CSR, zrównoważony rozwój, raportowanie niefinansowe

Artykuł

Ekonomiczne skutki smogu

Sustainability Insights (12/2017)

W oparciu o dane WHO naukowcy szacują, że złej jakości powietrze kosztuje Polskę 13% PKB rocznie. To drugi, po naszych zachodnich sąsiadach – Niemcach, najwyższy koszt w Europie. Wycena wartości życia naszym kraju plasuje się na 30 miejscu z 50 w Europie.

Koszty zdrowotne narażenia Polaków na zanieczyszczenia powietrza wymagają szybkich działań dla radykalnego zmniejszenia poziomu zanieczyszczeń. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że rocznie z powodu zanieczyszczenia powietrza umiera w Europie 440 tys. osób, z czego jedna dziesiąta w Polsce. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w kategorii zanieczyszczenia powietrza pyłami zawieszonymi PM10 i rakotwórczym benzo(a)pirenem, Polska zajmuje pierwsze miejsce w Europie. Pod względem zanieczyszczenia pyłami PM2,5 plasujemy się na drugiej pozycji. 

Jakość powietrza w Europie

Źródło: Komisja Europejska 

Skutki smogu to przede wszystkim więcej przewlekłych chorób i przedwczesnych śmierci, a ekonomicznie przekłada się to na absencję w pracy, nieefektywną alokację zasobów ludzkich, ograniczenie przychodów z turystyki i rekreacji, czy spadek wartości nieruchomości w zanieczyszczonych miastach.

Najważniejsze wyzwania

•     Zanieczyszczenie powietrza jest problemem międzynarodowym, dotykającym różnych krajów UE poza granicami

•     Źródła i intensywność zanieczyszczenia powietrza są silnie uzależnione od koszyka energetycznego, urbanizacji i cech lokalnej gospodarki (architektura, gęstość zaludnienia, obszary wiejskie / miejskie itp.)

•     Brak wiążących regulacji dotyczących alarmowania o przekroczonych normach zanieczyszczenia powietrza

•     Problemy z finansowaniem rozwiązań na poziomie publicznym i indywidualnym

Aby zjednoczyć się w walce z zanieczyszczeniami i przyspieszyć tempo odważnych działań na rzecz klimatu, 40 największych miast na świecie utworzyło grupę C40. Aż 26 miast z tej grupy zobowiązało się do 2020 roku wprowadzić na rynek ponad 45 tys. niskoemisyjnych autobusów. Co więcej, wspólnie prowadzą negocjacje z producentami autobusów, co jest bardziej efektywne kosztowo. Równie kompleksowo podchodzą do inwestycji w niskoemisyjne systemy grzewcze. Aż 70 proc. miast zrzeszonych w C40 uznało, że wdrożyło nowe, lepsze lub szybsze działania klimatyczne w wyniku uczestnictwa w tym sojuszu.

Uwarunkowania lokalne

Źródła i koncentracja zanieczyszczeń są silnie uzależnione między innymi od stopnia zurbanizowania i uprzemysłowienia danego regionu, dominującego typu zabudowy i poziomu rozwoju transportu, ale także położenia geograficznego. Nieprzypadkowo do najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce należą te położone w karpackich kotlinach jak np. Nowy Sącz, Nowy Targ, Zakopane czy Żywiec. Częste w zimie zjawisko inwersji temperatur połączone z niską emisją z zabudowy jednorodzinnej powoduje zaleganie silnie zanieczyszczonego powietrza, co szkodzi zarówno mieszkańcom jak i turystom.

Na zły stan rzeczy wpływa również brak wiążących regulacji dotyczących alarmującego przekroczenia poziomu zanieczyszczonego powietrza. Do tego dochodzą problemy z finansowaniem rozwiązań, które pozwalają skutecznie walczyć z niszczącymi skutkami smogu. Przykładem są dopłaty do wymiany pieców, z których znacznie chętniej korzystają zamożniejsi mieszkańcy, gdyż biedniejsi mają problem ze sfinansowaniem wkładu własnego.

Inteligentne zarządzanie

Na czym powinny koncentrować się działania samorządów, które borykają się z problemem smogu? Możliwych rozwiązań jest wiele. Warto już dziś zastanowić się nad właściwym określeniem priorytetów w transporcie, z preferencją dla transportu publicznego i rozwojem centrów przesiadkowych oraz inteligentnych systemów sterowania ruchem. Wiele miast wprowadziło ograniczenie ruchu dla prywatnych samochodów w dzielnicach centralnych lub stara się go ograniczyć poprzez podnoszenie kosztów np. na miejskich parkingach. Taką decyzję podjęły m.in. władze Londynu, Amsterdamu czy Sztokholmu. Z kolei niektóre miasta, na przykład Madryt, Mediolan i Paryż, ograniczają wjazd samochodów do centrum w okresach silnego zanieczyszczenia.

Przykład województwa małopolskiego pokazuje, że siłą napędową zmian mogą być samorządy, mobilizowane przez społeczeństwo obywatelskie. Co prawda przepisy międzynarodowe i krajowe tworzą niezbędne ramy prawne, ale to od determinacji mieszkańców i ich reprezentantów we władzach samorządowych zależy skuteczne wykorzystanie regulacji do poprawy jakości powietrza.

Subskrybuj "Sustainability Insights"

Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego biuletynu.

Powiązane tematy