Analizy

Uregulowanie benchmarków rynkowych stało się faktem

Przyczyny i cel wprowadzenia uregulowań

Biuletyn prawny: Finanse i bankowość | Kwiecień 2018 r.

Opublikowane 29 czerwca 2016 r. Rozporządzenie 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych ma zastosowanie od 1 stycznia 2018 r.

Zgodnie wolą Komisji Europejskiej i zgodnie z rekomendacjami IOSCO (International Organization of Securities Commissions), ESMA (European Security and Markets Authority) i EBA (European Banking Authority) od początku 2018 r. lokalnym nadzorem zostały objęte wszystkie publikowane wskaźniki referencyjne, a nad kluczowymi wskaźnikami referencyjnymi - z uwagi na właściwą transmisję polityki pieniężnej do realnej gospodarki (takimi jak LIBOR i EURIBOR, na których opartych jest ponad połowa instrumentów finansowych i umów) - pieczę sprawuje również nadzór międzynarodowy.

Za przyczynę wprowadzenia uregulowań nad benchmarkami można uznać manipulacje stopą referencyjną LIBOR na rynku międzybankowym przez jeden z brytyjskich banków w Londynie. Lista banków została potem znacznie poszerzona i w 2012 roku opublikowana przez brytyjskiego nadzorcę - Financial Conduct Authority (FCA) - w raporcie dotyczącym manipulacji stopą referencyjną LIBOR (potem instytucje uczestniczące w tym procederze określono mianem karteli w branży instrumentów pochodnych na stopy procentowe). Podobnie było ze stawką EURIBOR (stawka dla depozytów w strefie euro). Zarzuty, że doszło do manipulacji dotyczyły także wskaźników referencyjnych odnoszących się do wskaźników energii oraz wskaźników walutowych.

Celem Komisji Europejskiej przy tworzeniu nowych regulacji było przede wszystkim uzyskanie zwiększenia przejrzystości dla wszystkich benchmarków publikowanych w Unii Europejskiej i wyeliminowanie potencjalnych konfliktów interesów. 

Akty prawne i podmioty objęte regulacjami

Głównym aktem prawnym wprowadzonym przez Unię Europejską i obowiązującym bezpośrednio we wszystkich krajach członkowskich jest wspomniane już Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych. Ponadto ESMA w dniu 30 marca 2017 r. opublikowała Final Report on Draft technical standards under the Benchmarks Regulation, gdzie określiła szczegółowe wymagania dotyczące systemów i kontroli nadzorowanych podmiotów przekazujących dane, w odniesieniu do różnych rodzajów benchmarków. Dodatkowo ESMA 14 grudnia 2017 roku wydała Questions and Answers  On the Benchmarks Regulation, w których odpowiedziała na dziesięć pytań, najbardziej nurtujących środowisko rynków finansowych i pozostałych interesariuszy. Obowiązkami wynikającymi z Rozporządzenia objęte są 3 rodzaje podmiotów rynkowych:

  • administratorzy wskaźników referencyjnych;
  • współtwórcy dostarczający dane wejściowe w celu ustalenia benchmarków;
  • nadzorowane podmioty stosujące wskaźniki referencyjne w ramach instrumentów lub umów finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych.

Bez transakcji nie może być dobrego benchmarku

Definicja benchmarku (wskaźnika referencyjnego) obejmuje dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego bądź umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu, określenia alokacji aktywów z portfela lub obliczania opłat za wynik.

Najważniejszą zasadą przyświecającą ESMA oraz EBA od samego początku było to, że benchmark powinien być liczony na podstawie zawieranych transakcji, a nie tylko samych kwotowań, które nie generują obrotu na danym instrumencie finansowym.  Przepisy unijne mówią jednak, że benchmark powinien odzwierciedlać rynek lub realia gospodarcze, których pomiar jest celem tego wskaźnika referencyjnego i powinien być oparty na weryfikowalnych danych wejściowych. Dane te oraz metodyka ustalania wskaźnika powinny być audytowane.

Okres przejściowy

Istnieje okres przejściowy, obowiązujący do 1 stycznia 2020 r. dla niektórych nowych i istniejących benchmarków. Zgodnie z przepisami przejściowymi (Art. 51 ust. 3 Rozporządzenia), za wskaźniki objęte Rozporządzeniem uznaje się wskaźniki referencyjne istniejące w dniu 1 stycznia 2018 r., włączając w to wskaźniki dostarczone po raz pierwszy w dniu 1 stycznia 2018 r. lub wcześniej. W związku z tym podmiot opracowujący indeks może nadal opracowywać istniejący wskaźnik referencyjny utworzony między dniem 30 czerwca 2016 r. a dniem 1 stycznia 2018 r., który podmioty nadzorowane mogą stosować do dnia 1 stycznia 2020 r. Po dniu 1 stycznia 2020 r. żadne instrumenty finansowe, umowy finansowe ani pomiary wyników funduszu inwestycyjnego nie mogą dodać odniesienia do takiego istniejącego wskaźnika referencyjnego.

Stan implementacji nowych uregulowań w Polsce

W związku z nowym rozporządzeniem na polskim rynku już jakiś czas temu nastąpiły gruntowne zmiany. Podmiot wchodzący w skład Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie - GPW Benchmark został nowym organizatorem stawek referencyjnych WIBID i WIBOR. Dotychczasowe obowiązki zostały przeniesione ze Stowarzyszenia ACI Polska, które pełniło funkcję organizatora tego najważniejszego polskiego wskaźnika referencyjnego przez 25 lat.  Nowy organizator opracował komplet dokumentacji Stawek Referencyjnych (Regulamin Stawek Referencyjnych WIBID i WIBOR oraz Kodeks Postępowania Uczestników Fixingu WIBID i WIBOR. Pełna lista dokumentów dostępna jest tutaj:(https://gpwbenchmark.pl/nowa-dokumentacja), które obowiązują od 1 lutego 2018 r.

Obecnie w Polsce mamy 11 Uczestników Fixingu (którymi są największe banki). Uczestnik Fixingu, zgodnie z Kodeksem Postępowania Uczestników Fixingu WIBID i WIBOR, zobowiązany jest w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie Kodeksu, a potem co 2 lata do poddania się audytowi przez niezależny podmiot trzeci.

W dniu 10 stycznia 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) wydała komunikat w którym wskazuje, iż, wśród wskaźników referencyjnych, które na polskim rynku skorzystają z okresu przejściowego znajdują się stawki WIBID i WIBOR. Oznacza to, iż stawki WIBID i WIBOR mogą być stosowane bez przeszkód przez podmioty nadzorowane w trakcie całego okresu przejściowego tj. do daty 1 stycznia 2020 r. lub do daty uzyskania bądź odmowy uzyskania zezwolenia/rejestracji jako administrator wskaźnika referencyjnego przez podmiot opracowujący te stawki.

Subskrybuj "Biuletyn prawny: Finanse i bankowość"

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego biuletynu.

Czy ta strona była pomocna?