Biuletyn prawny: Finanse i bankowość

Artykuł

Od 9 lipca 2018 r. zmiany w przepisach regulujących okres przedawnienia roszczeń

Biuletyn prawny: Finanse i bankowość | Lipiec 2018 r.

13 kwietnia 2018 r. Sejm uchwalił Ustawę o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018, poz. 1104). Ustawa weszła w życie w dniu 9 lipca 2018 r. Fundamentalną zmianą wprowadzaną przez ustawę jest modyfikacja przepisów Kodeksu cywilnego („KC”) dotyczących przedawnienia roszczeń. Modyfikacja ta będzie miała duży wpływ na możliwość dochodzenia roszczeń przez instytucje finansowe od konsumentów.

Zgodnie z poprzednim brzmieniem art. 118 KC jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Termin dziesięcioletni tyczył się m.in. roszczeń instytucji pożyczkowych i kredytowych kierowanych przeciwko konsumentom.

Po dniu 9 lipca wskazany wyżej termin dziesięcioletni uległ skróceniu do lat sześciu. Niezmienny pozostał trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Dodatkowo wprowadzone zostały zmiany mające na celu ochronę konsumentów. Co do zasady po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Sam fakt przedawnienia roszczenia nie jest jednak jednoznaczny z tym, że wierzyciel nie może dochodzić zapłaty swoich należności po upływie okresu przedawnienia. To od dłużnika zależy bowiem, czy powoła się on na zarzut przedawnienia, czy też nie zrobi tego, zaspokajając roszczenie wierzyciela, przy czym zasada ta znajduje zastosowanie do wszystkich podmiotów. Nowelizacja przepisów modyfikuje tę zasadę w zakresie konsumentów, wskazując, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Jedynie w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

Po 9 lipca 2018 r. skróceniu uległ także z dziesięciu do sześciu lat okres przedawnienia dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, co oznacza spore utrudnienia dla instytucji finansowych, które nie mogą skutecznie zaspokoić się z majątków dłużników. Dotychczas bowiem wierzyciele po umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności mieli jeszcze dziesięć lat na ewentualne poszukiwanie majątku dłużnika. Teraz termin ten skrócił się o cztery lata.

Zmiany nie dotkną więc znacznie instytucji finansowych, których kontraktorami są inni przedsiębiorcy. Tych obowiązuje cały czas trzyletni okres przedawnienia. Ze znacznymi problemami spotkają się jednakże instytucje finansowe, które roszczeń swych dochodzić muszą właśnie od konsumentów. Skrócenie okresu przedawnienia o prawie połowę czasu obowiązującego dotychczas oraz odgórny zakaz dochodzenia roszczeń już przedawnionych nie ułatwia tej kwestii.

Dodatkowo sam ustawodawca w przepisach przejściowych do ustawy nowelizującej wskazał, że do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie tej ustawy przepisy o skróconym okresie przedawnienia. Dodatkowo roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w nowelizacji, co oznacza, że nie będzie możliwe już ich dochodzenia przez wierzyciela. Ustawodawca odebrał tym działaniem instytucjom finansowym pewien okres przejściowy niezbędny dla wielu z nich do tego, aby dostosować metody windykacji do wprowadzonych zmian.   

Dodatkowo nowelizacja skróciła także okres, w którym wierzyciel mógł przekazywać informacje o zadłużeniu do biur informacji gospodarczej, do 6 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jest to naturalna konsekwencja skrócenia okresu przedawnienia do ww. terminu.

Twórcy nowelizacji uzasadniają te zmiany m.in. kwestią tego, że w przypadku długiego okresu przedawnienia, występują znaczne problemy dowodowe w wykazaniu przede wszystkim tego, że roszczenie jest już nienależne. Problemy te dotykają głównie konsumentów, którzy często nieświadomi nie wiedzą nawet, że mogą podnieść zarzut przedawnienia roszczenia, nie mówiąc o tym, że nie zachowują dokumentów potwierdzających, iż roszczenie zostało uregulowane.

Zmiany, które weszły w życiu 9 lipca 2018 r. na pewno zmuszają instytucje pożyczkowe i kredytowe do tego, aby zmieniły i usprawniły systemy windykacji roszczeń należnych od konsumentów. Instytucje winny przeanalizować pakiety wierzytelności i rozpoznać, które z nich przedawnią się do końca tego roku. Wymaga to zintensyfikowania działań ze strony instytucji finansowych i kredytowych, w tym skorzystania z pomocy podmiotów zewnętrznych. 

Czy ta strona była pomocna?