De impact van gedeelde en zelfrijdende voertuigen op gebiedsontwikkeling

Article

Impact zelfrijdende auto’s op gebiedsontwikkeling

Vergroten mobiliteitsmogelijkheden en productiviteit van stedelijke regio’s

Gedeelde en zelfrijdende voertuigen zullen het reisgedrag drastisch veranderen en een grote impact hebben op de ruimtelijke omgeving. Dit vraagt om een andere benadering van gebiedsontwikkeling. Wanneer tijdig wordt voorgesorteerd en samengewerkt om nieuwe (markt)oplossingen te implementeren, biedt dit kansen voor meer mobiliteit, ruimtelijke kwaliteit en productiviteit.

Dit artikel is ook geplaatst in de GREXpert van april 2017

Gedeelde en zelfrijdende auto’s van fantasiebeeld naar werkelijkheid

Auto(rit)deelconcepten zoals Uber, Lyft, Snappcar, Blablacar en Car2Go groeien in razendsnel tempo in populariteit, terwijl over heel de wereld grootschalige testen met autonoom rijdende voertuigen worden uitgevoerd. Als de adoptie van gedeelde zelfrijdende voertuigen vergelijkbaar verloopt als bij technologieën als mobiele telefonie en internet, zal de markt voor persoonlijke mobiliteit binnen 25 jaar drastisch veranderen. Dit zal impact hebben op de gebiedsontwikkeling en roept de vraag op: welke kansen en bedreigingen bieden zelfrijdende voertuigen en hoe kunnen gemeenten en andere gebiedsontwikkelaars hier op voorsorteren?

GREXpert, April 2017

Zelfrijdende auto’s domineren in 2040 het straatbeeld

Een recent onderzoek van Deloitte laat zien dat gedeelde en zelfrijdende voertuigen veel sneller gemeengoed kunnen worden dan velen denken. Op basis van onderzoek naar de Amerikaanse mobiliteitsmarkt verwacht Deloitte dat in Amerikaanse stedelijke gebieden in 2040 ongeveer 4 op de 5 van de afgelegde kilometers wordt afgelegd in een gedeelde auto en ongeveer 2 op de 3 in een zelfrijdende auto. Ongeveer 85% van de verkochte wegvoertuigen zijn naar verwachting autonoom rijdende voertuigen.

Gedeelde en zelfrijdende auto’s verlagen (externe) kosten

Aangezien auto’s momenteel gemiddeld minder dan één uur per dag worden gebruikt is het potentieel van autodeelconcepten groot. Zeker wanneer zelfrijdende auto’s worden ingezet. Deelconcepten kunnen bovendien de externe kosten van autobezit (gerelateerd aan files, uitstoot, ruimtegebruik etc.) flink verlagen. Gedeelde zelfrijdende auto’s bieden additionele kansen doordat automobiliteit voor meer mensen toegankelijk wordt. Doordat de noodzaak om zelf de auto te besturen wegvalt, kan de reistijd bovendien productiever worden benut. Auto’s kunnen hierdoor veranderen in mobiele werk-, vergader of rust- en slaapruimten.

Reisgedrag en locatiekeuzes zullen veranderen

Autonoom rijdende auto’s hebben belangrijke implicaties op de dagelijkse keuzes van reizigers. Op korte termijn zal het reisgedrag veranderen doordat mensen in staat zijn om per dag meer trips en/of kilometers af te leggen zonder veel extra ‘verloren reistijd’. Op lange termijn zullen hierdoor ook locatiekeuzes veranderen. Doordat reistijd productiever wordt, wordt het aantrekkelijker voor bedrijven en mensen om de stad uit te verhuizen. Dit kan op de langere termijn weer een drukkend effect hebben op grondewaardeverschillen.

Efficiëntere wegen zijn vereist

Op korte termijn zal de opkomst van zelfrijdende auto’s een impact hebben op de bereikbaarheid van locaties.
Meer reiskilometers leiden tot extra belasting van de wegcapaciteit, zeker in stedelijke gebieden. Deels kan deze belasting worden opgevangen doordat zelfrijdende en gedeelde auto’s een grote doorstroom per wegvak mogelijk maken. Maar hoe groot deze winst is, zal grotendeels afhangen van hoeveel veel dichter auto’s naast en achter elkaar kunnen en mogen rijden.

Nieuwe en slimmere infrastructurele concepten

De extra belasting op de huidige infrastructuur is lastig te voorspellen, maar duidelijk is al wel dat in ieder geval een andere weg- en parkeerstructuur vereist zal zijn. Stop&Go stroken zullen nodig zijn nabij voorzieningen als scholen, ziekenhuizen en kantoorlocaties om de grote volumes in- en uitstappers te kunnen accommoderen. Aan parkeerruimte in binnenstedelijke gebieden zal juist veel minder behoefte zijn. Dit biedt mogelijkheden om deze ruimte beter te benutten voor nieuwe functies.

Anticiperend beleid overheden

Om de ruimtelijke mogelijkheden te kunnen verzilveren en ‘sunk costs’ in vaste infrastructuur als parkeergarages te voorkomen, is flexibel beleid dat nieuwe (markt)oplossingen faciliteert en reguleert een vereiste. De snelle opkomst van deelconcepten van partijen Uber en Airbnb illustreert namelijk niet alleen de potentie van deelconcepten, maar ook de kans op ongewenste bijeffecten. Voor overheden is het zaak om in een vroeg stadium met dit soort partijen samen te werken om te verkennen waar gedeelde belangen liggen en waar het publieke belang mogelijk geschaad kan worden.

Benut nieuwe marktoplossingen

De grote hoeveelheid data die met deelconcepten als Uber en Car2Go gegenereerd wordt, biedt voortdurend inzichten op basis waarvan beleid vrijwel continue bijgestuurd kan worden. Voor overheden resulteert dit in de uitdaging om het plannings-, reken- en tekenproces anders in te richten door bindende beleidsinstrumenten zoals parkeernormen te vervangen of te versoepelen. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor maatwerk en kunnen nieuwe marktoplossingen ten volle worden benut en bijdragen aan beter functionerende regio’s met meer mobiliteitsmogelijkheden en een hogere productiviteit.

Meer weten over Smart mobility, smart cities?

Wilt u meer weten over Smart mobility, smart cities? Neem dan contact op met Wouter de Wit via +31 (0)88 288 1065 of Maxim Wolters via +31 (0)88 288 10 67

Vond u dit nuttig?