Zwrot środków wydanych na realizację zadań zleconych

Artykuł

Zwrot środków wydanych na realizację zadań zleconych

Akademia Skutecznego Samorządu - Newsletter Sektora Publicznego (02/2019)

Jednostki Samorządu Terytorialnego wykonujące zadania zlecone powinny otrzymywać z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Tak się jednak nie dzieje. Aby w sposób pełny i terminowy realizować zadania zlecone, jednostki częściowo finansują je ze środków własnych.

Tę niezwykle trudną sytuację dodatkowo pogarsza stosowany przez wojewodów od 2015 roku nowy system wyliczania dotacji, którego wdrożenie doprowadziło do sytuacji, w której jednostki nie dość, że w dalszym ciągu muszą współfinansować realizację zadań zleconych ze środków własnych, to jeszcze część tej i tak niewystarczającej dotacji celowej na ich wykonywanie, zobowiązane są zwracać!

Krytycznie taką sytuację oceniła Najwyższa Izba Kontroli w raporcie KBF.430.002.2017, odzwierciedlającym wyniki kontroli dotowania zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami, w którym to raporcie NIK podkreśla, że JST w zakresie finansowania zadań zleconych winny być rozliczane przede wszystkim z tego, czy wszystkim interesantom zapewniono odpowiedni standard usługi publicznej, nie zaś z liczby zrealizowanych usług. W przeciwnym wypadku, dotacja na zadania zlecone, którą ustawodawca ukształtował, jako dotację o charakterze celowym, nabrałaby cech dotacji przedmiotowej. Nie można zaś tracić z pola widzenia faktu, że w obecnym stanie prawnym nie jest przewidziane finansowanie zadań zleconych za pomocą dotacji przedmiotowej.

Zarówno z treści przepisów leżących u podstaw formułowanych przez JST roszczeń, jak i z ugruntowanego już, korespondującego z nimi orzecznictwa jednoznacznie wynika, że stanowią one samodzielną podstawę do występowania o zapłatę kwoty rzeczywiście potrzebnej do wykonywania zadań zleconych.

Subskrypcje

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego newslettera.

Zarejestruj się

Bazując na powyższym coraz więcej JST decyduje się na podjęcie przysługujących im kroków prawnych zmierzających do odzyskania środków wydatkowanych z budżetu własnego na ten właśnie cel. JST, które chcą skorzystać z tej szansy, nie powinny jednak tracić z pola widzenia faktu, iż roszczenia te objęte są reżimem procedury cywilnej i podlegają wszelkim wynikającym z niej regułom.

- Tomasz Podleśny, Radca prawny, Senior Managing Associate

Problem współfinansowania przez JST wydatków związanych z zadaniami zleconymi dotyczy w zasadzie wszystkich JST w Polsce. Problem zwrotu dotacji z powodu wykonania mniejszej niż szacowana liczby wskazanych w algorytmie zadań dotyka części z nich. Co istotne, u podłoża każdego z nich leży kwestia nieuwzględniania przez organy dotujące konieczności zatrudniania odpowiedniej ilości pracowników oraz ponoszenia przez gminy kosztów z zatrudnieniem tym związanych.

Sposobów na rozwiązanie tych problemów jest jednak niewiele. Pomijając w tym miejscu postulaty pokroju zmian legislacyjnych, można wskazać na następujące, aktualnie praktykowane możliwości postępowania:

  1. bierne;
  2. aktywne w postępowaniu administracyjnym;
  3. aktywne w postępowaniu cywilnym.

Pierwsza z wyżej wymienionych charakteryzuje się dalszym finansowaniem zadań zleconych ze środków własnych oraz ewentualnym dokonywaniem zwrotu dotacji w przypadku wykonania zbyt niskiej liczby zadań. Dwie pozostałe ukierunkowane są natomiast na podejmowanie odpowiednich, przysługujących JST uprawnień w postępowaniu administracyjnym (w przypadku zaskarżenia decyzji nakazującej zwrot dotacji) oraz w postępowaniu cywilnym (w przypadku wystąpienia z pozwem o zapłatę różnicy pomiędzy kwotą, jaka rzeczywiście była potrzebna dla pełnego i terminowego wykonania zleconych zadań, a wysokością przekazanej dotacji).

Podkreślić przy tym należy, że coraz więcej JST odchodzi od biernego przyglądania się uszczuplaniu ich budżetu z powodu konieczności finansowania zadań zleconych i decyduje się na wystąpienie na drogę postępowania w szczególności cywilnego, które daje szansę na odzyskanie poniesionych ze środków własnych wydatków z tego tytułu a dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie należy uznać za przychylne dla samorządów.

- Tomasz Podleśny, Radca prawny, Senior Managing Associate

Warto więc by samorządy pochyliły się nad wydatkami, jakie poniosły na finansowanie zadań zleconych za ostatnie 10 lat i w pełni wykorzystały dostępną ścieżkę procesową.

Pamiętaj także!

Krótki termin dla wniosku o zwrot utraconych dochodów

W dniu 21 maja 2019 weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 9 maja 2019 r. w sprawie zwrotu gminom utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi jezior oraz gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne, będących własnością Skarbu Państwa. Rozporządzenie wprowadza bardzo krótki termin na rozliczenie utraconych dochodów za rok 2018 r., bowiem wniosek w tym zakresie można złożyć jedynie w ciągu 30 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Warto o tym pamiętać, gdyż termin nie podlega przywróceniu, natomiast wniosek błędnie złożony ale w zakreślonym terminie, może być skorygowany przez następne 60 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia.