Dit zijn de belangrijkste factoren in het voorkomen van ziekenhuisopnames onder ouderen

Article

Onderzoek naar de invloed van COVID-19 op de zorg in Nederlandse ziekenhuizen

Afgelaste zorg, digitalisering, regionale verschillen en de verschillen per afdeling

Wegens SARS-COV2, het virus dat de ziekte COVID-19 kan veroorzaken, hebben in 2020 6,5 miljoen (9,5 procent) minder patiëntcontacten plaatsgevonden in Nederlandse ziekenhuizen. Dat blijkt uit onderzoek van Deloitte op basis van data van de stichting DHD (Dutch Hospital Data). Ook blijkt dat in 2020 22 procent van ziekenhuisafspraken digitaal of telefonisch is afgehandeld, wat een jaar eerder voor slechts 10 procent van de ziekenhuisafspraken het geval was.

In media wordt vaak gesproken van ‘uitgestelde zorg’ wegens COVID-19. Deze bestaat zeker. Maar wij zien ook dat er sprake is van ‘gemiste zorg’. De grote afname van patiëntcontacten tijdens de COVID-19 piek van maart tot en met mei 2020 is later in 2020 niet ingehaald. Die conclusie kan worden getrokken aan hand van Nederlandse ziekenhuisdata in 2019 en 2020.

De afname in patiëntcontacten is deels opgevangen door de verschuiving naar zorg op afstand. In dat geval zijn afspraken in het ziekenhuis vervangen door telefonische en online afspraken. Maar er is ook sprake van gemiste zorg. Dat geldt met name voor specialismen met weinig tot geen spoedzorg, maar ook voor specialismen waar wel degelijk sprake is van acute zorg. Zo is het aantal operaties bij cardiochirurgie (merendeel openhartoperaties) in 2020 met 10 procent afgenomen ten opzichte van 2019.

In dit onderzoek hebben wij gekeken naar vier parameters die ziekenhuisproductie meten: verwijzingen, patiënten, afspraken en opnames. Deze hebben we over een periode van twee jaar vergeleken. Op basis daarvan beoordelen wij welk effect COVID-19 heeft gehad op de ziekenhuiszorg in 2020, waarbij vier inzichten zijn verkregen:

  • De afgelaste zorg
  • De digitaliseringslag in de zorg
  • De regionale verschillen
  • De verschillen per afdeling

De afgelaste zorg

In 2020 zijn er 9,5 procent minder patiëntcontacten in ziekenhuizen geweest dan in 2019. Deze verschuiving is hoogstwaarschijnlijk het gevolg van de COVID-19 uitbraak in Nederland, omdat bijna alle verschuivingen te vinden zijn in de weken met een groot aantal COVID-19 patiënten in de ziekenhuizen.

De digitaliseringslag in de zorg

Hoewel veel afspraken in 2020 in het ziekenhuis werden afgelast, is het wel mogelijk gebleken een groot aantal afspraken op afstand af te handelen. In 2020 heeft 22 procent van de polibezoeken digitaal of telefonisch plaatsgevonden, terwijl dit in 2019 slechts 10 procent was. De snelle groei in zorg op afstand toont de potentie van digitalisering in de Nederlandse ziekenhuiszorg.

De regionale verschillen

Waar de opname van COVID-19 patiënten gelijkmatig over alle zorgregio’s is verdeeld, zien we niet hetzelfde beeld in het aantal verwijzingen naar ziekenhuizen. Zo nam in Limburg het aantal verwijzingen tussen 2019 en 2020 af met 8 procent, terwijl er in Noord-Holland 33 procent minder verwijzingen zijn geweest. De verschillen zijn opmerkelijk, want deze kunnen niet worden toegeschreven aan verschillen in belasting door COVID-19 patiënten. Het aantal COVID-19 patiënten is dankzij het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS) namelijk gelijk verdeeld over de regio’s.

De verschillen per afdeling

De totale ziekenhuiszorg is afgeschaald als gevolg van de COVID-19 pandemie. Er zijn echter grote verschillen tussen de diverse specialismen. Keel-, neus- en oorheelkunde (KNO), oogheelkunde en plastische chirurgie zijn het meest afgeschaald en de achterstanden zijn later in het jaar niet ingelopen. Gezien het vaak minder spoedeisende karakter van deze specialismen is dat een begrijpelijke keuze. Specifiek COVID-19 gerelateerde specialismen, zoals longgeneeskunde en inwendige geneeskunde, zijn amper afgeschaald.

Maar ook specialismen voor ziektes met een urgenter en of levensbedreigender karakter zijn afgeschaald. Zo hebben cardiochirurgen 10 procent minder operaties uitgevoerd in 2020 dan in 2019.

Over State of the State

Deloitte voerde dit onderzoek uit in het kader van State of the State: een actuele data-analyse van ons land op basis van open data. Het doel is beleidsmakers en organisaties van bruikbare inzichten te voorzien op het gebied van maatschappelijke kwesties als onderwijs, zorg, woningmarkt, arbeidsmarkt en (cyber)criminaliteit.

 

Download hier het volledig onderzoek naar de invloed van COVID-19 op de zorg in Nederlandse ziekenhuizen.

Did you find this useful?