czynniki esg

Artykuł

Czynniki ESG stałym elementem analiz inwestycyjnych – kluczowe bariery

Sustainability Insights (5/2017)

Zachęcamy do lektury ostatniego artykułu dotyczącego czynników ze sfery ESG (Environment, Social, Governance), które mają bezpośredni wpływ na sposób funkcjonowania i wyceny spółek. Tym razem przyjrzymy się bliżej kluczowym barierom analiz inwestycyjnych.

Jednocześnie przypominamy, że artykuł autorstwa Katarzyny Średzińskiej i Jacka Kuchenbekera „Jak czynniki społeczne, środowiskowe i zarządcze wpływają na wartość spółek”, opublikowany na łamach grudniowego wydania „Akcjonariusza”, stanowi wstęp do zagadnień odpowiedzialnego zarządzania i inwestowania.

Podejmując decyzje o zakupie akcji przedsiębiorstwa lub też definiując cele biznesowe firmy, bierzemy pod uwagę szereg uwarunkowań o charakterze zewnętrznym i wewnętrznym. W każdym przypadku mamy na względzie przede wszystkim sytuację ekonomiczną spółki oraz jej cele w ujęciu finansowym (wielkość przychodów, zysk, marża, wysokość kosztów). Inaczej wygląda sytuacja, jeśli chodzi o uwzględnianie w procesach decyzyjnych czynników ze sfery ESG (Environment, Social, Governance). Aspekty, które zaliczyć można do tego wymiaru prowadzenia biznesu brane są pod uwagę rzadziej, a sposób ich uwzględnienia w analizach ma charakter mniej ustrukturyzowany. Często nie przekładają się one na ocenę przedsiębiorstwa czy też ostateczny kształt decyzji o jego nabyciu. Dużo mówi się o czynnikach ESG czy zrównoważonym wymiarze funkcjonowania spółek. W praktyce jednak, są to raczej slogany niż przedmiot rzeczowych analiz dokonywanych przez analityków, inwestorów, w tym przedstawicieli inwestorów instytucjonalnych.

Warto przyjrzeć się kluczowym barierom, które stanowią realne ograniczenie dla uczynienia z czynników ESG stałego elementu analiz inwestycyjnych, przeprowadzanych przez szerokie grono inwestorów. Należą do nich:

  • Sceptycyzm i brak ekspertyzy po stronie inwestorów, jak również ograniczenia wynikające z posługiwania się tradycyjnymi modelami wyceny przedsiębiorstw (traktowanych jako przedmiot decyzji inwestycyjnych).
  • Dysproporcja w zakresie krótko- i długoterminowego patrzenia na firmę - skoncentrowanie się na wynikach w ujęciu krótkoterminowym i działaniach, których rezultat widoczny jest w takim właśnie horyzoncie czasowym, powoduje, że w wielu przypadkach utrudnione jest przemyślane budowanie wartości przedsiębiorstwa w długim okresie (w tym z uwzględnieniem wymiaru ESG jego funkcjonowania). 
  • Brak skutecznego, a przede wszystkim rzeczywistego wbudowania czynników ESG w strategię biznesową - brak zintegrowania celów i wskaźników ESG z celami w ujęciu biznesowym, w tym o charakterze operacyjnym czy finansowym.
  • Brak komunikacji, rozumianej jako dialog, z udziałem kadry zarządzającej przedsiębiorstwa oraz przedstawicieli inwestorów na temat czynników ESG jako istotnego wymiaru prowadzenia biznesu i wyceny wartości firmy.

Mówiąc o inwestorach warto wskazać, że ich sposób działania ukierunkowany jest co do zasady na przeprowadzanie i wyciąganie wniosków z analiz o charakterze stricte ilościowym, w ramach których częściej przyjmują perspektywę krótkoterminową. Podejście to oznacza, że czynniki ESG, które mają wymiar jakościowy i których perspektywa oddziaływania jest raczej długookresowa, schodzą na dalszy plan skoro nie można ich w uzasadniony sposób zestawić z czynnikami tradycyjnie branymi pod uwagę przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Nawet wówczas, gdy informacje z obszaru ESG mają charakter ilościowy, co pozwala na ich gromadzenie i udostępnianie, niejednokrotnie uznaje się ich jakość i przydatność za niedostateczną. Dane z tego obszaru cechuje duże zróżnicowanie w sytuacji, gdy zestawimy różne firmy, branże, kraje. Znacząco ogranicza to możliwość ich porównywania, a tym samym wykorzystywania jako czynnika działającego na korzyść lub niekorzyść firmy, której zakup rozważamy.

Obszar ESG cechuje ponadto duża złożoność, wpływająca na możliwość wkomponowania czynników z tego zakresu w procesy decyzyjne zachodzące po stronie inwestorów. Wspomniana złożoność stanowi zarówno konsekwencję skali i różnorodności zagadnień, które składają się na tę sferę funkcjonowania przedsiębiorstwa, jej dużej ekspansywności (włączanie co raz to nowych tematów w zakres znaczeniowy terminu ESG), jak również swego rodzaju zamieszania językowego (wiele określeń używanych wymiennie w odniesieniu do tego samego lub zbliżonego zakresu znaczeniowego). Wszystko to może prowadzić do pojawienia się natłoku danych, informacji, materiałów, często trudnych do powiązania, których wkomponowanie w uporządkowany proces analizy inwestycyjnej staje się skomplikowane, żeby nie powiedzieć niemożliwe.

Utrudnienia w zakresie przekładania czynników ESG na decyzje inwestycyjne związane są również z uwarunkowaniami dotyczącymi samych przedsiębiorstw będących przedmiotem analiz inwestycyjnych. Odnotować należy duże zróżnicowanie, gdy chodzi o dojrzałość podejścia do zarządzania sferą ESG w poszczególnych firmach czy branżach. Bardzo często podejmowanie aktywności z obszaru ESG nie idzie w parze z traktowaniem ich jako elementu strategii biznesowej, która jest zwymiarowana, ma zdefiniowane cele i podporządkowaną im sferę operacji. Wyższa kadra menedżerska przedsiębiorstw częstokroć sama niedocenia znaczenia osiągania przyjętych w tym obszarze zamierzeń dla realizacji celów biznesowych, nietrafnie postrzega zakres przedmiotowy i rolę tego obszaru dla całokształtu prowadzonej działalności. Nie zawsze ufa jakości danych dotyczących tej sfery, które w wielu przypadkach są rozproszone i znajdują się w wyodrębnionych jednostkach organizacyjnych (często wiedzę na ich temat mają specjaliści ds. CSR, którzy jednak rzadko umiejscowieni są w jednostkach, które zajmują się kluczowymi obszarami działalności biznesowej). Nawet wówczas, gdy osoby odpowiedzialne za komunikację z rynkiem (w tym z inwestorami), jak chociażby CEO czy osoba kierująca działem relacji inwestorskich, rozumieją wagę czynników ESG i osiągania stawianych w jej ramach celów, to nie zawsze widzą korzyści płynące z dzielenia się tymi informacjami. Przyjmują oni, że jest to sfera nieinteresująca inwestorów. Wnioski takie wynikać mogą choćby z faktu, że dane o tym charakterze umieszczane w raportach zrównoważonego rozwoju nie są czytane przez inwestorów. Brak pytań czy próśb o wyjaśnienia dotyczące treści tych raportów, utwierdza zarządy w przekonaniu, że tematyka ESG nie powinna być priorytetem aktywności komunikacyjnych kierowanych przez nich spółek.

Przysłuchując się dyskusji na temat przyczyn takiego stanu rzeczy, można odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z sytuacją bez wyjścia. Spółka nie prezentuje w swojej komunikacji w sposób czytelny informacji o tym, jak działania ze sfery ESG przekładają się na kreowanie wartości dla akcjonariuszy. W związku z tym inwestorzy mają problem z wykorzystaniem tych informacji w procesie wyceny przedsiębiorstwa, co powoduje, że w ograniczonym stopniu albo w ogóle nie biorą pod uwagę informacji czynników ESG w trakcie podejmowania decyzji inwestycyjnych. To z kolei oznacza dla spółek brak motywacji do tego, aby dostarczać inwestorom istotne i przydatne dane z tego obszaru.

Poniższe zestawienie stanowi próbę uporządkowania podniesionych tu kwestii rozumianych jako bariery, w podziale na inwestorów, spółki i wymiar komunikacyjny ich wzajemnych relacji.

ESG: Istotność czynników

Powyższe zestawienie powstało już kilka lat temu jako wynik analiz prowadzonych pod auspicjami World Economic Forum – mimo upływu czasu a także szerokiej popularyzacji wśród firm działań z zakresu zrównoważonego biznesu nie straciło jednak na aktualności, w szczególności, gdy odniesiemy je do uwarunkowań związanych z funkcjonowaniem rynku w Polsce. Nadal tematyka zrównoważonego rozwoju traktowana jest rozłącznie od wymiaru stricte biznesowego prowadzonej działalności.

Wnioski stąd płynące czynią zasadnym podjęcie aktywnych działań ukierunkowanych na wypracowanie podejścia, które w sposób przydatny i adekwatny umożliwi: uwzględnianie czynników ESG w zarządzaniu stragicznym, ich sprawozdawanie w ramach komunikacji z rynkiem oraz uczynienie stałym i ważnym elementem analiz inwestycyjnych. Powyższe ma szansę powodzenia jedynie wówczas, gdy w proces ten aktywnie zaangażują się Giełda Papierów Wartościowych, przedstawiciele grona profesjonalnych uczestników rynku, jak również sami emitenci. Z wykorzystaniem wspólnej ekspertyzy podmioty te mogłyby istotnie przyczynić się, z korzyścią dla każdej ze stron, do znaczącego podniesienia rangi czynników ESG w procesie zarządzania przedsiębiorstwem oraz w toku podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Dla skuteczności inicjatyw o tym charakterze, niezwykle ważnym jest przebudowanie sposobu myślenia o sferze ESG i jej związku z osiąganiem biznesowych celów przedsiębiorstwa. Poniżej prezentujemy zestawienie wybranych kwestii, ważnych dla ukształtowania podstaw do trwałego zespolenia sfery ESG ze sposobem działania zarówno przedsiębiorstw, jak i inwestorów.

ESG: Rodzaje podejścia

Podsumowując, stwierdzić można, że choć istnieje wiele uwarunkowań stanowiących przeszkodę dla uczynienia z czynników ESG nieodzownego wymiaru analiz inwestycyjnych, warto jednak podjąć się tej próby. Związek pomiędzy działaniami i osiąganiem celów w sferze finansowej i w sferze ESG jest złożony, niebezpośredni, raczej długofalowy, poddawany oddziaływaniu ze strony wielu innych czynników. Można zadać sobie pytanie o zasadność uwzględniania go w zarządzaniu przedsiębiorstwem, czy też w trakcie podejmowania decyzji o wejściu lub nie w daną inwestycję. Czy kreuje w ogóle jakąkolwiek wartość? Wydaje się jednak, że tak. Z perspektywy firmy, nieuwzględnianie czynników ESG w strategicznym myśleniu o biznesie powoduje, że ogranicza ona tym sposobem możliwości i szanse odpowiedniego rozumienia i uwzględniania środowiska, w którym ona funkcjonuje. Z perspektywy inwestorów oznacza to możliwość przeoczenia szans bądź też ryzyk dotyczących konkretnej inwestycji. Wymiar finansowy oceny przedsiębiorstwa jest oczywiście kluczowy. Firma jest jednak zbyt złożonym organizmem, aby jej ocenę ograniczać jedynie do wymiaru finansowego. Warto zrobić kolejny krok i podjąć wysiłek zintegrowania analiz finansowych z analizami dotyczącymi sfery ESG tak, aby na tej podstawie możliwe stało się podejmowanie trafnych decyzji inwestycyjnych.

Przy przygotowaniu tekstu I tabel wykorzystano informacje zawarte m.in. w: (i) Accelerating the Transition towards Sustainable Investing Strategic Options for Investors, Corporations and other Key Stakeholders, World Economic Forum, (ii) Sustainable Value EABIS Research Project.

Subskrybuj "Sustainability Insights"

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego biuletynu.

Czy ta strona była pomocna?

Powiązane tematy