7 Megatrends komen samen in ‘pensioen’

Article

7 Megatrends komen samen in ‘pensioen’

De impact van maatschappelijke trends op het pensioen

Voor pensioen zijn tal van ontwikkelingen relevant; stijgende levensverwachting, meer echtscheidingen, meer zelfstandigen, afnemende solidariteit, communicatie via sociale media en nog veel meer. In dit artikel wordt één samenloop van trends uitgediept, namelijk de combinatie van robotisering, langer leven en mantelzorg bekeken vanuit het perspectief van de werkende.

                                Dit artikel is als column geplaatst in Pensioen magazine van maart 2017.

Wat zijn de belangrijkste maatschappelijke trends? Dat is het onderwerp van Zeven Megatrends. Over leven en ondernemen in de nieuwe werkelijkheid. Voor pensioen zijn natuurlijk tal van ontwikkelingen relevant. In pensioen komen veel trends samen; stijgende levensverwachting, minder huwelijken, meer echtscheidingen, meer zelfstandigen, toename in de claimcultuur, afnemende solidariteit, communicatie via sociale media en nog veel meer. Eén samenloop van trends diep ik in deze column wat uit, namelijk de combinatie van robotisering, langer leven en mantelzorg bezien vanuit het perspectief van de werkende.

Binnen twintig jaar verdwijnt ongeveer de helft van alle banen door robotisering. Dat is de voorspelling van verschillende deskundigen in een reeks rapporten en artikelen. Dat beroepen uitsterven is niets nieuws. De koetsier verdween, net als de ponstypist. Het verschil zit hem in de omvang en het tempo. Misschien is het niet de helft van de banen in twintig jaar, duidelijk is wel dat meer beroepen met een hogere snelheid verdwijnen of in werkgelegenheid verminderen. Maar nieuw werk verschijnt. Het ROC Twente leidt 1000 mbo-ers op voor een dronebaan in het bouwen, onderhouden en besturen van drones. Een data-sciëntist haalt betekenis uit data. Die functie bestond een paar jaar geleden niet. De toenemende digitalisering maakt het bovendien voor een professional gemakkelijker dan ooit om voor zichzelf te beginnen. Een laptop en ov-jaarkaart volstaan. Het is de tijd van digitaal marxisme.

Langer leven is een robuuste demografische trend. Het betekent ook langer werken. Jonge generaties zullen loopbanen kennen van 50 of 60 jaar. In die tijd zal werk verdwijnen en verschijnen. Dat zal voor veel werkenden een ‘re-creatie’ vergen, een ombuiging van de loopbaan. Geen zorg, tijd genoeg. Het vraagt zo’n 10.000 uur om ergens heel goed – ‘master’ – in te worden. En misschien heb je na 20 wel de behoefte om iets heel anders te gaan doen.
Steeds meer Nederlanders verlenen mantelzorg. De verwachting is dat in de participatiemaatschappij de noodzaak tot mantelzorg verder zal toenemen, ook intensieve en langdurige mantelzorg.

Voegen we deze drie ontwikkelingen bij elkaar – robotisering, langer leven en mantelzorg- , dan ontstaat een beeld van de toekomstige arbeidsrelatie waarin werkenden time-outs nemen om zich professioneel te herscheppen. Senioren zullen vaker instromen op junior functies, herstarten in een flexbaan of een paar jaar als zelfstandige gaan werken. Meer werkenden zijn tijdelijk minder beschikbaar om mantelzorg te verlenen of juist meer uren als de mantelzorg eindigt.

Voor pensioenfondsen is daarmee de verwachting dat de (aanvragen tot) waardeoverdrachten zullen toenemen, net als het aantal kleine en grote slapers. En dus ook het belang van communicatie en voorlichting. De wens om een deel van het opgesloten pensioenvermogen te ontsluiten voor de financiering van herschepping of als aanvullend inkomen zal groeien. Allemaal argumenten voor een verdere individualisering van pensioen.

Meer lezen over pensioen?

Dit artikel is als column geplaatst in het Pensioen magazine, het kwartaalmagazine van Deloitte over actuariële, financiële, juridische, fiscale en verzekeringsaspecten van pensioen.     

De schrijver, Mr. Drs. Hans van der Heijden werkt bij Deloitte Human Capital en helpt organisaties in het maken van keuzen in HRM en beloning. Zijn nieuwe boek Zeven Megatrends is vanaf 10 maart te verkrijgen via alle reguliere kanalen. De auteursopbrengsten gaan naar de Stichting Lezen en Schrijven.

Vond u dit nuttig?

Gerelateerde onderwerpen