Elementen in het creëren van maatschappelijke waarde

Article

Elementen in het creëren van maatschappelijke waarde

Hoe de overheid burgers kan betrekken in dit proces

Wij bevinden ons midden in een transitie van een industriële naar een digitale economie. Dit vraagt om een andere rol van de overheid, en betekent dat zij andere samenwerkingsverbanden moet aangaan met de samenleving. Hoe ga je hier als overheid mee om en welke elementen zijn hierin van belang?

Governance & Finance artikelreeks

Als individuen binnen onze samenleving hebben wij allemaal onze eigen behoeften. Zowel de overheid als het bedrijfsleven bieden producten en diensten om aan deze behoeften tegemoet te komen,maar het resultaat is niet altijd wat men ervan verwacht. Het internet is bijvoorbeeld niet snel genoeg en er is niet voldoende parkeerruimte in jouw woongebied. Daarnaast leven we in een gigantische informatiegolf die ons enerzijds in staat stelt om ons assertiever op te stellen richting providers en deskundigen, maar die ook leidt tot grote verwarring als gevolg van een stortvloed aan informatie en onduidelijkheid over de kwaliteit en de bron daarvan. 

Hoe ga je als overheid om met het faciliteren van een goed debat en het managen van behoeften? En hoe kun je er zeker van zijn dat je de juiste (maatwerk)producten op een effectieve en efficiënte manier aanbiedt? Hiervoor zijn een aantal aspecten van belang:

1.      Kaders: ruimte voor innovatieve oplossingen om aan behoeften tegemoet te komen, zonder dat belangrijke waarborgen verloren gaan

2.      Gespreksvoering: de ‘taal’ van het gesprek over behoefte en de producten/diensten die daarin voorzien, ondersteuning bij het proces van het afwegen van bronnen/sprekers en kennisuitwisseling

3.      Plaats: de (digitale) plaats van het gesprek moet bekend zijn voor iedereen die wil deelnemen aan het debat/gesprek

4.      Communicatie: duidelijke communicatie, onder andere over de nieuwe manieren van publiek-private samenwerking

5.      Empowerment: burgers assertiever en slimmer maken

Kaders

Alles begint met behoeften. De behoefte aan, bijvoorbeeld, onderwijs is duidelijk. Interessanter - en politiek - is een vraag als: moet iedereen in ons land een universitaire titel hebben? Als overheid is het belangrijk om alle behoeften te beoordelen en de sociale kosten en baten te kwantificeren om weloverwogen keuzen te maken. De overheid levert maatschappelijk nut door binnen bepaalde kaders behoeften te vervullen. Binnen deze kaders moet de overheid ruimte creëren en mogelijkheden bieden voor innovatieve ideeën vanuit de markt, deskundigen en burgers. Dit omvat ook het aanpassen van (bestaande) wetgeving, en het tonen van politieke en ambtelijke wil wanneer mogelijkheden zich voordoen. 

Gespreksvoering

Om een goed gesprek te kunnen voeren over behoeften en collectieve en persoonlijke waarden is het belangrijk dat je dezelfde taal spreekt. Dit geldt voor het echte leven maar misschien nog wel meer voor digitale platforms. Daarnaast moet er consensus zijn over de manier waarop de behoeften worden afgewogen en de mate waarin een individu daarop redelijkerwijs kan rekenen. Zodra de behoefte is vastgesteld, kan het resultaat worden gespecificeerd: de doelen die we ten opzichte van deze maatschappelijke behoefte willen realiseren, en de indicatoren aan de hand waarvan dit kan worden gemeten. Om de kosten en de baten van dit resultaat en de negatieve effecten daarvan te berekenen kan gebruik worden gemaakt van de MKBA/businesscase-methode. Bij deze methode spelen definities en taxonomie een grote rol om een goed gesprek te voeren en hetzelfde doel na te streven (ook qua kansen en risico's).

Het vermogen van personen om de input van bepaalde bronnen op waarde te schatten is ook van belang voor het gesprek. Zo zal een minister die jarenlang dossiers over gezondheidszorg heeft gelezen eerder diepgravende kennis bezitten over dit onderwerp dan een beroepssporter. Maar in een talkshow krijgen zij vaak dezelfde vragen en hoeveelheid aandacht als het gaat over een onderwerp dat verband houdt met de gezondheidszorg. Misschien nog wel erger, het onderscheid tussen experts en ‘gewone meningen’ verdwijnt vaak helemaal op een online platform of in een forum. Wij weten namelijk soms niet wie de bron is. De andere kant van deze medaille, het kan soms heel wenselijk zijn dat een innovatief idee uit onverwachte hoek komt. Dit moet mogelijk zijn, maar niet worden overschat.

Tot slot, kennisdeling is essentieel om een gesprek vlot naar het juiste niveau te tillen. Deskresearch, pilots, best practices en de praktische resultaten daarvan zijn nuttige hulpmiddelen die het niveau van een gesprek kunnen verhogen. Dit kan een vicieuze cirkel voorkomen waarin steeds dezelfde oplossingen worden aangedragen. 

Plaats

Een bekende plaats voor een gesprek over meer maatschappelijk nut of hetzelfde maatschappelijk nut voor minder geld is de Tweede Kamer. Ook online vinden dit soort gesprekken plaats. Het belangrijkste punt is dat de locaties toegankelijk moeten zijn voor personen met een verschillende achtergrond en kennis- en opleidingsniveau, die allemaal een nieuw idee hebben dat meer en/of voordeliger maatschappelijk nut oplevert (soms door te ontwrichten). Een goed voorbeeld van een online platform is e-Estonia, waarop Esten en anderen een digitaal ID ontvangen van Estland om met elkaar te handelen, en waarmee toegevoegde waarde wordt gecreëerd.

Communicatie

Communicatie is essentieel wanneer de overheid meer en meer op nieuwe werkwijzen wil overschakelen, zowel bij de uitvoering als bij het brainstormen over of realiseren van maatschappelijk nut. De overheid moet ten slotte een betrouwbare en transparante partner zijn. Door communicatie kunnen burgers vertrouwd raken met publiek-privaat werken en denken. Maar communicatie heeft nog een ander belangrijk effect: mensen worden aangemoedigd om op basis van hun ervaringen input te leveren voor het oplossen van complexe problemen. Met het gezamenlijk opstellen van beleid en budgetten en betrokkenheid bij de uitvoering kan een groot innovatief vermogen binnen de samenleving worden aangeboord.

Empowerment

Een belangrijk element dat hierboven steeds meespeelt is empowerment. Dit betekent mensen in staat stellen een (digitaal) gesprek aan te gaan, knelpunten aan te kunnen pakken, en het goede voorbeeld geven met de juiste communicatie. Dit alles maakt mensen vertrouwd met de mogelijkheden die er zijn om Nederland en de wereld beter te maken. Door op een transparante manier te werken en de nadruk te leggen op innovatieve vaardigheden in het onderwijssysteem, kan de overheid zorgen voor empowerment binnen de samenleving.

 

Deze aspecten ondersteunen de overheid bij het creëren van maatschappelijk nut en het ontwerpen van diensten die aan een maatschappelijke behoefte tegemoetkomen.

In het volgende artikel wordt meer aandacht besteed aan innovatie binnen de publieke sector en worden bouwstenen gegeven voor transformatie. 

Meer in deze serie

Dit is het vierde artikel in de serie over het belang van overheden om zich aan te passen. Organisatorisch en in de financiering, om zo effectief in te kunnen spelen op de kansen en uitdagingen van deze tijd.

Lees ook:

Artikel 1: Verdere transitie van een locale, industriele economie naar een globale, digitale economie

Artikel 2: Single point solutions zijn uit

Artikel 3: Welke rol wilt of moet de overheid spelen

Meer weten over hoe de overheid kan transformeren?

Neem dan contact met ons op.

Vond u dit nuttig?