Internetconsultatie aanscherping wettelijk fiscaal verschoningsrecht | Deloitte Nederland

Article

Internetconsultatie aanscherping wettelijk fiscaal verschoningsrecht

Op 23 juli 2020 is het wetsvoorstel aanscherping wettelijk fiscaal verschoningsrecht voor internetconsultatie vrijgegeven. Achtergrond is de door de wetgever gevoelde noodzaak tot fiscale transparantie in nationaal en internationaal verband.

27 juli 2020

Internetconsultatie

Op 23 juli 2020 heeft het ministerie van Financiën het wetsvoorstel aanscherping wettelijk fiscaal verschoningsrecht vrijgegeven voor internetconsultatie. De aanscherping was al aangekondigd in de brief van 17 januari 2017 over de aanpak van belastingontwijking. In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat de voorstellen met name zijn ingegeven door de toegenomen behoefte aan fiscale transparantie, zowel nationaalrechtelijk als in internationaal verband.

Rechtsstatelijk belang

Uitgangspunt blijft dat het verschoningsrecht een belangrijke functie vervult in de Nederlandse rechtsstaat. De wetgever erkent voluit dat het maatschappelijke belang dat de waarheid boven tafel komt bij bepaalde vertrouwenspersonen moet wijken voor het belang dat een ieder zich zonder vrees voor openbaarmaking tot hen moet kunnen wenden om advies en bijstand. In de Algemene wet inzake rijksbelastingen worden geestelijken, artsen, apothekers, advocaten en notarissen genoemd als personen die op grond van hun geheimhoudingsplicht mogen weigeren om te voldoen aan verplichtingen ten behoeve van de belastingheffing van derden (art. 53a AWR). Aan een belastingplichtige die gebruikmaakt van de diensten van een geheimhouder komt een afgeleid weigeringsrecht toe ten aanzien van de stukken die onder diens verschoningsrecht vallen.

Toegespitst op kerntaken

Met inachtneming van bovenstaand uitgangspunt, wil de wetgever het fiscale verschoningsrecht verduidelijken door dit meer toe te spitsen op de kerntaken van deze beroepsbeoefenaren. Specifiek voor advocaten en notarissen wordt in de wettekst een omschrijving opgenomen welke taakuitoefening onder de reikwijdte van het verschoningsrecht valt. Het gaat daarbij om het verrichten van werkzaamheden betreffende de bepaling van de rechtspositie van de cliënt, diens vertegenwoordiging of verdediging in rechte, het geven van advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding, alsmede de advisering voor, tijdens of na een rechtsgeding. Met deze opsomming sluit de wetgever aan bij de omschrijving van de werkzaamheden waarvoor geen meldingsplicht geldt op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Communicatie tussen de advocaat of notaris en diens cliënt blijft dus onder het verschoningsrecht vallen. Ook mag een verschoningsgerechtigde zelf blijven beoordelen of een stuk onder zijn verschoningsrecht valt. Diens oordeel wordt geëerbiedigd, tenzij evident onjuist.

Voor artsen, apothekers en geestelijken worden geen afzonderlijke regels voorgesteld, omdat het niet erg waarschijnlijk wordt geacht dat aan deze beroepsbeoefenaren financiële gegevens worden toevertrouwd die de belastingdienst nodig heeft voor een juiste belastingheffing. Belastingadviseurs hebben geen wettelijk verschoningsrecht. Wel mogen zij op grond van het zogenoemde ‘fair play’ beginsel inzage weigeren in rapporten en geschriften die ten doel hebben om de fiscale positie van een cliënt te belichten of hem daarover te adviseren. Dit recht blijft onaangetast onder de nieuwe wettelijke regeling.

Waarborgen

Volgens de wetgever is eerder sprake van een verduidelijking dan van een daadwerkelijke aanscherping van het verschoningsrecht. Ook uit de jurisprudentie volgt dat het verschoningsrecht ziet op gegevens en inlichtingen die rechtstreeks verband houden met de juridische dienstverlening. De wetgever vindt het desondanks noodzakelijk om wettelijk vast te leggen dat notarissen en advocaten na inwerkingtreding van de wet niet langer mogen weigeren om inzage te verlenen in stukken die de belastingplichtige zelf ook aan de belastingdienst zou moeten verstrekken indien hij de betreffende beroepsbeoefenaar niet zou hebben ingeschakeld. Als voorbeelden worden in de toelichting jaarverslagen, accountantsverklaringen en rekeningafschriften genoemd. De potentiële reikwijdte van deze bepaling is echter veel breder.

Tegelijkertijd worden wel de nodige waarborgen ingebouwd. Zo mag de inspecteur een advocaat of notaris alleen vragen om mee te werken na vooraf verkregen ministeriële toestemming. In het Besluit fiscaal bestuursrecht zullen aanvullende waarborgen worden opgenomen, waaronder een interne goedkeuringsprocedure binnen de belastingdienst. Daarmee wordt tot uitdrukking gebracht dat het opvragen van informatie bij advocaten of notarissen ten behoeve van de belastingheffing van hun cliënten een ‘ultimum remedium’ is.

Afsluiting

Belangstellenden kunnen tot 23 oktober 2020 reageren op de voorstellen. Onduidelijk is welk tijdpad de wetgever vervolgens voor ogen staat. In de conceptwettekst noch in de toelichting wordt een streefdatum genoemd. Wij houden u uiteraard op de hoogte van de verdere ontwikkelingen.


Bron: https://www.internetconsultatie.nl/verschoningsrecht

Did you find this useful?