Punkty widzenia

Czy w polskich radach nadzorczych jest miejsce dla niezależnych profesjonalistów?

Felieton Doroty Snarskiej-Kuman

Sierpień 2015

Wbrew pokutującym stereotypom funkcja członka rady nadzorczej to odpowiedzialne zajęcie wymagające szczególnych kompetencji, wiedzy oraz doświadczenia. Rozwój kultury biznesowej oraz ostatnie zmiany przepisów sprawiają, że coraz bardziej pożądani w radach nadzorczych polskich spółek stają się niezależni profesjonaliści.

Ostatnie dwadzieścia pięć lat to dla polskiej przedsiębiorczości czas kształtowania się formalnych zasad, a także nieformalnych reguł rządzących rynkiem. Niewiele miejsca, jakie poświęcono nadzorowi właścicielskiemu w kodeksie spółek handlowych, w połączeniu ze spuścizną minionej rzeczywistości gospodarczej oraz początkowym brakiem ustalonych dobrych zwyczajów w tym zakresie sprawiło, że radę nadzorczą zwykło uważać się za organ bez istotnych prerogatyw oraz mający niewielki wpływ na losy spółki.

Tymczasem pełnienie mandatu członka rady nadzorczej wiąże się z ogromną odpowiedzialnością, dlatego też wymaga szczególnych kompetencji stanowiących wypadkową specyficznej wiedzy, umiejętności oraz doświadczenia. Ostatnie zmiany przepisów tylko zwiększyły zakres obowiązków rad, jednocześnie ustanawiając osobistą odpowiedzialność finansową członków za ewentualne nieprawidłowości. Niezależnie od ostatecznych decyzji ustawodawcy w sprawie wysokości kar jasne stało się, że zasiadanie w radzie bez odpowiedniego przygotowania to ryzykowna gra.

Równocześnie coraz większe znaczenie zaczyna mieć niezależność. Przyjmowane przez rynek kodeksy dobrych praktyk kładą duży nacisk na udział niezależnych członków w radach spółek. Przykładem mogą być przyjęte przez KNF Zasady Ładu Korporacyjnego dla Instytucji Nadzorowanych, które wprost wskazują na konieczność zapewnienia w radach odpowiedniego udziału członków niezależnych, w szczególności w odniesieniu do komitetów audytu oraz generalnie członków rad specjalizujących się w rewizji finansowej.

Jakie kompetencje powinni zatem mieć profesjonalni niezależni reprezentanci nadzoru właścicielskiego?

Bezsprzecznie przydatna będzie umiejętność czytania ze zrozumieniem sprawozdań finansowych spółki. Raportowanie finansowe, szczególnie w wypadku spółek notowanych na giełdzie, jest niezwykle odpowiedzialnym zadaniem i zarówno instytucje nadzoru rynku, jak i sami inwestorzy przykładają coraz większą wagę do jego poprawności. Niefrasobliwy stosunek do raportowania może zemścić się w postaci wzmożonych kontroli i utraty zaufania inwestorów do spółki, natomiast dla członków rady – karami finansowymi i uszczerbkiem dla reputacji.

Niedawno przyjęte dyrektywy unijne, których implementacja do porządku prawnego krajów członkowskich nastąpi już niebawem, obok osobistej odpowiedzialności finansowej członków rad za nieprawidłowości zmieniają także zasady komunikacji pomiędzy audytorem zewnętrznym i radami lub działającymi w ich ramach komitetami audytu. Nowe wytyczne nie pozostawiają wątpliwości – rada musi odnieść się do przedstawionych wyników rewizji finansowej, dlatego niezwykle cenne będzie dla członków rady doświadczenie w tym zakresie.

Warto również poszerzać swoją wiedzę na temat branży, w której działa nadzorowana spółka. Brak wiedzy o specyfice danej gałęzi biznesu może utrudniać patrzenie na sprawy firmy z szerokiej perspektywy, tak ważnej dla właściwego sprawowania nadzoru. W jej osiągnięciu obok znajomości branży wyjątkowo pomocny może okazać się networking i wymiana doświadczeń z ludźmi piastującymi podobne stanowiska. Udział w warsztatach i konferencjach dedykowanych dla doświadczonych menedżerów i członków rad to bardzo dobry sposób na zdobywanie nowych kontaktów oraz poznanie punktu widzenia reprezentantów różnych sektorów rynku.

Jak poszerzać kompetencje?

Firma Deloitte stara się sukcesywnie poszerzać ofertę skierowaną do osób zasiadających w radach. Z myślą o nich wraz z Fundacją Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego uruchomiliśmy certyfikowany program „Board Development Center”, pozwalający na zdobywanie nowych kompetencji oraz poszerzanie kontaktów podczas kameralnych cyklicznych spotkań warsztatowych, na których pod okiem doświadczonych ekspertów zyskają Państwo okazję poznania w praktyce arkanów pracy w radzie. Najbliższe spotkanie Board Development Center poświęcone monitorowaniu ryzyka odbędzie się już 18 września w Warszawie.

Istotnym wydarzeniem najbliższych miesięcy będzie jednodniowa konferencja „Nowoczesne Rady Nadzorcze”, którą wraz z wydawcą dziennika „Rzeczpospolita” zaplanowaliśmy na 20 października tego roku. Wystąpienia oraz panele dyskusyjne z udziałem polskich i zagranicznych ekspertów poświęcone będą między innymi najnowszym zmianom i regulacjom w zakresie ładu korporacyjnego, najważniejszym współczesnym wyzwaniom stojącym przed radami na świecie i w Polsce oraz kompetencjom, jakie niezbędne są do właściwego sprawowania nadzoru nad spółkami. Szczegółowe informacje o konferencji ukażą się niebawem na naszej stronie internetowej.

Jednym z elementów naszej oferty dla rad jest także niniejszy newsletter. W najnowszym wydaniu postaramy się znaleźć odpowiedź na pytanie, jakie kompetencje oraz miękkie umiejętności powinni posiadać profesjonalni członkowie rad nadzorczych. Szczególnie polecam Państwa uwadze artykuł przygotowany wraz z firmą Specner Stuart, w którym badamy, czym powinien charakteryzować się dobry kandydat na członka rady.

Zapraszam do lektury!

Dorota Snarska-Kuman

Subskrybuj "Biuletyn Rad Nadzorczych"

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego biuletynu.

Czy ta strona była pomocna?