Gerichte preventie van eenzaamheid

Article

Gerichte preventie van eenzaamheid

Data analyse toegepast bij een gemeente

Voorkomen is beter dan genezen: een bekend credo als het gaat om de betaalbaarheid van gezondheidszorg. Preventie speelt hierbij een belangrijke rol. De effectiviteit van preventie kan worden vergroot als deze zich richt op de oorzaken van problemen (medisch of sociaal) in een specifieke context (kleine schaal). De gerichte preventie aanpak van Deloitte gebruikt data analyses om oorzaken inzichtelijk te maken en toe te passen op bestaande of nieuwe interventies.

Vraag van de klant

Een van de actuele onderwerpen waarvoor effectief preventiebeleid zeer van belang is, is eenzaamheid. Eenzaamheid is een groot en impactvol probleem. Onderzoek heeft aangetoond dat eenzaamheid tot fysieke problemen kan leiden (versnelde dementie, hartproblemen). Daarnaast worden relatief dure zorg- en ondersteuningsarrangementen in het kader van de Wmo door gemeenten (onbewust) ingezet voor sociale doeleinden. Beide fenomenen leiden tot verhoogde zorgkosten.

Om de drie jaar wordt er door de GGD regio’s in Nederland een gezondheidsmonitor uitgebracht. Hierin wordt verslag gedaan van de ‘staat van de gezondheid van Nederland’. Hierbij gaat het niet alleen om fysieke, maar ook om mentale gezondheid. Een van de thema’s in dit kader is eenzaamheid. 

Een aantal grote gemeenten hebben de GGD meting als aanleiding gezien om samen met Deloitte een preventie aanpak te ontwikkelen om eenzaamheid te bestrijden.

De aanpak met behulp van data analyse

Overzicht social innovation projecten eenzaamheid
Klik op afbeelding voor vergroting

Deloitte zet op diverse terrein data analyse methodieken in om maatschappelijke problemen aan te pakken. Dat geldt ook voor de aanpak van eenzaamheid. Deze gaat uit van het simpele gegeven dat een probleem beter kan worden opgelost of verzacht als de oorzaken bekend zijn. Doordat er steeds meer data beschikbaar zijn kunnen oorzaken gemakkelijker worden gevonden. De aanpak bestaat uit drie fases: inzicht, interventies en impact. Voordat dat aanpak start wordt bepaald op welke schaal het project wordt uitgevoerd.

Aanpak project eenzaamheid
Klik op afbeelding voor vergroting

Inzicht in aard, omvang en oorzaken eenzaamheid

Door data visualisatie worden wijken sociaal demografisch in kaart gebracht (letterlijk) in vergelijking met de gemeente als geheel. Dit alleen geeft al een beeld van onderscheidende kenmerken van een wijk. Er wordt op een kwalitatieve manier – met professionals die actief zijn in de wijk en met bewoners – gekeken naar de observaties die uit de data visualisatie naar voren komen. Aan de hand van data analyses wordt gekeken of er verbanden bestaan tussen de eenzaamheidsscores en sociaal demografische kenmerken zoals inkomen, het hebben van een beperking, het (niet) hebben van een baan of leeftijd. De combinatie van visualisatie van bestaande data en de verbandsanalyses leiden tot het formuleren van profielen / persona’s van kwetsbare inwoners. Deze geven richting voor het inzetten van de juiste interventies.
 

Interventies ter preventie van eenzaamheid

In gemeenten vinden veelal veel activiteiten plaats voor inwoners. Ook zijn er doorgaans voldoende voorzieningen. Toch bestaat er veelal een gedeeltelijke mismatch tussen het bestaande aanbod en de vraag die – op basis van de gevormde profielen – mag worden verwacht. Het is daarom zaak om het bestaande interventie aanbod te confronteren met de inzichten uit de data analyses en persona’s. Passende interventies worden opgeschaald, activiteiten die niet bijdragen gestopt en ontbrekend aanbod wordt ontwikkeld. Zo wordt er in een gemeente voor ouderen een laagdrempelige vervoersvoorziening ontwikkeld. In een andere gemeente wordt gewerkt aan het terugbrengen van kleine ondernemers in de wijk waarvoor mensen die terug willen keren in het arbeidsproces kunnen werken. Er worden bijeenkomsten georganiseerd voor jonge alleenstaande moeders, netwerken worden in kaart gebracht, kortom: op basis van inzicht in de aard, omvang en oorzaken van het probleem wordt er gericht gehandeld.

Impact

De impact van de gerichte preventie aanpak laat zich niet over een korte periode meten. Medio 2018 zal de meting van de eenzaamheid die in 2013 en 2016 zijn uitgevoerd door de GGD, worden herhaald. Tevens wordt er in alle opdrachten een kwalitatieve evaluatie uitgevoerd door het gesprek aan te gaan met inwoners en professionals over de ontwikkelde interventies. Hiermee vergaren we veel ervaringsgegevens met interventies in het land. 
Doordat er een gestandaardiseerd instrument bestaat voor het meten van eenzaamheid (Eenzaamheidsschaal De Jong Gierveld) kan deze eindeloos worden herhaald.

Gerichte preventie van eenzaamheid - Persona's
Klik op afbeelding voor vergroting

De resultaten – minder eenzaamheid

De gemeenten waar de aanpak als eerste is neergezet hebben een lager eenzaamheidspercentage dan voor de periode van de interventies. In alle gemeenten waar deze projecten worden uitgevoerd is onmiddellijk merkbaar dat meer kennis en begrip ontstaat van het probleem. Bovendien worden bewoners tijdens het proces al geactiveerd. In veel gemeenten hebben de inzichten in de aard, omvang en oorzaken van eenzaamheid geleid tot het bijstellen van het interventie aanbod. De aanpak voor gerichte preventie kan op een groter aantal wijken worden toegepast of voor een ander maatschappelijk probleem.

Vond u dit nuttig?