Een vruchtgebruik vestigen, maatwerk is geboden!

Article

Een vruchtgebruik vestigen, maatwerk is geboden!

Fiscaal kan een testamentair vruchtgebruik een aantrekkelijk planningsinstrument zijn, omdat bij overlijden van de vruchtgebruiker de hoofdgerechtigdheid in beginsel belastingvrij aangroeit tot volledige gerechtigdheid. Gedurende het vruchtgebruik zijn de vruchtgebruiker en de hoofdgerechtigde met elkaar verbonden en in meer of mindere mate ook afhankelijk van elkaar. Vruchtgebruik vraagt maatwerk.

Vruchtgebruik

Vruchtgebruik is het recht om een goed te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten, terwijl een ander het goed in eigendom heeft (de hoofdgerechtigde). Vruchten van een goed zijn bijvoorbeeld: de huuropbrengsten van een onroerende zaak, de rente op een vordering of dividenden op aandelen. Het vruchtgebruik eindigt in beginsel bij het overlijden van de vruchtgebruiker.

Beheersbevoegdheid vruchtgebruiker

Een vruchtgebruiker is bevoegd alle handelingen te plegen die nodig zijn voor goed beheer van de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen. Hieronder valt in beginsel niet de bevoegdheid om die goederen te vervreemden of te verteren. De bevoegdheden om de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen te vervreemden en/of te verteren dienen expliciet aan de vruchtgebruiker gegeven te zijn.

Vervreemdingsbevoegdheid vruchtgebruiker

In bepaalde situaties is het raadzaam om de vruchtgebruiker vervreemdingsbevoegdheid te geven ten aanzien van alle ofwel bepaalde goederen. Als voorbeeld kan gedacht worden aan de langstlevende echtgeno(o)t(e) die het vruchtgebruik over de nalatenschap verkrijgt. Indien de langstlevende echtgeno(o)t(e) in dit kader de vervreemdingsbevoegdheid van de woning krijgt, is hij/zij niet afhankelijk van de kinderen of stiefkinderen indien de langstlevende de woning wil verkopen omdat hij/zij graag kleiner wil gaan wonen.

Verteringsbevoegdheid

In beginsel mag de vruchtgebruiker niet interen op het vermogen waarvan hij/zij de vruchten geniet. De vruchten van het vermogen kunnen onvoldoende zijn om in het levensonderhoud van de vruchtgebruiker te voorzien. Om in deze behoefte te voorzien, kan de testateur aan de vruchtgebruiker verteringsbevoegdheid toe te kennen. Er mag dan op het vermogen worden ingeteerd voor zover de vruchtgebruiker dit noodzakelijk acht.

Indien de vruchtgebruiker op het vermogen zou interen, zonder dat aan hem/haar de verteringsbevoegdheid is toegekend, dan schiet hij/zij tekort in het nakomen van zijn/haar verplichtingen. De vruchtgebruiker dient het bedrag van de vermindering dan terug te betalen aan de hoofdgerechtigde. Daarnaast bestaat het risico dat de vruchtgebruiker onder bewind wordt gesteld en dat een bewindvoerder zich met de uitgaven van de vruchtgebruiker gaat bezighouden.

Zekerheid stellen en toonplicht

De vruchtgebruiker is op grond van de wet verplicht om jegens de hoofdgerechtigde zekerheid te stellen voor de nakoming van zijn/haar verplichtingen. De testateur kan de vruchtgebruiker echter vrijstellen van deze verplichting. In dat geval kan de hoofdgerechtigde jaarlijks van de vruchtgebruiker verlangen dat aan hem/haar de aan het vruchtgebruik onderworpen goederen worden getoond.
Deze verplichting kan een onaangename situatie veroorzaken indien de verhouding tussen de vruchtgebruiker en de hoofdgerechtigde gespannen is. Stel dat er een vruchtgebruik is gevestigd op de inboedel, dan kan de hoofdgerechtigde van de vruchtgebruiker verlangen dat deze jaarlijks de inboedel toont.

Deze zogenoemde ‘toonplicht’ is een wettelijke verplichting die niet testamentair kan worden uitgesloten. De vruchtgebruiker dient zijn/haar toonverplichting na te komen. Indien niet wordt voldaan aan de jaarlijkse toonplicht zou de hoofdgerechtigde naar de rechter kunnen stappen. De rechter kan dan het beheer toekennen aan de hoofdgerechtigde of het vruchtgebruik onder bewind stellen.

Uit voorgaande blijkt dat het van belang is de juiste clausules in een testament op te nemen en dat ook een vruchtgebruik maatwerk is. Het is daarom raadzaam om hierover te overleggen met uw adviseur.

Meer weten over Vestigen van vruchtgebruik?

Wilt u meer weten over het vestigen van vruchtgebruik? Neem dan contact op met Rudolf Janssen via +31 (0)88 288 3182

Vond u dit nuttig?