Analizy

Długie terminy zapłaty w transakcjach handlowych nadal możliwe

Alert prawny  (16/2015)

Nowelizacja Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych nie rozwiąże problemu zatorów płatniczych.

W Sejmie prowadzone są prace nad zmianą Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 roku. Założeniem planowanej nowelizacji jest dalsze poprawienie sytuacji wierzycieli, dostosowanie treści polskich przepisów do treści prawa unijnego, a także doprecyzowanie przepisów, które budziły wątpliwości.

Odsetki za przekroczone terminy zapłaty w transakcjach handlowych – nowe wydanie

Nowelizacja przewiduje nowe mechanizmy naliczania odsetek zarówno w obrocie między przedsiębiorcami, jak i w obrocie nieprofesjonalnym (zmiany dotyczyć mają również przepisów Kodeksu cywilnego).

Do tej pory Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przewidywała odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek za zwłokę określanej na podstawie art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej.

  • Wyższe odsetki za opóźnienie w zapłacie

Na podstawie zmienionych przepisów opóźnienie w zapłacie należności w obrocie między przedsiębiorcami będzie wiązało się z możliwością naliczenia „odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych” w wysokości równej stopie referencyjnej NBP i ośmiu punktów procentowych. Efektywnie zatem odsetki za opóźnienie będą wyższe.

Stopa referencyjna NBP stanowiąca podstawę ustalenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych ustalana będzie 2 razy do roku.

W razie umówienia się na dłuższy niż 30 dni termin płatności, za okres po 30-stym dniu liczonych od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia faktury lub rachunku (do dnia wymagalności) wierzyciel będzie mógł żądać – tak jak do tej pory – odsetek ustawowych. Po zmianach w przepisach Kodeksu cywilnego odsetki ustawowe będą jednak w takiej sytuacji należne w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i trzech punktów procentowych.

  • Uporządkowanie systemu naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym

Dodatkowo w Kodeksie cywilnym wprowadzona zostanie kategoria odsetek ustawowych za opóźnienie dotycząca transakcji w obrocie nieprofesjonalnym. Takie odsetki będą z kolei należne w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i pięciu punktów procentowych.

Uporządkowany zostanie zatem cały system naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym.

  • Nowy mechanizm obliczania odsetek maksymalnych

Modyfikacji ulegnie również mechanizm obliczania odsetek maksymalnych. Zmiany w Kodeksie cywilnym zróżnicują ich wysokość w zależności od tego czy chodzi o odsetki za opóźnienie, czy odsetki wynikające z czynności prawnej:

  • maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie wynikających z czynności prawnej nie będzie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie;
  • maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie będzie mogła przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych.

Odsetki maksymalne wynikające z czynności prawnej będą zatem istotnie niższe od odsetek maksymalnych za opóźnienie.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych dłuższe niż 60 dni – nadal możliwe

  • Nowe przesłanki dopuszczalności stosowania długich terminów zapłaty

Ponadto nowelizacja zmodyfikować ma również katalog przesłanek dopuszczalności stosowania terminów zapłaty dłuższych niż 60 dni od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Na podstawie zmienionych przepisów taki dłuższy termin będzie można ustalić wyłącznie w sytuacji, gdy nie będzie to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Podczas oceny czy postanowienia umowne są w tym zakresie rażąco nieuczciwe brane będą pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym w szczególności rażące odstępstwa od dobrych praktyk handlowych i właściwości towaru lub usługi.

  • Ograniczenie możliwości ustalenia płatności w częściach

Nowelizacja zmierza również do wykluczenia niektórych ze stosowanych obecnie przez przedsiębiorców rozwiązań pozwalających na faktyczne wydłużenie terminu zapłaty powyżej 60 dni. Projekt przewiduje, że ustalenia w umowie harmonogramu zapłaty świadczenia pieniężnego w częściach, będzie dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdy ustalenie takie nie będzie rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

  • Data otrzymania faktury lub rachunku – nie do negocjacji

Zmienione przepisy przewidywać mają także, że data otrzymania faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub usługi nie podlega porozumieniu między dłużnikiem a wierzycielem.

Zmiany te nie wyeliminują jednak wszystkich ze stosowanych już przez przedsiębiorców i zgodnych z prawem sposobów na to, żeby faktyczna płatność dokonywana była w terminie znacznie późniejszym niż 60 dni.

Faktyczne terminy zapłaty w transakcjach handlowych nie ulegną skróceniu

Celem Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych od początku było przede wszystkim przeciwdziałanie zatorom płatniczym. Cel ten jak do tej pory nie został jednak zrealizowany. Pomimo wiążących się z tym ryzyk prawnych po stronie dłużników przedsiębiorcy powszechnie nadal stosują terminy zapłaty przekraczające 60 dni. W dalszym ciągu wielu dłużników nie dokonuje płatności w umówionych terminach. Wynika to przede wszystkim z faktu, że nadal stosunkowo niewielka jest liczba wierzycieli, którzy w pełni egzekwują uprawnienia wynikające z Ustawy. Obawiając się pogorszenia relacji i utraty kontrahentów, wielu przedsiębiorców woli pogodzić się z późnymi płatnościami, niż dochodzić odsetek i rekompensat, przynajmniej w wypadku nieznacznych zaległości.

Nowelizacja jak się wydaje nie zmieni znacząco powyższego stanu rzeczy. Ryzyko zapłaty wyższych odsetek może jednak pozytywnie wpłynąć na dyscyplinę płatniczą przynajmniej niektórych dłużników.

Subskrybuj "Alerty prawne"

Otrzymuj powiadomienia na e-mail o nowych Alertach prawnych Deloitte Legal

Czy ta strona była pomocna?