Artykuł

Jak czynniki niefinansowe wpływają na wycenę spółek - wymiar społeczny funkcjonowania przedsiębiorstwa

Sustainability Insights (2/2017)

Zachęcamy do lektury cyklu artykułów dotyczących czynników środowiskowych, społecznych i zarządczych, które mają bezpośredni wpływ na sposób funkcjonowania i wyceny spółek. Tym razem przyjrzymy się bliżej wymiarowi społecznemu funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Jednocześnie przypominamy, że artykuł autorstwa Katarzyny Średzińskiej i Jacka Kuchenbekera „Jak czynniki społeczne, środowiskowe i zarządcze wpływają na wartość spółek”, opublikowany na łamach grudniowego wydania „Akcjonariusza”, stanowi wstęp do zagadnień odpowiedzialnego zarządzania i inwestowania.

Wymiar społeczny funkcjonowania przedsiębiorstwa

Włączanie zagadnień z obszaru ESG (z ang. Environmental, Social, Governance) do tradycyjnego procesu oceny atrakcyjności inwestycyjnej przedsiębiorstwa staje się coraz bardziej popularne. Z roku na rok w Europie i na świecie coraz więcej pieniędzy jest inwestowanych na podstawie wielowymiarowych analiz, które uwzględniają aspekty środowiskowe, społeczne i zarządcze.

Niezaprzeczalnie ważny jest środowiskowy wymiar prowadzonej działalności biznesowej, chociażby z uwagi na coraz bardziej rygorystyczne przepisy prawne. Warto jednak pamiętać, że przedsiębiorstwa nie działają w oderwaniu od otoczenia zarówno w ujęciu lokalnym, jak i w rozumieniu szeregu podmiotów, które są ważne dla powodzenia każdego biznesu. Firmy ciągle jeszcze potrzebują pracowników. W większości przypadków potrzebują też dostawców, poddostawców, kontrahentów. Prowadząc firmę, musimy mieć na względzie szereg uwarunkowań, w tym:

  • zachodzące zmiany pokoleniowe, w tym postawy prezentowane przez coraz to nowe roczniki wchodzące na rynek pracy, nakazują z dużą atencją podchodzić do pracownika, dbać o jego rozwój i czynić starania, aby zdobywszy doświadczenie, nie odchodził do ciekawszej, lepiej płatnej pracy,
  • ž   rynek pracy zamieniający się stopniowo w rynek pracownika powoduje, że nie jest łatwo przyciągnąć najbardziej doświadczone i kompetentne osoby - trzeba je przekonać, nie tylko w wymiarze finansowym, ale także jakościowym i merytorycznym,
  • klienci coraz częściej z przedmiotu działań marketingowych i sprzedażowych firmy stają się podmiotami tego procesu, wpływają na firmę, cechy jej produktu oraz sposób sprzedaży, co zmusza biznes do budowania kanałów stałej komunikacji na linii firma - klient/ konsument,
  • szybkość przepływu informacji oraz łatwość wpływania na opinie innych z wykorzystaniem internetu i portali społecznościowych każe firmom nie tylko monitorować coraz szybciej pojawiające się komunikaty, ale również prowadzić dialog z tymi podmiotami, które są newralgicznymi elementami ich otoczenia,
  • czynnikiem sukcesu wielu firm jest sprawnie działający, oparty na współpracy i zaufaniu łańcuch dostaw - jednocześnie problemy dostawców, w tym dotyczące sfery pracowniczej, szybko mogą przełożyć się nie tylko na zaburzenia funkcjonowania całego łańcucha, ale również problemy reputacyjne naszej firmy (coraz trudniej jest się dziś dystansować od postaw i przypadków naruszania praw pracowniczych przez dostawców).

Ekonomiczne czynniki budowania wartości przedsiębiorstwa (wzrost przychodu, efektywność operacyjna, wartość marki, koszt kapitału, zarządzanie ryzykiem) i czynniki niefinansowe coraz więcej łączy. Związek ten dotyczy również szeroko rozumianego wymiaru społecznego działalności biznesowej. Tworząc wartość firmy, musimy pamiętać o takich czynnikach, jak: wskaźniki nieobecności czy rotacji, działania kształtujące bezpieczne i higieniczne warunki pracy, szkolenia i rozwój pracowników, równość szans, przyciąganie i zatrzymanie talentów, inwestycje społeczne, dialog z interesariuszami, naruszenia przepisów prawa/ regulacji dotyczących kwestii pracowniczych, budowanie kapitału społecznego.

Tematyka społeczna zarówno w ujęciu wewnętrznym, jak i zewnętrznym stanowi przedmiot zainteresowania giełd i analizowana jest na etapie włączania danego podmiotu w skład indeksów spółek odpowiedzialnych. Instytucje zarządzające rynkami giełdowymi dostrzegają, że sukces organizacji z jednej strony zależy od jej pracowników, ich kompetencji i zaangażowania, z drugiej zaś od tego, jak spółka kształtuje swoje relacje z otoczeniem rozumianym bądź jako społeczność lokalna, bądź też jako kluczowe grupy interesariuszy istotne dla skutecznego prowadzenia działalności biznesu. Poniżej zamieściliśmy zestawienie wybranych zagadnień ze sfery społecznej uwzględnianych w procesie tworzenia składów indeksów ESG.

Zestawienie wybranych zagadnień ze sfery społecznej uwzględnianych w procesie tworzenia składów indeksów ESG

Zagadnienia z szeroko rozumianej sfery społecznej brane pod uwagę w przypadku dwóch przykładowych indeksów

Zagadnienia związane ze społecznym wymiarem działalności przedsiębiorstw są również przedmiotem zainteresowania inwestorów. Przywiązują oni wagę przynajmniej do wybranych kwestii związanych z pracownikami czy otoczeniem, w którym działa spółka. Inwestorzy stosujący odpowiedzialne podejście na etapie włączania do swojego portfela kolejnych przedsiębiorstw zwracają uwagę m.in. na następujące wątki:

  • Czy spółka posiada politykę personalną i jasno określiła warunki świadczenia pracy? Czy pracownicy mają pełną wiedzę w tym zakresie, w tym, gdy chodzi o zasady i cele zdefiniowane w polityce? Czy spółka zarządza/ monitoruje działania podejmowane w sferze personalnej przez swoich dostawców?
  • Czy ustanowiono mechanizm zgłaszania skarg? Czy mają do niego dostęp również osoby zatrudnione przez dostawców?
  • Czy pracownicy korzystają ze swobody zrzeszania się?
  • Czy zagwarantowano pracowników równość szans i brak dyskryminacji w miejscu pracy?
  • Czy spółka dokonała/ planuje zwolnienia istotnej grupy pracowników? Jeśli tak to, w jaki sposób zadbała/ zamierza zadbać o bezkonfliktowy przebiega tego procesu?
  • Jakie działania podejmuje spółka w sferze zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa w miejscu pracy (BHP)? Czy stosuje się odpowiednie środki przeciwpożarowe? Czy ustanowiono w tym zakresie adekwatne rozwiązania organizacyjne i proceduralne? Czy organizowane są okresowo szkolenia dla pracowników (również pracowników dostawców) z obszaru BHP?
  • Czy spółka monitoruje poziom wypadkowości i nieobecności pracowników w miejscu pracy z przyczyn zdrowotnych/ w konsekwencji wypadków przy pracy?
  • Czy spółka analizowała przestrzeganie wymogów BHP przez poddostawców? Jeśli tak, to jakie kroki podjęła celem poprawy poziomu bezpieczeństwa pracowników poddostawcy oraz ograniczenia, związanego z tym faktem, poziomu ryzyka dotyczącego funkcjonowania łańcucha dostaw?

Podejmijmy próbę zidentyfikowania typowych ryzyk ze sfery społecznej związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Skuteczne zarządzanie nimi jest ważne zarówno dla samej spółki, jak i dla podmiotów, które zamierzają zainwestować w dane przedsiębiorstwa swoje środki finansowe. Aby móc właściwie zarządzać ryzykami ze sfery społecznej, trzeba nie tylko je nazwać, ale także dysponować danymi o charakterze ilościowym lub jakościowym, które pozwolą na podejmowane stosownych decyzji zarządczych czy inwestycyjnych.

Poniżej zestawienie przykładowych ryzyk i wskaźników, które warto mieć na uwadze. 

Trafne zidentyfikowanie ryzyk z obszaru społecznego właściwych dla danej firmy, branży czy regionu jest kluczem do zdefiniowania adekwatnych działań zaradczych, a także oszacowania kosztów związanych ze skutecznym zarządzaniem tą grupą ryzyk. Taki kierunek analizy przynosi ponadto wymierne korzyści na etapie podejmowania decyzji inwestycyjnej - kupujemy lub nie daną firmę (bądź pakiet kontrolny jej akcji) z pełną świadomością wyzwań, które nas czekają oraz za cenę, która uwzględnia również zakładane, przyszłe koszty związane z zarządzaniem istotnymi aspektami pracowniczymi i społecznymi.

Niedocenianie i pobłażliwe traktowanie kwestii społecznych czy pracowniczych może w średnim i długim terminie zrodzić konieczność poniesienia nieplanowanych wcześniej kosztów, które obniżą zyskowność naszej inwestycji. Warto więc poddać ten aspekt gruntownej analizie już na starcie tak, aby zwiększyć nasze szanse na sukces.

Czy ta strona była pomocna?

Powiązane tematy