"Samenwerking en lef zijn cruciaal voor transformaties in de zorg"

Article

"Samenwerking en lef zijn cruciaal voor transformaties in de zorg"

Waarom Deloitte partner is van de Health Transformation Community

De zorgsector moet transformeren om toekomstbestendig te worden. Lokale samenwerkingen en regionale netwerken spelen daarbij een cruciale rol. 'Verandering ontstaat als je zoveel mogelijk mensen enthousiast krijgt voor het verbeteren van zorg', stelt Mathieu van Bergen, Managing Partner bij Deloitte. Om die reden investeert Deloitte in initiatieven als de Health Transformation Community. Dit initiatief ondersteunt regisseurs en coördinatoren van regionale zorg- en gezondheidsnetwerken bij vraagstukken over onder meer samenwerking en transformatie. 'Een belangrijke vraag is hoe je ervoor zorgt dat alle partijen binnen een gezondheidsecosysteem betrokken raken, en een structurele rol krijgen om met elkaar aan gezondheid te werken', aldus initiatiefnemer Karen van Ruiten.

Om de uitdagingen in de zorg het hoofd te bieden, zijn er grote veranderingen nodig. Neem het schreeuwende tekort aan zorgprofessionals en het feit dat zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar moet blijven. Maar ook de vergrijzing en de toename van chronische zieken. Kortom: we moeten transformeren. Het goede nieuws is dat we dat niet alleen moeten, maar dat we het ook kunnen én willen, zegt Mathieu van Bergen, Managing Partner Health & Human Services bij Deloitte. Momentum is bij dit soort kwesties belangrijk, zegt hij, en die is er. "De behoefte om te veranderen is groter dan ooit", merkt Van Bergen. "Ik zie een enorm positief gevoel van urgentie. Veel mensen, op alle niveaus, zijn gedreven om een extra stap te zetten, en samen aan de slag te gaan om de zorg verder te helpen. En het kán; er zijn inmiddels veel technologische mogelijkheden om onder meer het werkproces van professionals te ondersteunen."

Van 'hoe dan?' naar 'zo dus'!

Dat gevoel van urgentie is er ook bij de Health Transformation Community (HTC). Het initiatief bestaat uit zo'n vijftig deelnemers, regisseurs en coördinatoren van regionale gezondheidsnetwerken. Lokale samenwerking en regionale netwerken zijn de motor van de transformatie. Maar die netwerken in beweging krijgen is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe je als regisseur alle partijen in je netwerk betrokken en op een lijn krijgt, ontdekken de deelnemers tijdens een intensief traject van een half jaar waarin ze met elkaar en diverse experts over deze onderwerpen in gesprek gaan.
Het idee voor de HTC ontstond enkele jaren terug toen bedenker Karen van Ruiten, directeur van Alles is Gezondheid en het Institute for Positive Health (inmiddels gefuseerd tot één organisatie), merkte dat er overal in het land soortgelijke latente leervragen waren. Van Ruiten: 'Ik kwam veel 'hoe dan-vragen' tegen: van de vraag hoe je positieve gezondheid structureel kunt borgen tot hoe woningbouwcoöperaties of werkgevers kunnen worden betrokken bij preventie.' Het was voor Van Ruiten direct duidelijk dat een multidisciplinair perspectief nodig was om tot 'zo dus!'-antwoorden te komen. 'Ik ben het idee voor de HTC gaan verkennen met Lucien Engelen, met wie ik eerder de Health Innovation School ben gestart', vertelt Van Ruiten. Dankzij Engelen raakte Deloitte betrokken, en al snel bleek ook het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport mee te willen doen, en nog een aantal revelante partners die allemaal hun expertise of andere middelen inbrachten. Van Ruiten: "In gezamenlijkheid acteren is slimmer, efficiënter en leuker." Van Bergen: "Wij willen zoveel mogelijk mensen betrekken, informeren en raken in hun passie voor de zorg. Als we een transformatie op gang willen brengen, moeten we niet vanuit de top roepen welke kant we op moeten, maar in gesprek met mensen uit alle lagen van organisaties, om hen te enthousiasmeren voor de veranderingen die nodig zijn. En dat is precies wat er binnen de HTC gebeurd, en waarom de inzet vanuit Deloitte door de Deloitte Impact Foundation wordt ondersteund."
Vorige week was de afsluiting van het eerste traject en werd duidelijk dat deelnemers de lessen nu al in de praktijk brengen, vertelt Van Ruiten. 'Neem de netwerkcoördinator die aan het traject begon met buikpijn vanwege een aankomend initiatief. Zij leerde tijdens het programma waar haar verantwoordelijk lag en welke verantwoordelijkheden ze bij andere partijen mocht laten, en hoe ze alle partijen binnen haar netwerk activeert om die verantwoordelijkheid op te pakken.'

Karen van Ruiten

Directeur Alles is Gezondheid en Instituut Positieve Gezondheid

Met veel plezier en energie werk ik dagelijks aan een gezonder Nederland. Voor de mensen om me heen, voor twee dochtertjes en iedereen in Nederland. Er liggen veel kansen om te verbeteren en vernieuwen.

Een maatschappelijk vraagstuk

Zowel Van Bergen als Van Ruiten benadrukken dat de vraagstukken waar we het nu over hebben niet alleen over de gezondheidszorg zelf gaan. "Neem de verschuiving van de focus op zorg naar gezondheid, oftewel naar een focus op levensstijl, preventie en vroege diagnostiek", zegt Van Bergen. "Dat gaat over de vraag hoe je burgers gezond houdt, zodat ze juist niet in het zorgsysteem terechtkomen. Ziektes als diabetes, COPD of hartfalen hebben veelal te maken met de manier waarop mensen in staat zijn om gezond te leven, en dat is een maatschappelijk vraagstuk." Samenwerking is dan ook van groot belang, zegt Van Bergen, want er zijn allerlei verschillende partijen nodig - bekende én nieuwe spelers - om die transformatie vorm te geven. "Het gaat ook over de vraag hoe je ervoor zorgt dat er binnen de samenleving zo min mogelijk ziekteverzuim is", zegt Van Ruiten. "Juist binnen cruciale sectoren als de politie, onderwijs en zorg, is er een groeiend personeelstekort. Laten we onze krachten bundelen voor healthy human capital; we willen graag een goede gezondheidszorg voor iedereen, maar als we niet genoeg handen hebben, wat moeten we dan?" Het recht op gezondheid bestaat niet, zegt Van Ruiten. "We hebben wel recht op zorg, maar we hebben er allemaal een rol in om onszelf en elkaar gezond te houden. Datzelfde geldt voor het gezondheidsecosysteem: alle publieke en private partners hebben met elkaar een verantwoordelijkheid om iets te veranderen."

Een gezamenlijk belang

Eén van de belangrijke vragen waar Deloitte en de HTC zich op richten is hoe je ervoor zorgt dat alle partijen binnen een gezondheidsecosysteem betrokken raken, én een structurele rol vinden om met elkaar aan gezondheid te werken. "Wil je zaken in beweging zetten en dingen veranderen, dan zou je meer dominantie op sturing willen", zegt Van Bergen, al ziet hij dat niet zo snel gebeuren. Volgens Van Bergen zijn we in Nederland te lang door gepolderd in een zeer gefragmenteerd zorglandschap. Iedereen doet zijn uiterste best om de samenwerking op te zoeken, maar er zijn nog steeds veel tegenwerkende krachten. Van Bergen: "Kijk naar de samenwerking in de regio die sterk afhangt van de bereidwilligheid van de verschillende regionale organisaties om met elkaar die samenwerking in te vullen. Niemand, geen overheid of verzekeraar, kan als het tegenzit afdwingen dat het toch gaat gebeuren, ondanks het feit dat velen er enorm hun best voor doen." Van Bergen zou het graag anders zien, maar verwacht zoals gezegd niet dat die verandering snel komt. Daarom steken hij en zijn team hun energie liever in invloedrijke, impactvolle samenwerkingen zoals met de Health Transformation Community. Daar wordt met de deelnemers heel concreet gewerkt aan het in beweging zetten van het gezondheidsecosysteem. Een aantal dingen zijn daarvoor cruciaal, vertelt Van Ruiten. "De eerste stap is om een diverse groep organisaties samen te brengen die de transformatie met elkaar willen vormgeven; een groep mensen die het belang van elkaars verschillende rollen inziet en begrijpt." Bij de geboorte van een ecosysteem is er volgens Van Ruiten altijd een gezamenlijk belang nodig. Idealiter heeft zo'n groep ook een bepaalde drive om met de transformatie aan de slag te gaan. Vervolgens is het nodig om bepaalde afspraken te borgen, want ook het ecosysteem heeft behoefte aan regels. Van Ruiten: "Al zien we dat als er openheid, vertrouwen én een gezamenlijk belang is aan de voorkant, je relatief weinig spelregels nodig hebt." Dit is anders dan hoe normaal bestuurlijk handelen en systemen normaliter werken, benadrukt Van Ruiten. "Veel systemen zijn gebaseerd op wantrouwen of regels. Dus als je met een gezondheidsecosysteem aan de slag wil, vraagt dat om moed. Een beetje lef om het anders te doen, is essentieel."

Andere aanpak

Dat kan ook betekenen dat je aanpak verandert, vertelt Van Bergen. "Om zicht te krijgen op de uitdagingen bij onze klanten zijn we gewend om hen te interviewen, en ze uit te nodigen voor een workshop waarin ze met elkaar spreken over het vak. Maar in de schaarse tijd die er is, willen we geen belasting zijn voor mensen die in de zorg werken." Dus trekt Van Bergen nu zelf een witte jas aan, en lopen hij en zijn collega's mee met artsen en verpleegkundigen om op die manier hun werkprocessen beter te doorgronden. Een belangrijk effect is dat mensen zich daardoor gehoord voelen, merkt hij. "Een verpleegkundige uit een groot ziekenhuis liet ons vorige week weten dat ze na zo'n werkbezoek eindelijk het gevoel had dat er naar hen was geluisterd, en dat er iets wordt gedaan om hun werk makkelijker te maken." Zo'n reactie is precies wat Van Bergen drijft. "We willen als organisatie graag een maatschappelijke bijdrage leveren, en dat zijn geen loze woorden. We zitten niet op de tribune te kijken hoe het speelveld zich gaat ontwikkelen, we doen mee."
Dat doet Deloitte inmiddels op velerlei manieren. Bijvoorbeeld door te investeren in richtinggevende projecten zoals medische service centra. Maar ook een visie te ontwikkelen op thema's als 'de toekomst van werk in de zorg', waarbij er met artsen en verpleegkundigen wordt meegelopen tijdens hun dienst. Van Bergen: "Om meer mensen te enthousiasmeren, of om mensen, zoals artsen en verpleegkundigen, weer perspectief te geven. Personeel gaat meestal niet weg, omdat ze elders meer kunnen verdienen, maar omdat ze geen perspectief meer zien. Ook dat perspectief zullen we weer gezamenlijk moeten creëren." Van Ruiten: "Als we blijven doen wat we de afgelopen jaren hebben gedaan, komen we niet verder. We moet vernieuwend durven doen voor gezondheid. Learning by doing. Niemand weet exact hoe het moet, maar met elkaar komen we een heel eind."

Deloitte Impact Foundation

Met de Deloitte Impact Foundation zet Deloitte zich in door pro bono inzet van de expertise en netwerken van haar medewerkers via de Deloitte Impact Foundation, in om een wezenlijke bijdrage te leveren aan een aantal maatschappelijke uitdagingen in Nederland. Uitdagingen op het gebied van kansongelijkheid terugdringen in het onderwijs, het werken aan een beter klimaat perspectief en het realiseren van een meer inclusieve maatschappij. Dit doen wij voornamelijk in samenwerking met NGO’s, Stichtingen, en andere maatschappelijke organisaties maar ook door het aangaan van publiek-private partnerships.

Bezoek www.deloitteimpactfoundation.nl voor meer informatie of deel uw vragen en gedachten met het Program Management Office van de Deloitte Impact Foundation via nlFoundation@deloitte.nl.

Did you find this useful?