgraden en bovenmatige inflatie zou het dan ook mogelijk moeten zijn voor verschillende pensioenfondsen om de pensioenen fors te verhogen. Met het oog op invaren is dit echter niet altijd de beste beslissing.

 

De nieuwe pensioenwet, die op 1 juli 2023 naar verwachting zal ingaan, heeft als uitgangspunt dat opgebouwde pensioenaanspraken- en rechten worden ingebracht in de nieuwe pensioenregeling, dit wordt invaren genoemd. Het standaard pad is dat de pensioenaanspraken van elk pensioenfonds op uiterlijk 1 januari 2027 zijn ingevaren in het nieuwe stelsel. Deze verandering brengt dan ook onzekerheden met zich mee, waardoor pensioenfondsen zich terughoudend kunnen opstellen wat betreft het indexeren van de pensioenuitkering.

Financiële markten

Op dit moment zijn de dekkingsgraden van de pensioenfondsen een stuk hoger dan voorgaande jaren. Dit wordt veroorzaakt door de gestegen rente, waardoor fondsen minder geld in kas hoeven te hebben om aan de toekomstige verplichtingen te voldoen. Tegelijkertijd presteren de financiële markten ondermaats, waardoor de beleggingsportefeuilles van de fondsen veelal te maken hebben met een negatief rendement. Vanwege de hogere dekkingsgraden hebben pensioenfondsen meer ruimte om te indexeren. Desalniettemin kan er worden gekozen voor een voorzichtige aanpak. De huidige ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, eventuele corona golven en de status van de huizenmarkt zorgen er dan ook voor dat er extra onzekerheid heerst op de financiële markten. Om te voorkomen dat er te snel moet worden gekort op het pensioen in een later stadium zouden pensioenfondsen voorzichtiger kunnen zijn met indexatie.

Invaren

Pensioenfondsen worden ook geacht om zich voor te bereiden op het nieuwe pensioenstelsel. Het nieuwe pensioenstelsel zorgt ervoor dat de gezamenlijke pensioenpot moet worden omgezet naar een persoonlijk pensioenvermogen voor alle deelnemers. Vooruitlopend op de nieuwe pensioenwet gelden tijdelijk afwijkende regels met betrekking tot het indexeren van de pensioenuitkering. In het aangepaste toetsingskader kan al worden geïndexeerd vanaf een beleidsdekkingsgraad van 105%, waar dit eerst pas mogelijk was bij een beleidsdekkingsgraad van 110%. Voorwaarde hiervoor is dat het fonds de intentie heeft om in te gaan varen en zodoende gebruik mag maken van het transitie-FTK. Kanttekening hierbij is dat de dekkingsgraad niet lager dan 105% mag zijn ná het verlenen van de toeslag. De regels vanuit het aangepaste toetsingskader gelden voor de toeslagbesluiten van 2022 (met eventuele terugwerkende kracht) en 2023. Door deze verlaging van de minimale dekkingsgraad kunnen pensioenfondsen sneller en meer indexeren dan onder het reguliere toetsingskader.

De soepelere indexatieregels gelden tot 1 januari 2023. Hoewel de ingangsdatum van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) onlangs is uitgesteld naar 1 juli 2023, is er nog geen bericht vanuit de toezichtwetgeving over een eventuele verlenging van de aangepaste indexatieregels na 1 januari 2023. Een verlenging van de aangepaste indexatieregels zou gunstig kunnen zijn om de koopkracht op peil te kunnen houden. Er zou ook kunnen worden gekeken naar inhaalindexatie, waarbij het verlies aan koopkracht uit het verleden kan worden gecompenseerd door een additionele verhoging van de pensioenen.

Onverwachte schommelingen in het vermogen

Het bestuur van een pensioenfonds kan er echter ook voor kiezen om terughoudend om te gaan met het recht om meer te kunnen indexeren, aangezien indexatie ten koste gaat van de reserve die een pensioenfonds over tijd heeft opgebouwd. Het bestuur heeft dan ook de discretionaire bevoegdheid om af te wijken van de toeslagmaatstaf. Mogelijk willen pensioenfondsen juist vanwege het nieuwe pensioenstelsel een voldoende buffer aanhouden zodat onverwachte schommelingen in het vermogen voor en tijdens het invaren kunnen worden opgevangen. Ook kan meespelen dat het gewenst is om een hoge kans op een voldoende gevulde en daarmee effectieve solidariteitsreserve bij de start van de nieuwe pensioenregeling te willen hebben.

Moeizaam besluit

De combinatie van hoge inflatiecijfers en dekkingsgraden wekken de verwachting dat er fors kan worden geïndexeerd op de pensioenuitkering. De ambitie is aanwezig, maar met invaren in het achterhoofd is een forse indexatie wellicht niet altijd de beste beslissing. De combinatie van zwakke financiële markten en diverse extra onzekerheden kunnen bestuurders doen overwegen niet te snel uit te delen. Daarnaast kunnen pensioenfondsen voorzichtig zijn met indexatie zodat er niet te snel moet worden gekort op het pensioen in een later stadium. Al met al is de beslissing om en hoeveel te indexeren moeilijker dan het in eerste instantie doet lijken.

Dit artikel is geschreven door Swen Spee

Did you find this useful?