Analizy

Prawo upadłościowe i naprawcze – likwidacja pre-pack

Alert prawny  (14/2015)

Wyzwania oraz nowe możliwości, które wprowadzi nowelizacja Prawa upadłościowego i naprawczego z dniem 1 stycznia 2016 r.

Prawo upadłościowe i naprawcze – najważniejsze zmiany

9 czerwca 2015 r. Prezydent RP podpisał ustawę Prawo restrukturyzacyjne.  Jak zaznaczaliśmy we wcześniejszych alertach* ustawa przewiduje wiele nowych rozwiązań prawnych, które mają umożliwić przedsiębiorcom skuteczną restrukturyzację firmy, a ponadto zakłada wprowadzenie szeregu istotnych zmian do instytucji obowiązującego obecnie Prawa upadłościowego i naprawczego.

W niniejszym alercie skupimy się na wprowadzonej do obecnie Prawa upadłościowego i naprawczego instytucji likwidacji pre-pack oraz omówimy zmianę, która wpłynie na treść obecnie obowiązujących, jak i nowych umów handlowych.

Prawo upadłościowe i naprawcze – sprzedaż przedsiębiorstwa za pomocą tzw. likwidacji pre-pack

Nowelizacją dodano dział VII, regulujący postępowanie dotyczące tzw. likwidacji pre-pack. Likwidacja pre-pack (przygotowana likwidacja) ma polegać na sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego lub jego zorganizowanej części lub składników majątkowych stanowiących znaczną część przedsiębiorstwa na warunkach określonych we wniosku dołączonym do wniosku o ogłoszenie upadłości. Celem przygotowanej likwidacji jest skrócenie czasu trwania postępowania upadłościowego, a w związku z tym, szybsze i pełniejsze zaspokojenie wierzycieli.

Prawo upadłościowe i naprawcze – przygotowanie i złożenie wniosku o upadłość pre-pack

Wniosek o upadłość pre-pack powinien zawierać podstawowe warunki sprzedaży, tj. wskazanie co najmniej ceny oraz nabywcy. Wniosek taki może złożyć każdy podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Do wniosku należy dołączyć opis i oszacowanie składnika objętego wnioskiem sporządzone przez osobę wpisaną na listę biegłych sądowych.

Wymóg ten ma na celu umożliwienie sądowi przeanalizowania, czy proponowana cena jest wyższa niż kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym pomniejszona o koszty postępowania, które należałoby ponieść w związku z likwidacją w takim trybie. Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas, gdy wynik tej analizy pozwoli na przyjęcie założenia, że w wyniku przygotowanej sprzedaży dojdzie do zaspokojenia wierzycieli w większym stopniu niż wskutek likwidacji składników majątku na zasadach ogólnych w toku postępowania upadłościowego. Cena nie koniecznie musi odpowiadać wartości zbywanych składników. Może się okazać, że nawet mniejsza cena nabycia doprowadzi do pełniejszego zaspokojenia wierzycieli, gdyż jednocześnie z uzyskanej ceny nie trzeba będzie pokrywać kosztów prawdopodobnie długotrwałego postępowania upadłościowego.

Prawo upadłościowe i naprawcze – likwidacja pre-pack ułatwi sprzedaż firmy

Powyżej opisany sposób sprzedaży ma szczególne znaczenie przy sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości. Sprzedaż przedsiębiorstwa niezwłocznie po ogłoszeniu upadłości ma pozwolić na zachowanie ciągłości działania niewypłacalnego przedsiębiorstwa, a jednocześnie umożliwić jego korzystniejszą sprzedaż (bez obniżenia wartości i utraty renomy, co często jest bezpośrednim skutkiem otwarcia postępowania upadłościowego). Sąd może uwzględnić wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, również jeżeli cena nie jest wyższa, a jedynie zbliżona do kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu upadłościowym pomniejszonej o koszty postępowania, które należałoby ponieść w związku z likwidacją w takim trybie, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny lub możliwość zachowania przedsiębiorstwa dłużnika. Zaproponowane przez ustawodawcę rozwiązanie jest wynikiem wyważenia interesów wierzycieli i dłużnika.

Po nowelizacji Prawo upadłościowe i naprawcze będzie chroniło integralność przedsiębiorstwa dłużnika jedynie w ograniczonym zakresie, przyznając prymat interesom wierzycieli. Jednak w szczególnych sytuacjach, kiedy zmniejszenie stopnia zaspokojenia wierzycieli będzie nieznaczne, a jednocześnie otrzymają oni dodatkową korzyść w postaci szybszego zaspokojenia ich wierzytelności, dopuszczalne jest uwzględnienie przy podejmowaniu decyzji o zatwierdzeniu warunków sprzedaży możliwości zachowania przedsiębiorstwa dłużnika lub ważnego interesu publicznego (np. utrzymanie poziomu zatrudnienia w przedsiębiorstwie).

Prawo upadłościowe i naprawcze – prawa i obowiązki nabywcy przedsiębiorstwa

Jeżeli wskazany we wniosku nabywca jest jedną z osób wskazanych w art. 128 Prawa upadłościowego i naprawczego (np. małżonek, krewny lub powinowatym w linii prostej lub linii bocznej do drugiego stopnia włącznie, wspólnik spółki), sprzedaż dopuszczalna wyłącznie po cenie sprzedaży nie niższej niż cena oszacowania. Cenę oszacowania ustala sąd na podstawie dowodu z opinii biegłego. Regulacja ma na celu wyeliminowanie nadużyć dłużników.

Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży musi być rozpoznany jednocześnie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Na postanowienie uwzględniające wniosek służy zażalenie każdemu wierzycielowi. W razie uwzględnienia wniosku syndyk zawiera umowę sprzedaży w terminie trzydziestu dni pod warunkiem wpłacenia przez nabywcę całej ceny. Sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, więc nabywca składników masy upadłości nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego, także powstałe po ogłoszeniu upadłości.

W przypadku, gdy priorytetem jest zapewnienie ciągłości działalności przedsiębiorstwa, zalecane jest wpłacenie przez nabywcę proponowanej ceny przed ogłoszeniem upadłości na rachunek depozytowy sądu, gdyż w takim wypadku wydanie przedsiębiorstwa następuje niezwłocznie po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Do czasu uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego warunki sprzedaży i zawarcia umowy sprzedaży nabywca zarządza nabytym majątkiem w granicach zwykłego zarządu na własne ryzyko i odpowiedzialność.

Prawo upadłościowe i naprawcze – zastrzeżenie umowne na wypadek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości

Już dziś należy uwzględnić zmiany, które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W szczególności art. 83 Prawa upadłościowego i naprawczego zostanie zmieniony w taki sposób, aby nieważne były postanowienia umowy zastrzegające zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły, również na wypadek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Obecnie strony umowy często unikają sankcji nieważności określonej w art. 83 Prawa upadłościowego i naprawczego w ten sposób, że zawierają w umowie postanowienia, zgodnie z którymi stosunek prawny ulegnie zmianie lub rozwiązaniu nie wskutek ogłoszenia upadłości, ale wskutek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Po wejściu w życie nowelizacji taki zabieg nie będzie skuteczny zarówno w przypadku nowych, jak i już obowiązujących umów.

Nowe Prawo upadłościowe i naprawcze wejdzie w życie 1 stycznia 2016 r., ale już dziś warto zweryfikować umowy z kontrahentami

Nowe prawo ma wejść w życie 1 stycznia 2016 roku. Będzie ono miało istotne znaczenie dla przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Możliwość likwidacji pre-pack pozwoli na niezakłócone działanie przedsiębiorstwa mimo ogłoszenia upadłości podmiotu, a co za tym idzie na pełniejsze zaspokojenie wierzycieli. Ze względu na fakt, iż ograniczona zostanie możliwość zabezpieczenia się przed upadłością kontrahenta zapisem umownym zastrzegającym rozwiązanie stosunku prawnego na wypadek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zalecany jest przegląd zawartych umów w celu wprowadzenia lepszych mechanizmów zabezpieczających na wypadek problemów finansowych kontrahentów.

Tomasz Fiałek, Adwokat, Senior Managing Associate, Deloitte Legal
Tomasz Gwóźdź, Radca Prawny, Senior Associate, Deloitte Legal

Subskrybuj "Alerty prawne"

Otrzymuj powiadomienia na e-mail o nowych Alertach prawnych Deloitte Legal

Czy ta strona była pomocna?

Powiązane tematy