Van afval naar grondstoffenmanagement

Article

Van afval naar grondstoffenmanagement  

In 2016 presenteerde het kabinet het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050. Vervolgens werd het jaar daarop de ambitie ‘een volledige circulaire economie in 2050’ in het Grondstoffenakkoord opgenomen, met steun van bedrijven en maatschappelijke organisaties. Dit houdt onder andere in dat eind 2030 het percentage gebruik van primaire grondstoffen met 50% verminderd moet zijn, stelt het programma.

Hiermee luidt de overheid een tijd in waarin grondstoffen optimaal worden gebruikt en afval in theorie niet meer bestaat. Ambitieus, maar cruciaal als Nederland haar klimaatdoelstellingen wil behalen, aldus Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven.

Ook vanuit een niet-beleidsmatige rol zijn er binnen de Rijksoverheid talloze initiatieven genomen om invulling te geven aan die ambitie. Zo zijn er doelstellingen gesteld om enerzijds de totale hoeveelheid geproduceerde restafval binnen de Rijksoverheid terug te brengen naar maximaal 35% (exclusief papier en karton). Anderzijds wil de Rijksoverheid de afvalstromen die ontstaan aantoonbaar recyclen tot hoogwaardig herbruikbare grondstoffen.

Het Categoriemanagement Afvalzorg en Grondstoffenmanagement speelt hier een belangrijke rol, met name via het contractbeheer met afvalverwerkers en recyclers. Om tot effectieve oplossingen te komen voor het behalen van de doelstellingen heeft de RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland), waar het categoriemanagement is ondergebracht, Deloitte gevraagd te onderzoeken of het apart aanbesteden van monostromen afval, per 1 januari 2021, rechtstreeks aan grotere of kleinere recyclers (waarbij logistiek eventueel wordt losgeknipt) haalbaar is. Ten behoeve van het onderzoek zijn de volgende zes monostromen geïdentificeerd: GFT, kunststof, hout, metaal, plastic-papier koffiebekers en restafval. De reden hiervoor is de verwachting dat monostromen leiden tot meer transparantie in de keten waar deze momenteel nog mist en daarmee beter inzicht in voortgang bij het behalen van de doelstellingen kan worden gegeven. De Rijksoverheid vindt het belangrijk een goed voorbeeld te geven op het gebied van duurzame afvalverwerking. Duurzame afvalverwerking houdt in dat de kring gesloten wordt waarbij er geen sprake meer is van afval maar van grondstoffen.

Landschap

Het afvalverwerkingslandschap bestaat uit een diverse groep van verwerkers, dienstverleners en/of bedrijven die zowel afvalverwerking als recycling als services aanbieden. Het aanbieden van de “monostroom” kunststof zal in de markt nog het meest lastig zijn, daar deze qua samenstelling uit meerdere materialen bestaat en in het geheel moeilijk verwerkt kan worden door één recycler. De aanbieders van afvalverwerking behandelen voor een groot deel het afval op een mechanische of fysische manier en zijn het meest vertegenwoordigd in de kunststof monostroom. Door de verschillende mogelijkheden die de afvalsector biedt kunnen er diverse innovatieve uitkomsten worden geboden op het gebied van grondstoffenmanagement, logistiek en samenwerking.

Uitdagingen

Op (inter)nationaal niveau vinden ontwikkelingen plaats die druk zetten op de Nederlandse recyclingmarkt. Het Chinese importverbod op 24 afvalsoorten waaronder kunststof, glas en papier leidt tot behoefte aan recycling in de lokale markt. De uitdaging van voldoende volume gecombineerd met de kwaliteit van de afvalstromen geeft druk op de huidige afvalverwerking. Dat dit kansen creëert, is zichtbaar in de opkomst van niche-partijen in het toepassen van gerecycled plastic en in de handel van secundaire grondstoffen.

“Nieuwkomers hebben nog geen track-record en komen daarom moeilijk binnen. In de aanbestedingsinitiatieven moet je wel proberen innovatieve startups mee te nemen. Zo stel je je op als launching customer en moedig je grote partijen aan om met ze in zee te gaan”. - Prof. Dr. J.M. (Jacqueline) Cramer, 2018

Maar er komt meer bij kijken. Een goed investeringsklimaat, de kwaliteit van gerecyclede grondstoffen, innovaties in recycling, de vraag naar secundaire grondstoffen en steun vanuit de Nederlandse wetgeving in het recyclen zijn nodig voor het behalen van de doelstellingen.

Daarnaast heeft het separaat aanbesteden van monostromen ook effect op het logistieke traject rondom afvalverwerking. Wanneer monostromen separaat worden gecontacteerd voor verwerking, kunnen meer volumes worden bereikt. Daarbij kan dan op een centrale locatie, gecombineerd met andere ontdoeners, het afval onder meerdere recyclers worden verdeeld.

Resultaten

Voor de kans van slagen van het apart aanbesteden van monostromen heeft Deloitte per monostroom de ‘market readiness’ bepaald op basis van vier essentiële voorwaarden. Deze betreffen een geschikt logistiek systeem, gegarandeerd aanbod volumes, marktvraag naar gerecyclede monostromen en kwaliteitsgarantie van gerecyclede monostromen. Door middel van interviews met afvalverwerkers en experts op het gebied van recycling, en daarnaast een enquête onder afvalverwerkers is de potentie van het apart aanbesteden van monostromen afval in kaart gebracht. Deloitte heeft daarnaast door middel van het organiseren van een Greenhouselab een eerste stap gezet naar het samenbrengen van verschillende partijen in het ecosysteem. Om te komen tot circulariteit in afval zijn er meerdere bewegingen nodig van de verschillende betrokken partijen. De resultaten uit dit onderzoek zullen samen met de RVO worden gepubliceerd op een nader te bepalen datum.  

Belemmeringen circulaire economie in EU

Deloitte heeft ook onlangs gezamenlijk met het Copernicus Institute of Sustainable Development (Universiteit Utrecht) een onderzoek uitgevoerd naar belemmeringen voor de circulaire economie in de Europese Unie. Voor dit onderzoek is een enquête gehouden onder 153 organisaties en 55 overheidsfunctionarissen. Voor meer informatie lees het artikel 'Breaking the barriers to the Circular Economy'.

Meer informatie

Neem voor meer informatie contact op met Jeffrey Colin of Erica Kostense-Smit via onderstaande contactgegevens.

Did you find this useful?