Indirect Tax Alert | Deloitte Nederland

Article

Indirect Tax Alert

Hoge Raad verschaft uitleg bij vaststelling organisatorische verwevenheid en status beschikking btw-fiscale eenheid

De Hoge Raad geeft een nadere toelichting op de organisatorische verwevenheid en de onderlinge samenhang tussen de verwevenheden voor de vorming van een btw-fiscale eenheid.

18 februari 2022

Er volgt verwijzing voor het vaststellen van de vereiste nauwe verwevenheid. Ook gaat de Hoge Raad in op de status van de beschikking fiscale eenheid en of een belastingplichtige aan deze beschikking vertrouwen kan ontlenen. Slechts het hebben van een beschikking is hiervoor niet voldoende.

Achtergrond

Belanghebbende is een entiteit die uitsluitend facilitaire dienstverlening verricht in het ziekenhuis van een stichting.

De stichting houdt via een tussenhoudster 51% van de aandelen en stemrechten in deze entiteit. De overige 49% van de aandelen en stemrechten zijn in handen van een schoonmaakbedrijf (B BV). Enig bestuurder van belanghebbende is een natuurlijk persoon, die ook in dienst is bij de stichting.

De inspecteur heeft in 2008 belanghebbende en de stichting op verzoek aangemerkt als btw-fiscale eenheid. In dat verzoek is vermeld dat “het bestuur van belanghebbende voor het merendeel wordt gevormd door dezelfde personen als het bestuur van de stichting”.

In 2012 heeft de inspecteur aanvullende gegevens opgevraagd over de samenwerking tussen belanghebbende en de stichting. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de inspecteur zich op het standpunt gesteld dat belanghebbende en de stichting nooit hebben voldaan aan de organisatorische verwevenheidseis en derhalve geen sprake was van een fiscale eenheid. De inspecteur heeft een naheffingsaanslag btw opgelegd voor het jaar 2019.

Geschil

De volgende punten zijn in deze zaak in geschil:

  • Voldoen belanghebbende en de stichting aan de organisatorische verwevenheidseis voor het vormen van een fiscale eenheid btw;
  • Heeft een beschikking fiscale eenheid formele rechtskracht waardoor door het afgeven van een beschikking een fiscale eenheid ontstaat, ook als niet aan de materiële voorwaarden wordt voldaan; en,
  • Kan belanghebbende vertrouwen ontlenen aan de afgegeven beschikking fiscale eenheid.

Hof Den Bosch

Hof Den Bosch heeft eerder geoordeeld dat belanghebbende en de stichting niet aan de organisatorische verwevenheidseis voldoen, nu het voor de stichting niet mogelijk was eenzijdig haar eigen beslissing bij belanghebbende door te drukken. Hierdoor verkeert belanghebbende naar het oordeel van het Hof niet in een positie van feitelijke ondergeschiktheid ten opzichte van de stichting.

Volgens het Hof staat belanghebbende ook niet onder een gezamenlijke, althans een als eenheid functionerende leiding van beide aandeelhouders gezamenlijk (de stichting en B BV).

Ten aanzien van het beroep op het vertrouwensbeginsel heeft het Hof geoordeeld dat de inspecteur niet juist is geïnformeerd over de samenstelling van het bestuur van belanghebbende waardoor belanghebbende geen vertrouwen kan ontlenen aan de door de inspecteur opgelegde beschikking fiscale eenheid.

Hoge Raad

Op 18 februari 2022 heeft de Hoge Raad arrest gewezen in deze procedure.

Organisatorische verwevenheidseis
Anders dan belanghebbende stelt, is het enkel bestaan van niet-verwaarloosbare organisatorische betrekkingen tussen ondernemers die financieel en economisch nauw met elkaar zijn verbonden onvoldoende om te voldoen aan de vereiste organisatorische verwevenheid.

Volgens de Hoge Raad is het voor het voldoen aan de organisatorische verwevenheidseis echter niet noodzakelijk dat de betrokken personen binnen de groep onder gezamenlijk bestuur en leiding van een van hen staan. In de situatie dat twee personen nauw met elkaar verweven zijn omdat de economische activiteit van de ene persoon uitsluitend ten behoeve van de ander wordt uitgeoefend (complementaire activiteit), kan een gezamenlijke leiding ook bestaan wanneer tussen die personen zodanig nauwe banden in bestuur en leiding bestaan dat zij moeten worden geacht tezamen het bestuur en de leiding te voeren met betrekking tot die activiteit. Dat is volgens de Hoge Raad in elk geval de situatie als de personen zich ten opzichte van elkaar hebben verbonden om de strategie en het commerciële beleid ten aanzien van de complementaire activiteit te bepalen. Daaraan hoeft niet in de weg te staan dat een derde daarin medezeggenschap heeft.

De omstandigheid zoals het Hof die van belang achtte, dat de stichting haar wil niet kan doordrukken, betekent volgens de Hoge Raad niet dat er geen organisatorische verwevenheid kan bestaan.

Formele rechtskracht beschikking fiscale eenheid
De Hoge Raad oordeelt dat een beschikking fiscale eenheid geen formele rechtskracht heeft en zodoende niet zo ver gaat dat zij een fiscale eenheid doet ontstaan als niet aan de materiële voorwaarden voor het vormen van een fiscale eenheid wordt voldaan.

Vertrouwen ontlenen aan beschikking fiscale eenheid
Een belastingplichtige kan wel gewettigd vertrouwen ontlenen aan een beschikking fiscale eenheid, omdat het gaat om een expliciete uitlating van de inspecteur. Hiervoor is wel vereist dat de inspecteur de toezegging heeft gedaan na kennisneming van alle daartoe benodigde feiten en omstandigheden van het geval.

Het is aan de belastingplichtige ervoor te zorgen dat de inspecteur alle informatie verkrijgt waarover de belastingplichtige redelijkerwijs de beschikking heeft of kan krijgen en die nodig is om het verzoek te beoordelen. Dat de inspecteur zelf een wettelijke verplichting heeft de nodige kennis omtrent alle relevante feiten en omstandigheden te vergaren, doet hieraan niet af.

Omdat de belastingplichtige in deze casus de inspecteur niet juist heeft geïnformeerd over de samenstelling van het bestuur van belanghebbende, kan belanghebbende in deze zaak geen vertrouwen ontlenen aan de door de inspecteur opgelegde beschikking fiscale eenheid.

Belang voor de praktijk

Met dit arrest geeft de Hoge Raad de praktijk een nuttige toelichting op de uitleg van de organisatorische verwevenheidseis voor het vormen van een fiscale eenheid btw.

De Hoge Raad geeft in dit arrest namelijk aan dat het hiervoor voldoende kan zijn dat het organisatorische beleid gezamenlijk wordt bepaald. Wat ons betreft is dit niet eerder expliciet beslist.

De Hoge Raad schept ook duidelijkheid over de status van de beschikking fiscale eenheid, die dus niet zover gaat dat er een fiscale eenheid kan bestaan als materieel niet aan de voorwaarden voor het vormen van een fiscale eenheid wordt voldaan.

Er kan wel gewettigd vertrouwen worden ontleend aan een beschikking fiscale eenheid – volgens de Hoge Raad ook in lijn met het Unierechtelijke vertrouwensbeginsel – als de inspecteur van alle en de juiste feiten en omstandigheden op de hoogte is bij het afgeven van de beschikking.

Did you find this useful?