Article

Mobility as a Service: de volgende revolutie in mobiliteit

Welke stimulans hebben reizigers nodig om hun gedrag te veranderen?

De manier waarop mensen en goederen zich verplaatsen staat aan de vooravond van een radicale transformatie. Een groot aantal nieuwe technologieën en innovatieve diensten, in combinatie met disruptieve trends hervormen de invulling van mobiliteit fundamenteel. Autonome voertuigen, rit- en autodelen, maar ook slimme infrastructuur (verkeerssensoren, connected verkeerslichten) hebben ingrijpende gevolgen voor ons bestaande transportsysteem, namelijk snellere, goedkopere, schonere en veiligere mobiliteit.

Holistisch aanpak transportsysteem

Ons totale transportsysteem bestaat uit ongelijksoortige netwerken die afzonderlijk worden geëxploiteerd en beheerd dat zorgt voor inefficiëntie. Het opheffen van de inefficiënties vereist een holistisch begrip van het complexe web van belanghebbenden en interacties die het mobiliteitslandschap vormen. Mobility as a Service (MaaS) wordt gezien als de volgende revolutie in mobiliteit. Opheffen van inefficiënties is echter niet de enige uitdaging. Vooral van belang is dat beter wordt ingespeeld op de behoeften van de gebruiker van mobiliteit. Het blijkt lastig om mensen die de auto gebruiken naar andere vormen van mobiliteit te krijgen. Financiële prikkels alleen zijn niet voldoende.

In de kern vertrouwt MaaS op een digitaal platform dat gepersonaliseerde end-to-end reisplanning, boeking, elektronische ticketing en betalingsdiensten integreert in alle vormen van openbaar of privé vervoer. MaaS draagt bij aan meer reisgemak voor de gebruiker en zorgt ook nog eens voor lagere kosten per reizigerskilometer: uit onderzoek van Deloitte blijkt dat ten opzichte van persoonlijk autobezit en -gebruik versus gedeeld vervoer met bestuurder de kosten zakken van 60 dollarcent naar 39 dollarcent. In de verdere toekomst kan dat nog verder dalen door gedeeld vervoer zonder bestuurder in te zetten (23 dollarcent).

MaaS benadering per type reiziger

Er zijn drie typen reizigers te onderscheiden op basis van geografie, te weten consumenten uit de stad, uit sub-urbaan gebied en uit ruraal gebied. Naast het feit dat deze typen consumenten verschillende belangen hebben, is de verwachting dat het mobiliteitsaanbod zich per type gebied verschillend zal ontwikkelen. In stedelijke locaties zal het voortouw worden genomen in de adoptie van MaaS, doordat daar een hoge populatiedichtheid is en reeds veel mobiliteitsdiensten worden aangeboden. De meeste pilots richten zich op deze gebieden en gebruikers. In plattelandsgebieden zal de bevolking teruglopen en zijn investeringen in toegankelijk vervoer moeilijker te dekken. Het vergt creativiteit om ook daar passend aanbod voor te ontwikkelen.

Naast een geografische opdeling van consumenten, is er ook een onderscheid in sociaaleconomische status. De belangrijkste factoren hierin zijn leeftijd, werkstatus en inkomen, geslacht, gezinsstatus en gezondheid. Leeftijd is een belangrijke onderscheidende factor. Jongvolwassenen zijn meer gewend aan het gebruik van technologie. Daarnaast ziet de oudere generatie eigendom van privé-voertuigen vaak als statussymbool en zijn minder ontvankelijk voor nieuwe technologieën.

Een belangrijke groep belanghebbenden om een omslag te bewerkstelligen zijn werkgevers. Vooral grotere werkgevers kunnen een boost geven aan MaaS door hun mobiliteitsbeleid aan te passen. Vaak zijn die werkgevers ook geconcentreerd in bedrijventerreinen (bv. Amsterdam Zuidas) en kunnen daarmee een groot effect bewerkstelligen in zo’n gebied en voor hun medewerkers. Bij alles dat voor reizigers wordt ontwikkeld gelden drie gouden regels om tot acceptatie en verandering van gedrag te komen:

  • Gebruiksgemak
  • Naadloze overgangen (weinig wachten, bescherming tegen regen en kou)
  • Vertrouwen in het digitale en fysieke product.

Vereisten voor MaaS ontwikkeling

MaaS bevindt zich in een vroege fase van ontwikkeling, maar experts zijn het eens over de voordelen die het kan bieden voor zowel de eindgebruiker als steden. Op deelconcepten is al veel beschikbaar in de vorm van vervoersaanbod, technologie, data en apps. Er zijn ook disruptieve partijen die hun aanbod verbreden en verdiepen. Denk aan Uber die nu bezig is om alternatieven voor openbaar vervoer op te zetten, de klassieke auto aanbieders die nieuwe mobiliteitsdiensten opzetten of nieuwe (deel)concepten toevoegen aan hun aanbod. Eindgebruikers profiteren zo van een grotere keuze in mobiliteitsopties, die dynamisch geprijsd zijn op basis van real-time vraag en aanbod.


Om een MaaS concept te ontwikkelen dat voldoet aan de eisen en wensen van de alle mogelijke gebruikers, is een klantgerichte benadering essentieel, dient het ecosysteem verbonden te worden en dient de overheid een belangrijke positie in te nemen. Het is daarbij goed te beseffen dat ‘de reiziger’ niet bestaat. Er zijn diverse soorten reizigers met specifiek gedrag die goed moeten worden begrepen om een passend aanbod te creëren. Een goede methode daarvo  or is ‘design thinking’. Daarin wordt de gebruiker centraal gesteld in de vorm van personas. Door deze personas goed uit te werken en hun ‘customer journeys’ te doorleven kunnen voor deze typen reizigers de voordelen worden gerealiseerd en de pijnpunten worden weggenomen of geminimaliseerd. Door daarna op een Agile methode (of Lean Start Up) steeds te werken aan het ontwikkelen, testen en door ontwikkelen van het aanbod wordt in korte sprints snel gewerkt aan het op de markt brengen van nieuw aanbod. Op deze wijze ontstaat continue productvernieuwing en aanpassing aan klantervaringen.

Versnellen door een werkend ecosysteem

Om het potentieel te benutten moeten overheden, de particuliere sector en consumenten actief met elkaar in contact treden en met elkaar samenwerken. Omdat overheden verschillende doelen nastreven, sluiten hun belangen niet altijd aan bij die van commerciële partijen. Daarnaast kunnen gebruikers ook leveranciers worden door bijvoorbeeld hun auto of fiets te delen met andere gebruikers. Verder zijn en komen er nieuwe toetreders die het speelveld flink kunnen opschudden. Kortom, het landschap zal verder versnipperen. Toch zijn al deze partijen ook aan elkaar verbonden als een ecosysteem. De kunst is om met al die spelers tot een werkend, effectief ecosysteem te komen om zo MaaS te versnellen.

Future of Mobility online magazine

De 'Future of Mobility' heeft impact op ons allemaal. Ontdek hoe het snelgroeiende mobiliteits-ecosysteem uw business zal raken. Download het interactieve Future of Mobility magazine waarin alle inzichten zijn gebundeld.

Wilt u meer weten over Mobility as a Service of de toekomst van mobiliteit? Neem dan contact op met Hans Teuben of Richard Vielvoye via onderstaande contactgegevens.

Vond u dit nuttig?