Update regulering in de zorg

Solution

Update regulering in de zorg

Welke wijzigingen zijn aangekondigd op het terrein van wetgeving en governance in de zorg

Eerder hebben wij u geïnformeerd over de aangekondigde nieuwe wet- en regelgeving in de zorg, waardoor het steeds moeilijker wordt om het overzicht over en de samenhang tussen alle diverse huidige en nieuwe regulering te blijven zien. Inmiddels is nog meer wet- en regelgeving op komst, waarmee rekening moet worden gehouden bij de inrichting van de statuten en governance van een zorginstelling. Hieronder geven wij een globaal overzicht, van wat nu geldt en wat gaat veranderen.

In onze eerdere alert diverse nieuwe zorgregelgeving aangenomen en op komst  van september 2020 hebben wij u geïnformeerd over de aangekondigde nieuwe wet- en regelgeving in de zorg en dat er zelfs voor gespecialiseerde juristen zo langzamerhand gebrek aan overzicht dreigt te ontstaan.

In deze alert willen wij een update geven en u informeren over wat er onder meer nog te verwachten is vooral op terrein van governance, inrichting statuten en winstuitkering.

Huidige situatie

Op dit moment is er al diverse wet- en regelgeving, waarmee rekening moet worden gehouden bij de inrichting van de statuten en de governance van een zorginstelling. Dit is nu al meer dan menigeen verwacht, waarbij te denken is aan:

  • Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi)
  • Uitvoeringsbesluit WTZi
  • Regeling verslaggeving WTZi
  • Zorgbrede Governancecode 2017
  • Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen 2018
  • Wet op de Ondernemingsraden
  • Kader goed bestuur van IGJ/NZA
  • Wet Normering Topinkomens
  • Rijksgarantieregelingen of deelname Wfz
  • Boek 2 Burgerlijk Wetboek (BW)
  • Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen Zorg (Wkkgz)
  • Wet op de vennootschapsbelasting 1969
  • Uitvoeringsbesluit vennootschapsbelasting 1971
  • Wet op de omzetbelasting 1968 bij vorming fiscale eenheid voor btw
  • Algemene wet inzake Rijksbelastingen (ANBI-status)

Update ontwikkelingen

Wtza vertraagd
In onze eerdere alert is de Wet Toetreding Zorgaanbieders (Wtza) uitvoerig behandeld. Van deze opvolger van de toelatingenparagraaf van de WTZi, is de inwerkingtreding vertraagd. Hoe het Uitvoeringsbesluit Wet toetreding zorgaanbieders er na de eerdere internetconsultatie uit komt te zien, is nog niet bekend, met name voor wat betreft de bepalingen betreffende de inrichting van de statuten en de rol van de onafhankelijke interne toezichthouder (vooral binnen een groep). Uit de kamerbrief van 4 november 2020 blijkt, dat de oorspronkelijk beoogde inwerkingtredingsdatum van 1 juli 2021 wordt verschoven naar 1 januari 2022.Wetsvoorstel bestuur en toezicht rechtspersonen
Dit wetsvoorstel (aanpassing van boek 2 BW) is inmiddels aangenomen en zal naar verwachting per 1 juli 2021 in werking treden. Het doel is verbetering van de kwaliteit van bestuur en toezicht bij stichtingen en verenigingen in de semipublieke sector. Deze wet geeft de wettelijke grondslag voor een Raad van Toezicht bij stichtingen en verenigingen. Verder wordt erin geregeld:

  •  de uitgangspunten die bestuurders en commissarissen bij de vervulling van hun taak in acht moeten nemen;
  • de positie van bestuurders en commissarissen met een tegenstrijdig belang;
  • de regels over (hoofdelijke) aansprakelijkheid van bestuurders en commissarissen;
  • de regeling voor ontslag van een stichtingsbestuurder door de rechter op verzoek van OM of een belanghebbende en daarmee samenhangend bestuursverbod voor 5 jaar;
  • de statuten moeten voorzien in een regeling voor gevallen van belet (tijdelijke afwezigheid) of ontstentenis (vacature) van alle bestuurders.

Wetsvoorstel invloed van zorgverleners
In oktober 2020 heeft het initiatiefwetsvoorstel invloed van zorgverleners ter internetconsultatie gelegen. Dit wetsvoorstel beoogt een wijziging van artikel 3 van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (‘Wkkgz’). In dit artikel worden de voorwaarden voor goede zorg beschreven. Beoogd wordt een lid met de volgende strekking toe te voegen: “De zorgaanbieder stelt de zorgverleners die zorg verlenen aan zijn cliënten, in de gelegenheid invloed uit te oefenen op zijn beleid ter uitvoering van het eerste lid, voor zover dat beleid direct van belang is voor hun bijdrage aan het verlenen van goede zorg.” 

Doel van het wetsvoorstel is het verbeteren van kwaliteit van zorg door invloed van zorgverleners op zorginhoudelijk beleid en het primaire proces van zorgverlening. Onder zorgverlener verstaat de Wkkgz een natuurlijke persoon die beroepsmatig zorg verleent. Instellingen kunnen op verschillende manieren de invloed van zorgverleners borgen, daarom is gekozen voor een open norm en wordt niet de manier waarop invloed tot uiting moet komen vastgelegd. Dit betekent dat zorgaanbieders zelf kunnen kiezen hoe zij dit willen gaan inrichten, maar dat zij wel de verantwoordelijkheid/plicht hebben om de invloed van de zorgverleners te gaan borgen. Als voorbeelden voor uitwerking worden genoemd het instellen van een verpleegkundige adviesraad of aanstellen van een chief nursing officer.

Te verwachten ontwikkelingen ten aanzien van winstuitkering

Nadat het wetsvoorstel Wet vergroten investeringsmogelijkheden in medisch-specialistische zorg is ingetrokken, verscheen de kamerbrief Investeringsmogelijkheden voor zorgaanbieders en het bevorderen van kwaliteit en een transparante, integere en professionele bedrijfsvoering. Het kabinet wilde prioriteit gaan geven aan het aanscherpen van publieke randvoorwaarden binnen de zorg, alvorens een verruiming van de mogelijkheden voor winstuitkering aan de orde kan zijn. In dit kader is in opdracht van VWS onderzoek gedaan naar zowel het introduceren van voorwaarden voor winstuitkeringen in de extramurale zorg, waar winstuitkering thans wel mag als het introduceren van een norm voor een maatschappelijk maximaal aanvaardbare dividenduitkering.

Dit heeft geresulteerd in een onderzoeksrapport van september 2020 van SEO/BDO getiteld Normering winstuitkering zorg. In dat rapport is door de schrijvers geconcludeerd: Het is mogelijk om randvoorwaarden te stellen aan de financiële gezondheid van een zorgaanbieder voordat deze winst mag uitkeren als vergoeding voor de inbreng van kapitaal. Ook is het mogelijk om een norm te stellen voor een maatschappelijk aanvaardbare winstuitkering.

Ter voorkoming van excessieve dividenduitkeringen bij zorginstellingen waarvoor winstoogmerk thans mogelijk is, zullen er waarschijnlijk voorwaarden gaan volgen, te denken valt bijvoorbeeld aan een minimumpercentage solvabiliteit en liquiditeit waaraan moet worden voldaan alvorens een winstuitkering kan worden gedaan. Ook valt te verwachten dat er regulering op komst is die voorwaarden gaat stellen aan de uitbesteding van gecontracteerde zorg.

Kijkend naar de huidige regulering en handhaving daarvan, is het naar onze mening wenselijk dat nieuwe regulering op dit gebied in ieder geval duidelijk is en eenduidig wordt uitgelegd en toegepast.

Het Wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders (Wibz)
Dit eerder aangekondigde wetsvoorstel zal naar verwachting voorjaar 2021 ter internetconsultatie worden voorgelegd. Het wetsvoorstel heeft tot doel:

  1. Het beter borgen van de integere bedrijfsvoering van zorgaanbieders door het aanscherpen van de publiekrechtelijke randvoorwaarden.
  2. Het externe toezicht voorzien van extra handvatten om zorgaanbieders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige bedrijfsvoering. Bij twijfels over tegenstrijdige belangen of excessieve winstuitkering door zorgorganisaties moet het externe toezicht in de toekomst sneller en voortvarender kunnen optreden en personen die met de verkeerde intenties aan de slag willen binnen de zorg moeten beter kunnen worden geweerd.

Naar verwachting worden hierin de voorwaarden, zoals genoemd in de hiervoor genoemde kamerbrief, uitgewerkt, waaronder de voorwaarden voor winstuitkering en uitbesteding.

Uitbreiding WNT
Er is nog niets naders bekend betreffende de wetgeving voor uitbreiding reikwijdte WNT naar de moederorganisaties en naar onderaannemers in de zorg.

Hoe overzicht te behouden?

Zoals hiervoor aangegeven, is er nu al veel wet- en regelgeving en nog meer op komst, waardoor het overzicht dreigt te verdwijnen. Dit is gelukkig inmiddels ook erkend door de Tweede Kamer, wat heeft geleid tot de Motie ‘Digitale beschikbaarheid van informatie over wet- en regelgeving'.

Naar aanleiding van een motie is de regering verzocht zorg te dragen voor het digitaal beschikbaar stellen van informatie over de wet- en regelgeving voor nieuwe en bestaande zorgaanbieders, zodat zij op de hoogte zijn aan welke regulering zij moeten voldoen. Op dit moment wordt er samen met het CIBG, de IGJ en de NZa een communicatiestrategie opgesteld om zorg- en jeugdhulpaanbieders beter bewust te maken van de (kwaliteits-)eisen die aan de zorg- en jeugdhulpverlening zijn gesteld en hen tijdig en laagdrempelig kennis te laten nemen van de regels van de Wtza. Hiervoor komt onder andere een digitale tool beschikbaar, waarmee zorg- en jeugdhulpaanbieders, aan de hand van vragen, inzicht krijgen of ze voldoen aan de bestaande (kwaliteits)eisen en, zo niet, welke stappen ze nog moeten zetten.

We zijn blij met dit initiatief maar zijn nog wel benieuwd wanneer die tool gereed zal zijn en in hoeverre die volledig genoeg zal zijn om alle diverse regulering in kaart te brengen.

Wilt u meer weten over wet- en regelgeving in de zorg, governance of winstuitkering in de zorg? Neem dan contact met ons op.

Contact

Willeke Franken

Willeke Franken

Manager

Ben als jurist werkzaam voor de publieke sector. Ben vooral gespecialiseerd in de wet- en regelgeving waarmee zorginstellingen in de brede zin te maken hebben. Bijzondere aandachtsgebieden: Wet Toelat... More