samorządy, sektor publiczny, transport

Analizy

Rola samorządu terytorialnego w rozwoju miast

Konferencja XV Samorządowe Forum Kapitału i Finansów

Akademia Skutecznego Samorządu - Newsletter Sektora Publicznego (04/2017)

Samorząd terytorialny odgrywa istotną rolę w zarządzaniu rozwojem miast. To właśnie z inspiracji oraz w wyniku aktywności inwestycyjnej samorządów regionalnych i lokalnych, z dużym udziałem miast, od ponad 25 lat w Polsce zachodzą pozytywne zmiany społeczno-gospodarcze.

Rola współodpowiedzialnego za politykę rozwoju kraju stawia przed władzami samorządowymi liczne wyzwania, sprostanie którym nie byłoby możliwe bez aktywnej współpracy i konstruktywnej dyskusji z przedstawicielami administracji państwowej i biznesu. Od 15 lat katalizatorem tej trójstronnej współpracy jest Międzykomunalna Spółka Akcyjna Municipium SA – wydawca najbardziej opiniotwórczego dla samorządów Pisma Samorządu Terytorialnego WSPÓLNOTA oraz miesięczników „Wspólnota Mieszkaniowa” i „Pracownik Samorządowy”, i jednocześnie główny organizator Samorządowego Forum Kapitału i Finansów.

Jubileuszowe XV Forum odbyło się w Katowicach w dniach 6 - 7 października 2017 roku.

Tegoroczna edycja Forum dała możliwość udziału w aż 15 równoległych konferencjach oraz ciekawych wydarzeniach towarzyszących. Zgodnie z programem odbyło się ponad 90 paneli i debat w ramach ścieżek tematycznych takich jak: „Kongres Skarbników Polskich Samorządów”, „Zjazd Sekretarzy”, „Forum Przewodniczących Rad”, „Miasto Przyszłości”, „Majątek komunalny – finansowanie i zarządzanie”, „Samorządowe Forum Zdrowia”, „Reforma Oświaty a samorząd”, „Audyt wewnętrzny w JST”, „Innowacje w rozwoju obszarów wiejskich”, „Jakość życia seniorów”. W ramach tegorocznej edycji odbyło się 5 nowych konferencji takich jak: „Strategie zrównoważonej mobilności w miastach”, „Mieszkalnictwo i rewitalizacja”, „Kongres kierowników USC”, „Cyberbezpieczeństwo” oraz „Współpraca z organizacjami pozarządowymi”.

Forum "w pigułce" to 2 dni spotkań, 500 wystąpień, 90 paneli, 1300 uczestników: liderów samorządów terytorialnych, skarbników, sekretarzy, radnych, ekspertów i praktyków, przedstawicieli administracji państwowej, świata biznesu, kultury, NGO, mediów.

Deloitte Consulting S.A. był Partnerem Merytorycznym tegorocznego Samorządowego Forum Kapitału i Finansów.

Zespół ds. sektora publicznego Deloitte reprezentowali Katarzyna Piper, Renata Siwiec, Mariola Wytrykus i Agnieszka Dawydzik.

Panele, w których wypowiadały się przedstawicielki Deloitte cieszyły się dużym zainteresowaniem, a ożywione dyskusje podczas paneli dowodzą, że specjalizacje, którymi zajmuje się zespół ds. sektora publicznego są bardzo aktualne i zgodne z zapotrzebowaniem instytucji publicznych odpowiedzialnych za rozwój i finansowanie miast, gmin czy województw.

Subskrypcja

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego newslettera.

Zarejestruj się

Miasto przyszłości to nie tylko nowoczesne technologie

W trakcie panelu "Inteligentna transformacja przestrzeni miejskiej. Rewolucja oświetleniowa w miastach", w którym udział wzięła Renata Siwiec, nie obyło się bez definiowania hasła „miasto przyszłości” w kontekście aktualnych trendów. Kluczowa okazała się konstatacja, że "miasto przyszłości" mobilizuje nas do zastosowania nowoczesnych technologii, jednakże bez względu na poziom zaawansowania technologicznego kluczem do przyszłości jest podnoszenie jakości życia mieszkańców.

Dostępne na rynku rozwiązania pozwalają traktować technologie „smart” jako kolejną warstwę infrastruktury miejskiej, która nie może istnieć sama dla siebie, ale musi przede wszystkim spełniać funkcję usługową wobec mieszkańców.

Renata Siwiec, Menedżer w zespole ds. sektora publicznego, innowacji i zachęt inwestycyjnych, Deloitte

 

Szczególnym zainteresowaniem wśród rozmówców cieszyły się przykłady zaawansowanych rozwiązań z zakresu smart lighting, coraz liczniej realizowane w polskich miastach niezależnie od ich wielkości. W panelu przedstawione zostały także przykłady działań, które łączyły zastosowanie technologii z grupy „smart” z aktywnością obywatelską i procesami partycypacyjnymi.

Podczas kreowania przestrzeni miejskiej należy pamiętać o wszystkich grupach społecznych i ich potrzebach

O poprawie jakości życia osób starszych dyskutowała Mariola Wytrykus w panelu "Przestrzeń przyjazna osobom starszym - pożądane kierunki zmian poprawiające jakość życia osób starszych". Ekspercka dyskusja koncentrowała się wokół tematu wymiarów przestrzeni życiowej osób starszych, ze szczególnym wskazaniem na wielorakość jej rozumienia i roli w poprawie jakości życia. Mariola podkreśliła istotną rolę samorządu terytorialnego w kształtowaniu przestrzeni publicznej, jako szczególnie ważną dla seniorów. W dyskusji wskazano, iż te miasta, które mają świadomość, jak ważny jest to obszar przystąpiły do Światowej Sieci Miast Przyjaznych Starzeniu się WHO i starają się wdrażać zalecenia WHO w zakresie kreowania przestrzeni publicznej.

Przestrzeń powinna być projektowana w sposób uniwersalny, z uwzględnieniem potrzeb wszystkich grup, w tym seniorów, a więc dostępna, bezpieczna, estetyczna, dobrze skomunikowana, ułatwiająca różnorodną aktywność.

Mariola Wytrykus, Menedżer w zespole ds. sektora publicznego, innowacji i zachęt inwestycyjnych, Deloitte

 

Zwrócono szczególną uwagę na przestrzeń prywatną tj. tę, w której senior przebywa na co dzień i w której powinien pozostawać jak najdłużej. Tu zastosowanie znajdują nowoczesne technologie ułatwiające funkcjonowanie – teleopieka, telemedycyna, zintegrowane systemy wspomagające opiekę nad osobami starszymi. Jednocześnie eksperci zauważyli, że nowoczesne technologie nie zastąpią kontaktu z drugim człowiekiem, dlatego tak ważne jest kreowanie miejsc, w których tworzyć się mogą więzi sąsiedzkie.

Technologie komunikacyjne wykorzystywane w mieście muszą być przystosowane do potrzeb i możliwości użytkowników

Technologiczne odniesienia znalazły się także w wystąpieniu Katarzyny Piper-Denderskiej podczas panelu poświęconego trendom, innowacjom i wyzwaniom w zakresie rozwoju infrastruktury technologicznej urzędu i efektywnej komunikacji z mieszkańcami.

W dyskusji podkreślono, iż komunikacja na linii urząd-mieszkaniec (już klient a nie petent) uległa wyraźnej zmianie. Coraz częściej urzędy wykorzystują technologię do komunikacji z mieszkańcami, starają się nie pomijać tych mieszkańców, którzy wymagają szczególnego traktowania jak osoby niedowidzące czy głuche. Jednocześnie mieszkańcy coraz częściej kontaktują się z urzędem, nie tylko w sprawach typowo administracyjnych takich jak meldunek czy rejestracja samochodu, ale także uczestniczą chętniej i coraz bardziej świadomie w procesach planowania miasta prezentując bardziej proaktywne podejście.

Nadal pewnym wyzwaniem jest przyjazny interfejs aplikacji dla mieszkańców, umożliwiający łatwy sposób identyfikacji klienta. W odniesieniu do coraz liczniejszych zastosowań nowoczesnych technologii, powinny one wspierać działania i służyć potrzebom sprawniejszej komunikacji urząd-mieszkaniec, a nie je kreować.

Katarzyna Piper, Menedżer w zespole ds. sektora publicznego, innowacji i zachęt inwestycyjnych, Deloitte

 

Samo wykorzystanie technologii nie jest jednak oznaką smart-zarządzania lub smart-partycypacji. Warto spojrzeć na rozwój nowoczesnych miast z szerszej perspektywy: społecznej, biznesowej procesów wewnętrznych oraz  technologii. Miasta mogą być na różnym poziomie zaawansowania w każdym z tych wymiarów. Diagnoza miejscowości w kontekście ich dojrzałości w wymiarach społecznym i technologicznym  zdecydowanie ułatwi określenie kierunków rozwoju, a co za tym idzie decyzji co do dalszych działań (w tym zamówień technologii czy aplikacji). Katarzyna wspomniała także o obserwacjach zespołu ds. sektora publicznego, innowacji i zachęt inwestycyjnych Deloitte dotyczących działalności miast. Wynika z nich , iż podejmują one wiele aktywności w obszarze smart (w tym często w zakresie narzędzi komunikacji), jednak często są to działania podejmowane przez różne wydziały/komórki urzędu przy wykorzystaniu różnych technologii niewspierających się wzajemnie. To prowadzi do zbyt dużej liczby rozwiązań, którymi trudno zarządzać, i które generują niepotrzebne koszty (np. dodatkowej i często niepotrzebnej infrastruktury). Uczestnicy panelu zgodzili się, że w projektowaniu usług komunikacyjnych wyraźnie można zaobserwować trendy takie jak: crowdsourcing – współtworzenie i wykorzystanie wiedzy mieszkańców, projektowanie usług przy udziale użytkownika (user experience), dzielenie się wiedzą na określonych zasadach (otwarte dane, otwarte API), wykorzystanie aplikacji mobilnych i tworzenie platform komunikacji, uniezależnienie od dostawców sprzętu i infrastruktury, wykorzystanie modeli SaaS, PaaS.

Fundusze europejskie głównym źródłem środków na kompleksowe rewitalizacje

W panelu pt. "Finansowanie rozwoju mieszkalnictwa oraz remontów, źródła finansowania rewitalizacji, przykłady dobrych praktyk i ciekawych montaży finansowych z tych zakresów", w którym uczestniczyła Agnieszka Dawydzik dyskusję zdominowały hasła takie jak:kompleksowa rewitalizacja, zasób mieszkaniowy, finansowanie prywatne, optymalizacja, instrumenty finansowe, środki publiczne czy pomoc publiczna. W trakcie dyskusji podkreślono, iż rozwój mieszkalnictwa komunalnego nadal stanowi wyzwanie, w szczególności z uwagi na dwa różniące się od siebie strumienie tego procesu, czyli budowę nowych mieszkań oraz modernizację istniejącego zasobu. Okazuje się na przykładzie Rudy Śląskiej, że stworzenie i konsekwentna realizacja zintegrowanej polityki mieszkaniowej pomaga pogodzić ww. cele. Problematyka modernizacji istniejącego zasobu wywołała trudną dyskusję na temat przekwaterowań i zapewnienia lokali zastępczych. Duże ułatwienie w realizacji remontów mieszkań komunalnych, w szczególności na obszarach rewitalizowanych, stanowi program „Społeczne Budownictwo Czynszowe” i inne programy BGK. Także EBI w ramach dostępnych instrumentów finansowych dysponuje stosownym rozwiązaniem zapewniającym korzystne, mimo iż zwrotne finansowanie inwestycji w mieszkania komunalne.

Programy BGK są niezwykle atrakcyjne, jednak jako źródło kompleksowej rewitalizacji należy wskazać przede wszystkim fundusze europejskie, w szczególności pochodzące z regionalnych programów operacyjnych. 

Agnieszka Dawydzik, Menedżer w zespole ds. sektora publicznego, innowacji i zachęt inwestycyjnych, Deloitte

 

Zarządy Województw w ramach swoich RPO dysponują funduszami zarówno na twardą, infrastrukturalną jak i miękką społeczną rewitalizację. Zasady wykorzystania RPO 2014-2020 różnią się poziomem skomplikowania od dotychczasowych instrumentów.

Szczególnie istotne w projektach rewitalizacyjnych jest zastosowanie przepisów o pomocy publicznej

Są to bez wątpienia pewne bariery dla beneficjenta (często gmin), które zdecydowały się poddać rewitalizacji całe kwartały miast. Mając na uwadze liczne funkcje zlokalizowane na nawet kilkuhektarowych obszarach takie jak: drogi publiczne, przestrzenie publiczne, place, parki, skwery, jak również nieruchomości wykorzystywane na cele socjalne, kulturalne, mieszkalnictwa komunalnego czy komercyjne, trzeba się liczyć z koniecznością zastosowania kilku podstaw pomocy do określenia maksymalnego dofinansowania takiej inwestycji z RPO. Optymistycznie zakończono panel stwierdzeniem, że w Polsce jest coraz więcej przykładów udanej kompleksowej rewitalizacji, w tym z zastosowaniem reżimu pomocy publicznej oraz efektywnie działających instrumentów inwestycji w zasób mieszkaniowy, niezależnie od prowadzonej w gminie rewitalizacji.  Nie można zapominać jednak o nowoczesnych technologiach, które mogą być wykorzystane na przykład dla stworzenia kalkulatora rewitalizacji czy kalkulatora remontów mieszkań komunalnych, który poprzez nieskomplikowane rozwiązanie IT oraz szereg przemyślanych kryteriów wskaże ranking nieruchomości, w których konieczne są inwestycje w pierwszej kolejności wraz z niezbędnymi do poniesienia nakładami. 

Zapraszamy do lektury artykułu autorstwa Marioli Wytrykus „Samorządy potrzebują inteligentnych specjalizacji, ale zawiązać współpracę nie jest prosto”.

Galeria zdjęć z XV Samorządowego Forum Kapitału i Finansów