prowadzenie przez JST działalności sportowej

Analizy

Podatek VAT - konsekwencje z tytułu prowadzenia przez JST działalności sportowej i rekreacyjnej

Akademia Skutecznego Samorządu - Newsletter Sektora Publicznego (05/2018)

Prowadzenie przez JST działalności w zakresie sportu i rekreacji może mieć poważne konsekwencje na gruncie podatku VAT. Z tego też powodu wiele JST rozważa jej prowadzenie w formie innej niż jednostka budżetowa lub zakład budżetowy. Czy alternatywą może być zatem spółka prawa handlowego?

Działalność sportowa i rekreacyjna a tzw. centralizacja VAT.

Na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 280, dalej: ustawa centralizacyjna) wszystkie jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST) zostały zobowiązane do podjęcia wspólnego rozliczania podatku VAT wraz ze swoimi jednostkami organizacyjnymi nie później niż od dnia 1 stycznia 2017 r.

W konsekwencji, począwszy od powyższej daty jednostki i zakłady budżetowe, które dotychczas były traktowane jako odrębni od tworzących je samorządów podatnicy VAT zostały wykreślone z rejestru czynnych podatników, a dokonywane przez nie czynności podlegające opodatkowaniu VAT są od tego momentu wykazywane w rozliczeniach i deklaracjach VAT składanych przez JST.

Podstawowym skutkiem centralizacji i wspólnego raportowania VAT było zatem zniesienie rozliczeń pomiędzy JST a tworzonymi przez nie jednostkami organizacyjnymi mającymi status jednostek i zakładów budżetowych. W efekcie, transakcje w ramach JST, które dotychczas podlegały opodatkowaniu i były dokumentowane fakturami stanowią obecnie czynności niepodlegające opodatkowaniu (jako transakcje dokonywane w ramach jednego podatnika VAT) i powinny być dokumentowane za pomocą not księgowych.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, na brzmienie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm. – dalej: ustawa o VAT). Powyższy przepis stanowi, iż podatnikowi VAT przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Dodatkowo, należy również zwrócić uwagę na obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. przepisy (w szczególności art. 86a ustawy o VAT) w zakresie tzw. pre-współczynnika VAT. Przedmiotowe regulacje zobowiązują podatników (w szczególności dotyczy to JST) do stosowania specjalnego klucza alokacji, w celu odliczenia podatku VAT od wydatków wykorzystywanych w sposób mieszany, tj. zarówno do działalności opodatkowanej VAT oraz takiej, która opodatkowaniu nie podlega (np. działalność statutowa JST taka jak oświata).

Subskrypcja

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego newslettera.

Zarejestruj się

W przypadku działalności sportowej i rekreacyjnej, która w wielu JST prowadzona jest przez ośrodki sportu zorganizowane w formie jednostek lub zakładów budżetowych, po dokonaniu centralizacji rozliczeń VAT w znacznym stopniu ograniczone zostało prawo do odliczenia od wydatków związanych z prowadzeniem tego rodzaju działalności. Powyższe było spowodowane zmianą struktury wykorzystania przedmiotowych wydatków z wykorzystania do działalności wyłącznie opodatkowanej na wykorzystanie mieszane (działalność opodatkowana i niepodlegająca VAT). W skrajnych przypadkach wielkość odliczenia VAT mogła ulec zmniejszeniu z okolic 90% nawet o 50 – 70 punktów procentowych.

- Tomasz Siek, Partner Associate w dziale Doradztwa Podatkowego, Deloitte

Ponadto, w związku z centralizacją rozliczeń VAT, usługi świadczone dotychczas pomiędzy jednostkami budżetowymi dwóch różnych JST (przykładowo usługi wstępu na basen zarządzany przez ośrodek sportu i rekreacji będący jednostką budżetową jednej JST dla uczniów ze szkoły z sąsiedniej gminy), które to usługi korzystały ze zwolnienia z opodatkowania VAT, obecnie stanowią usługi świadczone pomiędzy dwoma JST, a w konsekwencji podlegają opodatkowaniu VAT. Odliczenie takiego podatku VAT przez JST nabywającą usługę jest jednak znacząco ograniczone.

Z uwagi na fakt, iż działalność sportowa w większości przypadków jest działalnością generującą wysoki poziom kosztów (dotyczy to zarówno inwestycji jak i kosztów bieżącego funkcjonowania obiektów sportowych), poważne ograniczenie zakresu prawa do odliczenia generuje dla JST istotne, negatywne skutki finansowe, podnosząc koszt prowadzenia przedmiotowej działalności.

Alternatywne formy prowadzenia działalności sportowej i rekreacyjnej.

Z tego powodu wiele JST rozważa prowadzenie działalności w zakresie sportu i rekreacji w formie innej niż jednostka budżetowa lub zakład budżetowy. Jedną z możliwości jest prowadzenie przedmiotowej działalności w formie spółki prawa handlowego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl ustawy centralizacyjnej, spółki prawa handlowego tworzone przez JST nie podlegają obowiązkowi centralizacji VAT. W konsekwencji, co do zasady infrastruktura sportowa użytkowana przez taki podmiot nie jest wykorzystywana do działalności niepodlegającej opodatkowaniu (usługi świadczone przez spółkę na rzecz tworzącej ją JST i jej jednostek organizacyjnych, takich jak np. szkoły podlegają opodatkowaniu VAT), co pozwala na zachowanie wysokiego poziomu odliczenia VAT od kosztów związanych z prowadzeniem działalności w zakresie sportu i rekreacji.

Na gruncie podatku VAT, do najważniejszych konsekwencji odróżniających działalność sportową prowadzoną w formie spółki od działalności prowadzonej za pośrednictwem jednostki lub zakładu budżetowego, należy opodatkowanie usług świadczonych na rzecz JST bądź też jej jednostek / zakładów (który to podatek nie występuje w przypadku prowadzenia działalności przez jednostkę organizacyjną objętą centralizacją) oraz brak możliwości odliczenia przez JST VAT wykazywanego na fakturach wystawianych przez spółkę. W konsekwencji, oznacza to konieczność poniesienia przez JST ekonomicznego ciężaru tego podatku. Do takich usług zaliczać się mogą np. usługi w zakresie wstępu młodzieży szkolnej w ramach zajęć wychowania fizycznego (np. na basen), ale też dotacje celowe przekazywane przez JST, których celem jest obniżenie cen wstępu na obiekty sportowe zarządzane przez spółkę dla mieszkańców gminy.

Podsumowując, po wprowadzeniu obowiązku centralizacji rozliczeń VAT wybór formy prawnej prowadzenia przez JST działalności w zakresie sportu i rekreacji, w szczególności w przypadku powierzenia tych zadań jednostce budżetowej może mieć poważne konsekwencje na gruncie podatku VAT. Z tego względu, istotne jest przeanalizowanie przez poszczególne JST obecnego modelu funkcjonowania, pod kątem jego efektywności, w szczególności w zakresie podmiotów na rzecz których świadczone są usługi w zakresie sportu, struktury kosztów oraz przychodów z tytułu tej działalności.

Tomasz Siek, Partner Associate w dziale Doradztwa Podatkowego, Deloitte