Nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Analizy

Nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Nowe uprawnienia UOKiK: ryzyka i obowiązki dla przedsiębiorców

PRAWO KONKURENCJI

20 maja 2023 r. weszła w życie gruntowna nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, związana z implementacją dyrektywy 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. (dyrektywa ECN+). Na mocy wprowadzonych przepisów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („UOKiK”) uzyskał szereg dodatkowych uprawnień, które pozwolą mu na skuteczniejsze egzekwowanie prawa konkurencji. Nowe instrumenty obejmują m.in. możliwość pociągnięcia spółek matek do odpowiedzialności za działania podmiotów zależnych. Kluczowe dla przedsiębiorców znaczenie ma obecnie aktywne zaangażowanie działów prawnych, ds. zgodności, sprzedaży i marketingu, w działania mające na celu skutecznie zarządzanie potencjalnym ryzykiem związanym z wprowadzonymi zmianami regulacyjnymi.

Jakie są główne obszary zmian?

OPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI MATKI ZA PODMIOTY ZALEŻNE
  • Surowe zasady rozszerzonej odpowiedzialności: oprócz podmiotu, który był zaangażowany w działalność antykonkurencyjną, spółka, która wywierała decydujący wpływ („Spółka Matka”) i jej menedżerowie mogą również zostać pociągnięci do odpowiedzialności.
  • Odpowiedzialność będzie przypisywana automatycznie - spółka dominująca nie musi uczestniczyć w antykonkurencyjnej praktyce.
  • Potencjalne kary: do 10% obrotu podmiotu dominującego, do 2 mln euro na osobę zarządzającą
  • Nowe zasady będą miały zastosowanie również do przedsiębiorców mających siedzibę poza granicami Polski, nawet jeśli praktyka była ograniczona wyłącznie do terytorium Polski.
     

NASZE WSKAZÓWKI:

  • Wprowadzenie/aktualizacja systemu Compliance w zakresie zgodności antymonopolowej z uwzględnieniem nowego czynnika ryzyka
  • Przeprowadzenie audytów w obszarze zgodności z prawem konkurencji w Spółce i podmiotach zależnych
  • Przeprowadzanie regularnych szkoleń dla pracowników (członków zarządu/ handlowców/ prawników) z prawa ochrony konkurencji
Nowe uprawnienia UOKiK: ryzyka i obowiązki dla przedsiębiorców
PRZESZUKANIA: UŁATWIENIA I NOWE NARZĘDZIA ŚLEDCZE
  • Nowe regulacje powinny uprościć wydawanie przez sądy zgody na przeszukanie u przedsiębiorców i zwiększyć aktywność UOKiK w tym zakresie.
  • Przeszukania będą mogły być również prowadzone w miejscach zamieszkania, innych lokalach, nieruchomościach lub środkach transportu - nie tylko w miejscu prowadzenia działalności przez przeszukiwanego przedsiębiorcę
  • Kontrole mogą być przeprowadzane poza godzinami pracy kontrolowanego i kontynuowane poza siedzibą spółki
  • UOKiK może żądać ustnych wyjaśnień od pracowników lub osób współpracujących z przedsiębiorcą na podstawie stosunku cywilnego


NASZE WSKAZÓWKI:

  • Przegląd/wdrożenie procedur zarządzania ryzykiem w przypadku kontroli i przeszukań prowadzonych przez organy antymonopolowe
  • Przeprowadzanie regularnych szkoleń dla pracowników Spółki i członków jej organów z zasad prawidłowego postępowania podczas czynności kontrolnych UOKiK w Spółce
  • Przeprowadzanie pozorowanych kontroli w celu sprawdzenia, czy pracownicy są przygotowani na rzeczywiste działania UOKiK
ZWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCÓW: NOWE ZASADY ODPOWIEDZIALNOŚCI
  • Uregulowano zasady odpowiedzialności związków przedsiębiorców – w przypadku naruszenia prawa konkurencji kara może wynieść do 10% sumy obrotów jego członków
  • W przypadku, gdy związek przedsiębiorców nie będzie w stanie uiścić kary za naruszenie prawa konkurencji, członkowie związku mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności finansowej i zobowiązani do jej zapłaty.
  • Odpowiedzialność subsydiarna przedsiębiorcy – członka związku - może być wykonywana niezależnie od jego zaangażowania w działania, które doprowadziły do naruszenia prawa konkurencji.
  • Przewidziano możliwość zwolnienia z odpowiedzialności członka związku przedsiębiorców w przypadkach określonych w Ustawie.
     

NASZE WSKAZÓWKI:

  • Analiza zasad uczestnictwa Spółki w związkach przedsiębiorców i organizacjach branżowych
  • Bieżące monitorowanie działalności związków i organizacji, których Spółka jest członkiem
  • Weryfikacja/wdrożenie programów Compliance w obszarze prawa ochrony konkurencji w związkach przedsiębiorców, w których działa przedsiębiorca/jego polska spółka zależna
ZABEZPIECZENIE TAJEMNICY KORESPONDENCJI Z PRAWNIKIEM (LEGAL PRFFESIONAL PRIVILEGE)
  • W przypadku kontroli lub przeszukania, przedsiębiorca może powołać się na ochronę pisemnej komunikacji między przeszukiwanym przedsiębiorcą a niezależnym od niego adwokatem, radcą prawnym lub prawnikiem zagranicznym, powstałą w celu realizacji prawa przeszukiwanego do uzyskania ochrony prawnej w związku z przedmiotem danego postępowania.
  • Ochrona może nie dotyczyć korespondencji oraz dokumentacji z wewnętrznym prawnikiem (in-house), który nie będzie uznany za niezależnego, np. radcą prawnym, świadczącym pomoc prawną w ramach stosunku pracy.
  • Wątpliwości co do zakresu LPP będzie rozstrzygał SOKiK, wydając postanowienie o zwrocie materiałów kontrolowanemu w całości lub w części albo o ich zwrocie organowi w całości lub w części dla potrzeb prowadzonego postępowania.


NASZE WSKAZÓWKI:

  • Odpowiednie oznaczanie dokumentów i korespondencji związanych z obsługą prawną m.in. poprzez właściwe formułowanie tytułów wiadomości oraz dodawanie adnotacji do ich treści
  • Zarządzanie liczbą adresatów do których kierowana jest korespondencja zawierająca LPP
  • Korzystanie ze wsparcia zewnętrznych prawników w sprawach dot. ochrony konkurencji
ŚRODKI STRUKTURALNE W POSTĘPOWANIACH ANTYMONOPOLOWYCH

Wprowadzono nowe rodzaje środków strukturalnych, które Prezes UOKiK może zastosować w przypadku naruszenia prawa konkurencji:

  1. Podział przedsiębiorcy;
  2. Zbycie całości lub części majątku jednego lub kilku przedsiębiorców;
  3. Zbycie udziałów lub akcji zapewniających kontrolę nad przedsiębiorcą lub przedsiębiorcami
  4. Powierzenie wykonywania określonej działalności gospodarczej, w tym wykonywania tej działalności na różnych szczeblach obrotu, poszczególnym podmiotom w ramach grupy kapitałowej lub odrębnym jednostkom organizacyjnym w ramach struktury przedsiębiorcy;
  5. Ingerencja w strukturę przedsiębiorcy lub przedsiębiorców innymi środkami.
PROGRAM ŁAGODZENIA KAR (LENIENCY)
  • Podwyższenie standardów w zakresie dowodów, jakie wnioskodawca będzie musiał przedstawić Prezesowi UOKiK.
  • Dla uzyskania odstąpienia od kary konieczne będzie przedstawienie informacji pozwalających na wystąpienie do sądu z wnioskiem o udzielenie zgody na przeszukanie lub dowód wystarczający dla stwierdzenia przez UOKiK naruszenia.
  • Dla uzyskania obniżenia kary konieczne będzie przedstawienie dowodu na potwierdzenie istnienia porozumienia mającego istotną wartość dodaną na potrzeby udowodnienia naruszenia.
  • Możliwość kontynuowania przez przedsiębiorcę udziału w porozumieniu, za zgodą Prezesa UOKiK.
  • Doprecyzowanie obowiązków w zakresie współpracy z organem, w tym zakaz niszczenia, fałszowania lub ukrywania dowodów przed złożeniem wniosku leniency.

W jaki sposób możemy Państwu pomóc w związku ze zmianami w przepisach oraz zapewnieniem zgodności z prawem konkurencji?

Zespół Deloitte posiada wyjątkowe kompetencje w obszarze prawa ochrony konkurencji i konsumentów, łączące zarówno doświadczenie w profesjonalnej obsłudze przedsiębiorców, jak również znajomość perspektywy regulacyjnej ze strony wieloletnich byłych pracowników organu antymonopolowego.

Compliance w obszarze prawa konkurencji
(wprowadzenie lub usprawnienie kluczowych obszarów)

W świetle nowych wyzwań regulacyjnych odpowiednio zaprojektowany system Compliance stanowi fundament w zarządzaniu ryzykiem regulacyjnym w obszarze prawa konkurencji. Bazując na naszej wiedzy i doświadczeniu, pomożemy Państwu opracować lub udoskonalić wewnętrzne procedury Compliance, w tym m.in. politykę zgodności w obszarze prawa konkurencji oraz praktyczne manuale dot. zasad postępowania w przypadku otrzymania wezwania od Prezesa UOKiK.

Kontrola i przeszukanie (przygotowanie członków zarządu i pracowników)

Z naszych doświadczeń przy podobnych projektach wynika, że jedynie multidyscyplinarny zespół, taki jak Deloitte, jest w stanie skutecznie pomóc w identyfikacji i analizie potencjalnych obszarów braku zgodności (gap analisis) oraz w dalszej kolejności – w zaplanowaniu i wdrożeniu niezbędnych zmian biznesowych i organizacyjnych.

Szkolenia i warsztaty

W przypadku, gdy Państwa organizacja samodzielnie dokonała dostosowania do wymogów Dyrektyw Cyfrowej, Towarowej i Omnibus, jesteśmy w stanie dokonać weryfikacji poprawności wdrożenia i jeśli to konieczne, zarekomendować dodatkowe zmiany.

Czy ta strona była pomocna?