Ontwikkelingen werken met zelfstandigen, onderneem actie!

Article

Ontwikkelingen werken met zelfstandigen, onderneem actie!

Nieuw handhavingsplan en einde modelovereenkomst ‘vrije vervanging’

De Belastingdienst heeft recent het ‘Handhavingsplan arbeidsrelaties tranche 2023, versterken en verbeteren van de handhaving’ gepubliceerd. Daarnaast heeft de Belastingdienst aangekondigd dat de modelovereenkomsten die gebaseerd zijn op vrije vervanging per 1 januari 2024 komen te vervallen.

De Belastingdienst heeft recent het ‘Handhavingsplan arbeidsrelaties tranche 2023, versterken en verbeteren van de handhaving’ gepubliceerd.
In opvolging van de voortgangsbrief 'Werken met en als zelfstandige(n)' van 16 december 2022 worden in dit handhavingsplan de in die brief opgenomen activiteiten nader uitgewerkt. Het handhavingsplan arbeidsrelaties bestaat uit 3 tranches.
De Belastingdienst onderscheidt de volgende tranches:

  • tranche 2023: 'Versterken en verbeteren van de handhaving'.
  • tranche 2024: 'Op weg naar opheffing van het handhavingsmoratorium'.
  • tranche 2025: 'Handhaven zonder handhavingsmoratorium'.

Het kabinet geeft in de voortgangsbrief van 16 december 2022 aan het belangrijk te vinden dat zelfstandigen ondernemersvrijheid en ruimte houden om te ondernemen, maar dat dit gebeurt in lijn met de regels die daarvoor gelden. Om de balans te herstellen op het gebied van werken met zelfstandigen, heeft het kabinet langs een drietal lijnen maatregelen aangekondigd.

Het kabinet zet in op:

  • een gelijker speelveld voor contractvormen (lijn 1)
  • meer duidelijkheid over de vraag wanneer gewerkt wordt als werknemer of als zelfstandige (lijn 2)
  • verbetering van handhaving op schijnzelfstandigheid (lijn 3)

Het recent gepubliceerde ‘Handhavingsplan arbeidsrelaties tranche 2023, versterken en verbeteren van de handhaving’ geeft een nadere duiding van ‘lijn 3’ zoals hierboven aangegeven. In het handhavingsplan wordt enkel ingegaan op de acties van de Belastingdienst binnen ‘tranche 2023.’

Hierna lichten wij de inhoud van het Handhavingsplan kort toe:

'Versterken en verbeteren van de handhaving'

Vanuit het versterken en verbeteren van de handhaving ligt de focus bij de Belastingdienst vooral op opdrachtgevers en de loonheffingen. Om de handhaving te versterken en verbeteren zet de Belastingdienst op dit moment 80 fte in voor een mix van activiteiten waaronder bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken, beoordeling van modelovereenkomsten en bezwaar- en beroepsprocedures. De bekende mix aan handhavingsinstrumenten (onder andere: communicatie, toezicht, samenwerking met partners) wordt onder de tranche 2023 voortgezet.

'ontwikkelplan handhaving arbeidsrelaties’

De Belastingdienst erkent dat bepaalde activiteiten rondom het ‘versterken en verbeteren’ van de handhaving nog een verdere ontwikkeling nodig hebben, daarnaast heeft de Belastingdienst in het jaar 2023 al een aantal activiteiten in gang gezet dan wel in voorbereiding gelet op de afschaffing van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025.

De Belastingdienst ziet onder andere ruimte voor ontwikkeling bij de volgende activiteiten:

  • Beter zicht op de populatie waarbinnen de problematiek omtrent de fiscale kwalificatie van arbeidsrelaties zich afspeelt, met als doel om de handhavingsaanpak te enten op specifieke deelpopulaties;
  • Een verkenning hoe naar de toekomst toe omgegaan kan worden met modelovereenkomsten;
  • Een bredere werking van het handhavingsinstrument ‘aanwijzing.’ De aanwijzing ziet nu op de individuele arbeidsrelatie. De Belastingdienst wil verkennen of een ‘aanwijzing’ ook op het niveau van de opdrachtgever en/ of branche of sector of beroepsgroep kan worden gegeven;
  • De Belastingdienst wil verkennen in hoeverre ‘aanwijzingen’ gepubliceerd kunnen worden.

Daarnaast gaat de Belastingdienst in het jaar 2023 een aantal activiteiten nader in gang zetten en continueren in voorbereiding op de afschaffing van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025. Hierbij wordt onder andere genoemd:

  • De doorwerking van de kwalificatie van de arbeidsrelatie naar de inkomstenbelasting en omzetbelasting;
  • Samen met marktpartijen (waaronder koepelorganisaties, betrokken departementen, fiscaal dienstverleners) verkennen hoe anders invulling en opvolging gegeven kan worden aan de duiding van ‘zekerheid vooraf’ rondom de arbeidsrelatie.

Onze visie op het Handhavingsplan

Duidelijk is dat de Belastingdienst voorbereidingen treft om de handhaving binnen het handhavingsmoratorium ‘handen en voeten’ te geven. Zo wordt verder werk gemaakt van het beschikbaar maken van de benodigde 80 fte, zijn er plannen om de samenwerking met de Arbeidsinspectie en UWV te intensiveren, worden interne kennisdagen georganiseerd en praktijkcases gedeeld. Het Handhavingsplan laat zien dat de Belastingdienst dit dient te doen binnen een context waarin wet-en regelgeving in de hierboven genoemde lijnen 1 en 2 nog niet klaar zijn.
De vraag is wat opdrachtgevers hiervan in de praktijk zien en merken? Op dit moment bespreekt en beoordeelt de Belastingdienst tijdens bedrijfsgesprekken en boekenonderzoeken het werken met zelfstandigen. Dit kan eventueel leiden tot aanwijzingen van de Belastingdienst die ook binnen een bepaalde periode moeten worden opgevolgd door de opdrachtgevers.
Opdrachtgevers doen er verstandig aan om kennis te nemen van het Handhavingsplan en hun werkwijze met zzp-ers op continue basis onder de loep te nemen. Daarbij dient wat ons betreft de nadruk te liggen op het zichtbaar maken, documenteren en toetsen van de afspraken rondom het proces bij inzet van zelfstandigen binnen een organisatie. Een gedocumenteerd proces rondom de inzet van zelfstandigen en een regelmatige toetsing van dit proces, bijvoorbeeld in het kader van een tax control framework, laat zien dat een opdrachtgever aandacht heeft voor de problematiek rondom het beoordelen van een arbeidsrelatie en daarin geen onnodige risico’s wilt lopen. Bovendien zien wij dat de Belastingdienst deze aanpak positief ontvangt.

Laatste nieuws: intrekken modelovereenkomst vrije vervanging

Daarbij doen opdrachtgevers er goed aan tevens het laatste nieuws in de gaten te houden, de voortgangsbrieven richting de Tweede Kamer, maar ook de ontwikkelingen in de jurisprudentie volgen elkaar in een snel tempo op.
Zo heeft de Belastingdienst op 14 augustus jl. aangekondigd op haar website dat de modelovereenkomsten die gebaseerd zijn op vrije vervanging per 1 januari 2024 komen te vervallen als gevolg van een uitspraak van de Hoge Raad. Dit geldt zowel voor de algemene modelovereenkomsten die gebaseerd zijn op vrije vervanging, maar ook voor de brancheovereenkomsten en individuele overeenkomsten die gebaseerd zijn op vrije vervanging. Ook hier is, naast de acties van opdrachtgevers in het kader van de afbouw van het handhavingsmoratorium, actie vereist.
Het vervallen van de modelovereenkomsten ‘vrije vervanging’ dwingt opdrachtgevers ertoe om voor 1 januari 2024 hun arbeidsrelatie met zelfstandigen opnieuw te toetsen aan de civielrechtelijke criteria ‘loon, gezag en arbeid’ van die arbeidsrelatie. Daarbij speelt de vraag hoeveel belang nog toegekend kan worden aan het criterium ‘vrije vervanging?’ Dit zal steeds van geval tot geval beoordeeld moeten worden, rekening houdende met alle omstandigheden van het geval waarbij wij in zijn algemeenheid verwachten dat aan het criterium ‘gezag’ een grotere betekenis toekomt dan aan het criterium ‘vrije vervanging.’
Wij ondersteunen vele organisaties met alle uitdagingen die zij tegenkomen bij het werken met zelfstandigen. Heeft u vragen naar aanleiding van dit nieuwsbericht, wenst u meer informatie of ondersteuning neemt u dan contact op met Jasja van ’t Hullenaar, Léonie Stooker, Ingrid Boink of uw vaste contactpersoon binnen Deloitte.

Did you find this useful?