Finansowanie JST samorzad

Artykuł

Nowe reguły prowadzenia gospodarki finansowej przez Jednostki Samorządu Terytorialnego

Biuletyn prawny: Finanse i bankowość | Wrzesień 2018 r.

W połowie lipca br. na stronach sejmowych został opublikowany projekt ustawy wprowadzającej zmiany m.in. do ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z uzasadnieniem projektu, zmierza on do zracjonalizowania możliwości zadłużania się samorządów, uelastycznienia ich gospodarki finansowej oraz wzmocnienia mechanizmów prawnych służących zwiększeniu bezpieczeństwa finansowego. Zmiany te będą miały istotne znaczenie dla planowania i realizacji budżetu jednostek samorządu terytorialnego już na rok 2019, przy czym w niektórych sytuacjach przewidziano okresy przejściowe.

Najbardziej istotne zmiany w przepisach dotyczyć będą możliwości refinansowania istniejącego zadłużenia oraz ograniczenia możliwości korzystania z niestandardowych instrumentów, które do tej pory były dość często stosowane zwłaszcza przez samorządy będące w trudnej sytuacji finansowej.

Umożliwienie refinansowania istniejącego zadłużenia

Projektodawca wskazuje, że nowelizacja ustawy o finansach publicznych pozwoli samorządom na zaciągnięcie nowego zobowiązania finansowego (na lepszych warunkach) celem spłaty istniejącego długu. Do tej pory możliwość refinansowania było uzależniona od istnienia odpowiedniej nadwyżki w części bieżącej, co znacząco ograniczało zastosowanie tej konstrukcji.

Projekt wymienia sytuacje, w których zrolowanie długu będzie możliwe:

(a) refinansowanie istniejącego zadłużenia nowym długiem o niższych kosztach obsługi;
(b) wcześniejsza spłata długu z posiadanych wolnych środków;
(c) przedterminowa spłata zadłużenia z posiadanych innych środków o charakterze bezzwrotnym (np. pochodzących z prywatyzacji), jeśli nie jest zaciągane inne zobowiązanie na pokrycie deficytu budżetowego.

Komentarz eksperta: Jednostki Samorządu Terytorialnego przed nowymi wyzwaniami

W uzasadnieniu ustawy wskazano, że w obecnym stanie prawnym nie jest możliwa restrukturyzacja zadłużenia i wcześniejsza spłata długu, jeśli samorząd nie wykazał odpowiedniej nadwyżki bieżącej. Dotychczasowa praktyka wskazuje jednak, że Regionalne Izby Obrachunkowe w różny sposób interpretowały przepisy i niektóre z nich zezwalały na refinansowanie zadłużenia samorządu, a inne nie. Rozwianie istniejących wątpliwości było zatem potrzebne, aby wszystkie jednostki samorządu terytorialnego mogły prowadzić gospodarkę finansową na takich samych zasadach.

Augustyn Wróbel, Managing Associate, Adwokat, Deloitte Legal

Ograniczenie możliwości obchodzenia tzw. indywidualnego wskaźnika zadłużenia

Projektodawca zauważył, że aktualne przepisy m.in. ustawy o finansach publicznych nie pozwalają na skuteczną kontrolę gospodarki finansowej samorządów w przypadku zastosowania przez nie niestandardowych instrumentów finansowania, takich jak sprzedaż zwrotna (tzw. buy-sell-back), leasing zwrotny czy umowy nienazwane, których skutek ekonomiczny jest zbliżony do umów pożyczki lub kredytu. Omawiane instrumenty pozwalają bowiem na częściowe ominięcie reguł zaciągania zobowiązań czy nadzoru regionalnych izb obrachunkowych.

W związku z powyższym, proponuje się uwzględnienie przy ustalaniu tzw. indywidualnego wskaźnika zadłużenia wszelkich zobowiązań, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu i objęcie ich ograniczeniami analogicznymi dla pożyczek i kredytów. Ponadto samorządy będą zobligowane do uzyskania opinii Regionalnej Izby Obrachunkowej w przypadku zaciągania zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych innych niż kredyty czy pożyczki. Okres, z którego wyliczany jest maksymalny wskaźnik spłaty zadłużenia (prawa strona relacji) miałby zostać dodatkowo wydłużony do 7 lat.
 

Komentarz eksperta: JST a niestandardowe formy finansowania

Zmiany przepisów związane z ograniczeniem możliwości stosowania przez samorządy niestandardowych instrumentów finansowych były zapowiadane już od miesięcy. Nie są one więc dużym zaskoczeniem. Wątpliwości może jednak budzić kryterium kwalifikacji danych zobowiązań jako takich, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do pożyczek czy kredytów. Jako że jest ono bardzo nieostre to ponownie mogą pojawić się rozbieżności w interpretacji przepisów przez różne regionalne izby obrachunkowe.

Mariusz Banaś, Senior Associate, Adwokat, Deloitte Legal

Czy ta strona była pomocna?