Co z tym VAT-em? Nowe obowiązki, możliwości, obszary ryzyka w 2021

Artykuł

Co z tym VAT-em? Nowe obowiązki, możliwości, obszary ryzyka w 2021

Odpowiedzi na wybrane pytania podatników (aktualizacja)

Styczeń 2021

Podsumowując rok 2020 w podatkach, widać wyraźnie, że tempo zmian wprowadzanych w polskim prawie podatkowym nie zwolniło. Dlatego od nowego roku podatnicy muszą pamiętać o zastosowaniu się do zmienionych zasad rozliczeń również w zakresie VAT. Poniżej przedstawiamy najczęstsze pytania podatników dotyczące nowych zasad ujmowania faktur korygujących.

Podczas grudniowego webinaru Co z tym VAT-em? Nowe obowiązki, możliwości, obszary ryzyka w 2021, otrzymaliśmy ponad 240 pytań od uczestników. Poniżej zebraliśmy dla Państwa odpowiedzi na wybrane pytania, które będziemy aktualizować o kolejne materiały.

Spójne kursy walut

Nie. Wprowadzone uproszczenie będzie mogło być stosowane także w odniesieniu do transakcji międzynarodowych. Należy mieć jednak na uwadze, że nowa regulacja mówi o przeliczeniu wartości „zgodnie z zasadami przeliczania przychodu”, tj. zasadniczo odnosi się do transakcji sprzedażowych. Uproszczenie nie będzie mieć więc zastosowania dla transakcji zakupowych, w odniesieniu do których obowiązek rozliczenia VAT spoczywa na nabywcy, takich jak WNT czy import usług.

Nie. Uproszczenie nie może być stosowane do transakcji, dla których nie nastąpi
przeliczenie zgodnie z zasadami przyjętymi dla ustalenia przychodu w
podatku dochodowym. Nie będzie więc miało zastosowania do transakcji
zakupowych, takich jak WNT czy import usług, ale też do innego rodzaju
transakcji, które dla celów CIT / PIT nie podlegają  przeliczeniu zgodnie
z zasadami przyjętymi dla ustalenia przychodu, takich jak przykładowo zaliczki
częściowe.

Nie. Decyzja o stosowaniu / rezygnacji z uproszczenia nie nakłada na podatnika dodatkowych obowiązków informacyjnych, w tym zawiadomienia urzędu skarbowego. Ewentualna weryfikacja stosowanych zasad oraz ich prawidłowości nastąpi przy okazji kontroli podatkowej, na podstawie prowadzonych ewidencji.

Nowe zasady ujmowania faktur korygujących

Zasadniczo, dotychczasowa praktyka dotycząca rozliczania korekt in plus nie ulega zmianie. Nowelizacja wprowadzona w tym zakresie miała za zadanie jedynie usankcjonowanie zasad, które obowiązywały dotychczas w praktyce, w oparciu o ujednolicone podejście organów podatkowych w tym zakresie. Ujęcie faktury korygującej in plus zależne jest więc od przyczyny korekty i dokonywane jest odpowiednio „wstecz” (jeśli przyczyna powstała już w momencie wystawienia faktury pierwotnej) lub „na bieżąco”, tj. w momencie zaistnienia przyczyny zwiększenia podstawy opodatkowania (jeśli korekta spowodowana jest przyczynami zaistniałymi po dokonaniu transakcji).

Zasadniczo nie. Nowe zasady „odrywają” obowiązek pomniejszenia podatku naliczonego wynikającego z faktury korygującej in minus od obowiązku otrzymania przez nabywcę faktury korygującej, a w miejsce potwierdzenia otrzymania korekty należy kompletować dokumentację potwierdzającą uzgodnienie warunków transakcji. Tym niemniej, w przypadku braku tego rodzaju dokumentów, to sama faktura korygująca będzie dokumentem, z którego wynikają nowe warunki transakcji. Nie zawsze oznacza to jednak, że nabywca może wstrzymać się z pomniejszeniem podatku naliczonego do momentu otrzymania korekty – w przypadku rozbieżności między momentem ujęcia faktury korygującej po stronie dostawcy oraz nabywcy i ustalenia w toku kontroli, że istnieją dodatkowe dokumenty uzasadniające ujęcie danego dokumentu we wcześniejszym okresie rozliczeniowym, istnieje ryzyko powstania zaległości podatkowych po stronie nabywcy.

Nowe regulacje weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. jednak zgodnie z przepisami przejściowymi, dotychczasowe zasady mają zastosowanie do faktur wystawionych przed 1 stycznia 2021 r. i nie rozliczonych przed tą datą.

Dodatkowo, nowelizacja przewiduje również możliwość stosowania dotychczasowych zasad dla rozliczania faktur korygujących in minus do końca 2021 r. pod warunkiem, że decyzja ta zostanie uzgodniona na piśmie pomiędzy dostawcą a nabywcą przed wystawieniem pierwszej faktury korygującej w 2021 r.

Rodzaj dokumentu potwierdzającego uzgodnienie warunków transakcji powinien wynikać z warunków handlowych obowiązujących między kontrahentami, przy czym nowe regulacje nie precyzują katalogu tych dokumentów. Wydaje się więc, że takim dokumentem może być zarówno korespondencja mailowa, jak i aneks do umowy, czy inny dokument handlowy potwierdzający uzgodnienie warunków transakcji, w tym potwierdzenie dokonania zwrotu zapłaty lub kompensaty skorygowanej wartości transakcji. Co istotne, przedmiotowe dokumenty muszą być w posiadaniu zarówno dostawcy, jak i nabywcy oraz nie mogą być sprzeczne z uzgodnionymi przez strony warunkami handlowymi (przykładowo, korespondencja mailowa może okazać się niewystarczająca, jeśli strony uzgodniły w umowie, że wszelkie zmiany dotyczące przedmiotu i wartości transakcji należy uzgadniać w formie aneksu).

W przypadku braku uzgodnienia takiego rozwiązania między kontrahentami, tego rodzaju praktyka może prowadzić do rozbieżności po stronie dostawcy i nabywcy w ustaleniu okresu rozliczeniowego, w którym należałoby ująć fakturę korygującą. Może to sprowokować pytania ze strony urzędu skarbowego oraz prowadzić do powstania zaległości podatkowej u jednej ze stron. Podczas kontroli może również okazać się, że poza potwierdzeniem otrzymania korekty istnieją również dodatkowe dokumenty (np. potwierdzenie zwrotu płatności), które jednoznacznie uzasadniają ujęcie faktury korygującej w innym okresie rozliczeniowym, niż wynikałoby to z zasad dotychczasowych.

Tak. Potwierdzenie dokonania zwrotu zapłaty na rzecz nabywcy lub dokonania kompensaty skorygowanej wartości transakcji będzie mogło stanowić dokument świadczący o przyjęciu nowych warunków transakcji obniżających podstawę opodatkowania, o ile oparcie się na tego rodzaju potwierdzeniu jest zgodne z uzgodnionymi przez strony warunkami handlowymi.

Nowe regulacje nie różnicują zasad ujmowania faktur korygujących in minus w zależności od przyczyny korekty. Oczywistym jest, że w praktyce, w przypadku niepoprawnie wystawionej faktury pierwotnej, zawyżającej podstawę opodatkowania, trudno mówić o nowych warunkach, które powinny być przedmiotem uzgodnień między stronami. Wystawiana faktura korygująca ma bowiem wówczas za zadanie jedynie odzwierciedlenie warunków transakcji, które strony uwzględniły pierwotnie. Tym niemniej, art. 29a ust. 14 wprost wskazuje, że nowe zasady mają analogiczne zastosowanie także w przypadku omyłkowego zawyżenia kwoty podatku. Dlatego też, bez względu na przyczynę korekty, należy kompletować dokumentację potwierdzającą, że nowe warunki (w tym wypadku rozumiane jako obniżenie wartości transakcji wykazanej na fakturze) zostały uzgodnione przez strony i uwzględnić przedmiotową fakturę odpowiednio w momencie jej wystawienia, spełnienia warunków obniżenia podstawy opodatkowania i skompletowania stosownych dokumentów potwierdzających tę okoliczność.

Nie. Ustawa przewiduje możliwość stosowania dotychczasowych rozwiązań dla rozliczania faktur korygujących in minus do końca 2021 r. wobec poszczególnych kontrahentów. Warunkiem skorzystania z tego prawa jest jednak konieczność uzgodnienia z danym kontrahentem stosowania dotychczasowych zasad rozliczania faktur korygujących na piśmie, przed wystawieniem pierwszej faktury korygującej w 2021 r.

Zasadniczo, w przypadku braku innego rodzaju dokumentów potwierdzających uzgodnienie nowych warunków transakcji można próbować argumentować, że wymaganym potwierdzeniem jest sama faktura korygująca, a gwarancją, że obie strony transakcji są świadome i zgodne co do jej zmodyfikowanych warunków, mogłaby być wówczas tzw. zwrotka. Trudno jednak przewidzieć jakie stanowisko zajmą w tym zakresie organy podatkowe. O ile bowiem w uzasadnieniu do wprowadzonych zmian wskazuje się, że potwierdzeniem nowych warunków transakcji dla nabywcy może być, w drodze wyjątku, sama faktura korygująca, brak jest jakichkolwiek sugestii co do analogicznego „uproszczenia” po stronie dostawcy.

Co więcej, sam zmodyfikowany ust. 13 niejako obliguje sprzedawcę, jako wystawcę faktury i jej beneficjenta (w rozumieniu: podmiot korzystający z prawa do obniżenia podatku należnego), do wyjścia z inicjatywą dokonania niezbędnych uzgodnień z nabywcą. Samo zaś uzgodnienie warunków powinno być zasadniczo zgodnym oświadczeniem woli obydwu stron, o którym trudno mówić w przypadku otrzymania samej tzw. zwrotki, będącej jedynie dowodem, że nabywca otrzymał fakturę korygującą (co niekoniecznie oznacza, że zgadza się z jej treścią). Dlatego też, stosowanie tak daleko idącego uproszczenia może nie spotkać się z aprobatą organów.

Co więcej, w zależności od obiegu dokumentów na linii dostawca – nabywca, oczekiwanie przez dostawcę na tzw. zwrotkę może prowadzić do ujęcia danej faktury korygującej przez te podmioty w różnych okresach rozliczeniowych, co, z uwagi na stosunkowo proste wychwycenie tego rodzaju rozbieżności w oparciu o dane dostępne w plikach JPK_V7, może dość szybko zwrócić uwagę organów. W przypadku chęci skorzystania z tego rodzaju uproszczenia należałoby więc zadbać o odpowiednie zabezpieczenie proceduralne (bądź też o pisemne uzgodnienie z kontrahentami rozliczania faktur korygujących na dotychczasowych zasadach).

Zgodnie z nowymi regulacjami to nie moment otrzymania faktury korygującej, a moment uzgodnienia i spełnienia warunków obniżenia podstawy opodatkowania determinuje obowiązek korekty VAT naliczonego po stronie nabywcy. W konsekwencji, oczekiwanie przez nabywcę na fakturę korygującą in minus w przypadku, gdy warunki obniżenia podstawy opodatkowania zostały uzgodnione oraz spełnione, może skutkować ujęciem korekty zbyt późno, a w konsekwencji powstaniem zaległości podatkowych.

W przypadku konieczności skorygowania podatku naliczonego in minus mimo braku posiadania faktury korygującej, zasadnym wydaje się być ujęcie przedmiotowego obniżenia w rejestrze zakupowym w oparciu o dokument wewnętrzny. Istotne jest przy tym zadbanie, aby sposób ewidencji tego rodzaju dokumentów umożliwiał na połączenie ich ze stosownymi dokumentami będącymi podstawą do ujęcia korekty w rejestrze VAT, o które z pewnością będą prosić organy w toku ewentualnej kontroli. Co więcej, taki dokument wewnętrzny powinien zostać stosownie uzupełniony po otrzymaniu faktury korygującej. Niestety, tego rodzaju podejście może się wiązać z koniecznością częstego korygowania plików JPK_V7. Dlatego też, warto opracować odpowiednią procedurę uzgadniania warunków obniżania podstawy opodatkowania z dostawcą w taki sposób, aby zminimalizować sytuacje, w których koniecznym okazuje się ujęcie po stronie zakupowej faktury korygującej in minus przed jej otrzymaniem.

Gdyby mieli Państwo dodatkowe pytania lub wątpliwości zachęcamy do kontaktu.

Chesz umówić się na bezpłatny pokaz DEMO?

Napisz do nas

Raportowanie JPK_V7M i JPK_V7K (tzw. VDEK)

Zbiór informacji o JPK_V7M przygotowany przez naszych Ekspertów

Czy ta strona była pomocna?