Article

Kan gehoorverlies leiden tot eenzaamheid?

Maar liefst 33 procent van de 75-plussers voelt zich enigszins eenzaam en 9 procent ervaart zelfs sterke eenzaamheid, zo blijkt uit de Eenzaamheidsmonitor 2020.

Eenzaamheid is een complex probleem en om dit effectief aan te kunnen pakken, is inzicht nodig in de oorzaken. Dat er een verband bestaat tussen eenzaamheid en gezondheid is bekend. Maar bestaat er ook samenhang tussen eenzaamheid en gehoorverlies? Deloitte, Beter Horen en de Gemeente Den Haag deden, ondersteund door de Deloitte Impact Foundation, onderzoek naar deze vraag.

“Eenzaamheid is een groot probleem in onze samenleving. Het is een persoonlijk drama met soms ook gevolgen voor de mentale en fysieke gezondheid van mensen”, vertelt Menno ter Wal, Senior Manager bij Deloitte. “Gelukkig zijn er inmiddels steeds meer initiatieven om eenzaamheid aan te pakken. Maar helaas zijn deze onvoldoende gericht op het aanpakken van de oorzaken. Er moet meer inzicht komen in wat de oorzaken zijn, zodat professionals en beleidsmakers gericht aan de slag kunnen met een oplossing. Deloitte is sterk in het uitvoeren van analyses en het vergaren van nieuwe inzichten en via de Deloitte Impact Foundation zetten wij dit graag pro bono in om een bijdrage te leveren aan een betere maatschappij. Eenzaamheid is niet een probleem van alleen ouderen. Het is van iedereen. Iedereen heeft of kent wel een verhaal van iemand die eenzaam is. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om daar verbetering in te brengen.”

Nederlands onderzoek ontbrak nog

Deloitte startte samen met Beter Horen, beiden partner van het overheidsprogramma Eén tegen Eenzaamheid, en de Gemeente Den Haag een onderzoek. “Er zijn in Nederland zo’n 500.000 mensen met onbehandeld gehoorverlies. En je kunt je er alles bij voorstellen dat als je minder hoort, je minder contacten hebt en minder onderneemt. Uit internationaal onderzoek is gebleken dat er een verband bestaat tussen eenzaamheid en gehoorverlies. Maar Nederlandse onderzoeksresultaten ontbraken nog”, legt Menno uit. “In de Haagse wijken Loosduinen en Segbroek hebben we nu bijna 250 60-plussers onderzocht. Beter Horen heeft de mate van gehoorverlies gemeten. En wij hebben samen met emeritus hoogleraar sociologie Jenny Gierveld, bedenker van de Nationale Eenzaamheidsmonitor, de eventuele aanwezigheid van eenzaamheid onderzocht.”

Niet meer naar verjaardagen

Wat blijkt? “Ons onderzoek toont aan dat het aantal nauwe contacten samenhangt met eenzaamheid. We hebben een indicatie dat het aantal contacten weer samenhangt met gehoorverlies. De persoonlijke verhalen van de mensen in het onderzoek laten dit ook zien”, zegt Menno. “Zo vertelde een mevrouw dat ze altijd uitkeek naar de verjaardagen van haar kinderen en kleinkinderen, maar nu niet meer ging omdat ze de gesprekken niet kan volgen in de drukte. Ook was er iemand die iedere week naar de kerk en het buurthuis ging, maar daarmee gestopt is omdat ze niet continu wil vragen ‘Wat zeg je?’.” Meer onderzoek is nodig om het verband tussen eenzaamheid en gehoorverlies vast te stellen.

Schrijnende verhalen

Het zijn schrijnende verhalen en het beleid gericht op de aanpak van eenzaamheid moet hier dan ook rekening mee houden. “Het is voor beleidsmakers en professionals belangrijk om je bewust te zijn van de rol die het aantal betekenisvolle contacten speelt bij het ontstaan van eenzaamheid. En hoe deze zouden kunnen worden beïnvloed door gehoorverlies. Natuurlijk is het goed om bijvoorbeeld bijeenkomsten te organiseren in het buurthuis. Maar let daarbij ook op de toegankelijkheid voor slechthorenden. Is er geen aandacht voor de akoestiek, dan kan het zijn dat een belangrijk deel van de doelgroep buiten de boot valt. Professionals zoals huisartsen, wijkverpleegkundigen en welzijnsmedewerkers moeten erop bedacht zijn dat eenzame mensen misschien wel een gehoorprobleem kunnen hebben. En audiciens spelen op hun beurt een rol in het signaleren van een vermindering in het aantal betekenisvolle contacten”, zegt Menno gedreven. “Alleen samen kunnen we eenzaamheid bestrijden.”  

‘Een mevrouw vertelde me dat ze niet meer naar verjaardagen van kleinkinderen gaat omdat ze de gesprekken toch niet kan volgen in de drukte’

- Menno ter Wal, Senior Manager bij Deloitte Consulting

Did you find this useful?