Artykuł
Stosowanie przez JST alternatywnych wskaźników dla odliczenia VAT
Newsletter „Strefa samorządu – podatki i prawo w JST” (13/2024) | 6 czerwca 2024 r.
Jednostki samorządu terytorialnego (JST) od 2016 r. mają możliwość stosowania ustalonych indywidualnie wskaźników dla celów odliczenia części VAT naliczonego od wydatków służących zarówno działalności opodatkowanej VAT, jak również innej działalności (wydatki mieszane). Praktyka pokazuje, że wciąż jednak trudno doszukać się jednolitego podejścia w tym zakresie. Sposób kalkulacji wskaźnika determinuje natomiast zakres odliczenia VAT przez JST.
Niekorzystne dla JST podejście Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) w wydawanych interpretacjach indywidualnych najczęściej przyznaje JST prawo do odliczenia części VAT naliczonego od wydatków mieszanych przy wykorzystaniu wskaźnika dochodowego (przychodowego) wyliczonego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (Rozporządzenie).
Wyjątkiem są wydatki związane z gospodarką wodno-kanalizacyjną, w stosunku do których akceptowane przez DKIS są inne wskaźniki niż te wynikające z przepisów Rozporządzenia (wyliczone na bazie liczby metrów sześciennych czy wysokości obrotu z gospodarki wodno-kanalizacyjnej) – tak np. w interpretacji indywidualnej z 25 kwietnia 2024 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.104.2024.2.ESD.
Co jednak z innymi obszarami działalności JST (np. dotyczącymi kultury czy sportu), gdzie występuje mieszane wykorzystanie inwestycji (wydatków) dla celów podatku VAT – czy tu również można skorzystać z innego wskaźnika? W świetle art. 86 ust. 2h ustawy o podatku od towarów i usług (ustawa o VAT) JST powinny mieć zasadniczo swobodę w wyborze i ustaleniu alternatywnego wskaźnika dla celów odliczenia części VAT, o ile proporcje takie odpowiadają najbardziej specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
DKIS w wydawanych interpretacjach indywidualnych sukcesywnie odmawia jednak możliwości zastosowania przez JST alternatywnych wskaźników dla innych obszarów działalności niż gospodarka wodno-kanalizacyjna:
- interpretacja z 23 grudnia 2021 r., nr 0111-KDIB3-2.4012.720.2021.2.EJU – działalność sportowa,
- interpretacja z 13 stycznia 2021 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.580.2020.2.DP – działalność w zakresie wynajmu obiektów,
- interpretacja z 6 sierpnia 2020 r., nr 0113-KDIPT1-3.4012.348.2020.3.KS – działalność cmentarna.
Niejednolite stanowiska sądów administracyjnych
W przypadku negatywnego rozstrzygnięcia DKIS JST przysługuje możliwość poszukiwania ostatecznego rozstrzygnięcia przed sądami administracyjnymi, choć trzeba zaznaczyć, że w orzecznictwie brak jest jednolitego podejścia.
Korzystne stanowisko dla JST zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) przykładowo w wyrokach z 22 marca 2022 r., sygn. I FSK 2324/18 oraz z 24 lutego 2021 r., sygn. I FSK 863/20. Jako argument przemawiający za możliwością stosowania indywidualnej proporcji NSA uznał fakt wykorzystywania majątku (wydatków) w przeważającej części do czynności opodatkowanych VAT, co powinno następnie znaleźć odzwierciedlenie w sposobie kalkulacji takiej proporcji.
Możliwości zastosowania alternatywnej proporcji NSA nie zaakceptował jednak m.in. w wyrokach z 18 listopada 2020 r., sygn. I FSK 922/18 oraz z 18 czerwca 2021 r., sygn. I FSK 24/20.
Rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych mogą wynikać z niewielkich, choć często kluczowych, różnic pomiędzy poszczególnymi stanami faktycznymi. W każdym przypadku podatnik powinien wykazać zasadność stosowania alternatywnych proporcji dla celów odliczenia VAT w odniesieniu do konkretnych wydatków, a przede wszystkim niewspółmierność proporcji z Rozporządzenia w stosunku do indywidualnego wskaźnika.
Konsekwencje dla JST aktualnego podejścia sądów administracyjnych
W związku z niejednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych i przeważającym negatywnym podejściem DKIS w odniesieniu do możliwości stosowania indywidualnego wskaźnika dla celów częściowego odliczenia VAT przez JST, kluczowe wydaje się ustalenie czy dla danej grupy wydatków (działalności) możliwe jest przyjęcie odpowiedniej proporcji spełniającej przesłanki z ustawy o VAT. Co ważne, alternatywna proporcja powinna opierać się na rzetelnych i miarodajnych danych. Z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego, ale także z uwagi na dbałość o finanse publiczne, warto rozważyć następnie ścieżkę uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, zakładając nawet kilkuletni spór sądowy z DKIS. Należy również być przygotowanym na obronę metodologii kalkulacji proporcji na etapie czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, co znów wymaga od podatnika zadbania o odpowiednią jakość danych przyjętych dla wyliczenia proporcji.
Istotna może być także kwestia kwalifikowalności VAT w przypadku zadań współfinansowanych ze środków zewnętrznych – wysokość ostatecznie zaakceptowanej proporcji determinuje wysokość odliczonego (niekwalifikowalnego VAT), o ile dany program dotacyjny w ogóle dopuszcza możliwość częściowej kwalifikowalności VAT.
Zapisz się do Strefy samorządu
Subskrybuj na e-mail powiadomienia o nowych wydaniach tego biuletynu.
open in new window Zarejestruj się