Analizy

Raportowanie schematów podatkowych przez instytucje finansowe

MDR wchodzi w życie

29 października 2018 r.

26 października 2018 r. Senat przyjął bez poprawek projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, wprowadzający do polskiego porządku prawnego obowiązek raportowania schematów podatkowych (ang. Mandatory Disclosure Rules - MDR). Projekt został przyjęty zdecydowaną większością głosów i w oparciu o dotychczasową praktykę legislacyjną należy założyć, że zakończy ścieżkę legislacyjną do końca listopada br. i zgodnie z brzmieniem przepisów przejściowych wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2019 roku.

1. Cel wprowadzanych przepisów

Celem nowych regulacji jest wprowadzenie nowej instytucji – obowiązkowego ujawniania informacji o schematach podatkowych (MDR) – m.in. poprzez transpozycję Dyrektywy Rady (UE) 2018/822 z dnia 25 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania w odniesieniu do podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznych (Dyrektywa).

Jednocześnie, uchwalone regulacje w zakresie MDR wykraczają znacznie poza zakres Dyrektywy przewidując obowiązek raportowania schematów krajowych, a nie wyłącznie transgranicznych. Jak wynika z treści pierwotnego uzasadnienia projektu ustawy, polska administracja skarbowa potrzebuje szybkiego dostępu do istotnych informacji dotyczących podejmowanych przez podatników działań w obszarze potencjalnie agresywnego planowania podatkowego. Tego rodzaju informacje, zdaniem projektodawcy, są niezbędne w celu zidentyfikowania zagrożeń w obrębie prawa podatkowego, jakie stwarzają schematy podatkowe i podjęcia stosownych działań.

2. Podmioty zobowiązane do raportowania

W odniesieniu do tzw. schematów standaryzowanych (możliwych do wdrożenia lub udostępnienia u więcej niż jednego korzystającego bez konieczności zmiany istotnych założeń schematu), podmiotem zobowiązanym do raportowania będzie Promotor, tj. podmiot, który opracowuje, oferuje, udostępnia, wdraża lub zarządza wdrażaniem uzgodnienia, np. doradca podatkowy, ale także pracownik banku lub innej instytucji finansowej doradzający klientom.

W zakresie pozostałych schematów podmiotem zobowiązanym do raportowania będzie również Promotor lub Korzystający (tj. podmiot, któremu udostępniane jest lub u którego wdrażane jest uzgodnienie, lub który jest przygotowany do wdrożenia uzgodnienia lub dokonał czynności służącej wdrożeniu takiego uzgodnienia), jeżeli: (i) Promotor będzie zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej (np. doradcy podatkowego czy adwokackiej) i nie zostanie zwolniony z tego obowiązku przez Korzystającego, lub (ii) Korzystający nie uzyska potwierdzenia, że schemat został już zaraportowany przez inny podmiot, wraz z numerem schematu podatkowego („NSP”) albo innymi niezbędnymi informacjami (w przypadku braku NSP).

Projekt wprowadza ponadto instytucję Wspomagającego, czyli podmiotu, który podjął się udzielić, bezpośrednio lub za pośrednictwem innej osoby pomocy, wsparcia lub porad dotyczących opracowania, wprowadzenia do obrotu, organizowania, udostępnienia do wdrożenia lub nadzorowania wdrożenia uzgodnienia, który również w pewnych okolicznościach może zostać objęty obowiązkiem raportowania.

3. Przedmiot raportowania

Zgodnie z uchwaloną nowelizacją Ordynacji podatkowej, przedmiotem raportowania będzie schemat podatkowy – uzgodnienie, które

  1. posiada ogólną cechę rozpoznawczą i spełnia kryterium głównej korzyści,
  2. posiada szczególną cechę rozpoznawczą lub
  3. posiada inną szczególną cechę rozpoznawczą.
Uzgodnienie
Czynność lub zespół powiązanych ze sobą czynności, w tym czynność planowana lub zespół czynności planowanych, których co najmniej jedna strona jest podatnikiem lub które mają lub mogą mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego.

 

W przypadku schematów innych niż schemat podatkowy transgraniczny, obowiązek raportowania nie powstanie, jeżeli niespełnione zostanie kryterium tzw. Kwalifikowanego Korzystającego, za którego uważa się podmiot:

  • którego przychody lub koszty albo wartość aktywów przekroczyły w roku poprzedzającym lub w bieżącym roku obrotowym równowartość 10.000.000 EUR, lub który jest powiązany w rozumieniu (nowelizowanych) przepisów o cenach transferowych z podmiotem spełniającym powyższe kryteria, lub;
  • w przypadku którego udostępniane lub wdrażane uzgodnienie dotyczy rzeczy lub praw o wartości rynkowej przekraczającej równowartość 2.500.000 EUR.
Kryterium głównej korzyści
„podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej mógłby zasadnie wybrać inny sposób postepowania, z którym nie wiązałoby się uzyskanie korzyści podatkowej rozsądnie oczekiwanej lub wynikającej z wykonania uzgodnienia, a korzyść podatkowa jest główną lub jedną z głównych korzyści, którą podmiot spodziewa się osiągnąć w związku z wykonaniem uzgodnienia."

 

4. Raportowanie

Promotor (z wyjątkami wskazanymi powyżej) zobowiązany będzie do przekazania Szefowi KAS informacji o schemacie podatkowym w terminie 30 dni od dnia następnego po udostepnieniu schematu podatkowego, od następnego dnia po przygotowaniu do wdrożenia schematu podatkowego lub od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wdrażaniem schematu podatkowego -  w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej. Raportowanie będzie odbywać się elektronicznie. Po nadaniu numeru schematu podatkowego (NSP) przez Szefa KAS, Promotor zobowiązany będzie do niezwłocznego powiadomienia Korzystającego o nadanym NSP, co jest uzasadnione m.in. tym, że w odniesieniu do okresu rozliczeniowego, w którym Korzystający dokonywał jakichkolwiek czynności będących elementami schematu podatkowego lub uzyskiwał wynikającą z niego korzyść podatkową, w terminie złożenia deklaracji podatkowej dotyczącej tego okresu Korzystający będzie zobowiązany przekazać do Szefa KAS informację o: (i) NSP tego schematu podatkowego, oraz (ii) wysokości ew. korzyści podatkowej wynikającej ze schematu podatkowego (raportowanie informacji o zastosowaniu schematu podatkowego).
 

Retrospektywne działanie w odniesieniu do obowiązków raportowych
  • W terminie 6 miesięcy od dnia wejście w życie ustawy Promotor ma obowiązek zaraportować transgraniczne schematy podatkowe, jeżeli pierwszej czynności związanej z wdrożeniem danego schematu dokonano przed wejściem w życie nowelizacji, nie wcześniej jednak niż po 25 czerwca 2018 r. W przypadku, niezaraportowania takiego schematu przez Promotora, Korzystający powinien wykonać ten obowiązek w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.
  • Również w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji Promotor powinien zaraportować schematy podatkowe, inne niż transgraniczne, jeżeli pierwszej czynności związanej z wdrożeniem schematu dokonano przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nie wcześniej jednak niż po 1 listopada 2018 r. W przypadku, niezaraportowaniu takiego schematu przez Promotora, Korzystający powinien wykonać ten obowiązek w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

 

5. Ryzyka wynikające z nowych regulacji

Uchwalona ustawa posługuje się szeregiem nowych pojęć zdefiniowanych często w bardzo nieprecyzyjny sposób dający pole do ich szerokiej interpretacji - czego przykład stanowi m.in. definicja Promotora, która swoim zakresem obejmuje pracowników banków i instytucji finansowych (które to osoby mogą nie posiadać wystarczającej wiedzy fachowej pozwalającej na prawidłowe wywiązanie się z obowiązków raportowych). Dodatkowo, przepisy definiujące schemat podatkowy są na tyle nieostre, że ich brzmienie prowadzić może do konkluzji, iż raportowaniu podlegać powinno wszystko to, co wpływać może na obniżenie podstawy opodatkowania.

Sankcje
Nowelizacja wprowadza dotkliwe sankcje za nieprzestrzeganie nowych regulacji - w szczególności dodaje ona do Kodeksu Karnego Skarbowego nowy art. 80f dotyczący m.in. nieraportowania lub raportowania po terminie. Dodatkowo, dla osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej będących Promotorami, zatrudniających Promotorów lub faktycznie wypłacających im wynagrodzenie, których przychody lub koszty przekroczyły w roku poprzedzającym rok obrotowy równowartość 8.000.000 PLN, przewidziano dodatkowy obowiązek wdrożenia tzw. procedury wewnętrznej, którego niezrealizowanie może być ukarane karą pieniężną w wysokości do 2.000.000 PLN (kara ta może ulec podwyższeniu nawet do 10.000.000 PLN w przypadku stwierdzenia prawomocnym wyrokiem sądu popełnienia czynu wymienionego w art. 80f Kodeksu Karnego Skarbowego przez Promotora będącego osobą fizyczną zatrudnioną lub faktycznie otrzymującą wynagrodzenie od podmiotu niedopełniającego powyższego obowiązku).
 

 

6. Konsekwencje dla instytucji finansowych

Definicja „Instytucji Finansowej” w rozumieniu nowelizacji, referuje do art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz do art. 1 ust. 1 lit. g umowy FATCA, co oznacza instytucje powiernicze, instytucje depozytowe, podmioty inwestujące lub zakłady ubezpieczeń w rozumieniu tych przepisów.

W świetle projektowanych regulacji Instytucje Finansowe mogą zostać uznane za Korzystających, gdy wdrażają schematy podatkowe podlegające pod obowiązek raportowania (np. schematy transgraniczne wdrażane po 25 czerwca 2018 r.), jak również mogą zostać uznane (one same, lub ich pracownicy) za Promotorów lub Wspomagających w przypadku opracowywania, oferowania, udostępniania, wdrażania lub zarządzania wdrażaniem produktów wiążących się z oszczędnościami podatkowymi, lub podejmowania się udzielania pomocy, wsparcia lub porad w tym zakresie. Ryzyko takie w szczególności może występować w działach zajmujących się szeroko rozumianym wealth management, sprzedażą strukturyzowanych produktów inwestycyjnych przy których tworzeniu były uwzględniane także konsekwencje podatkowe, oferowaniu korzystnych z podatkowego punktu widzenia produktów bankowych o których konkurencyjności będzie świadczyć np. brak opodatkowania tzw. podatkiem Belki.

Z uwagi na przewidywany termin wejścia w życie nowych regulacji oraz ich wysoki stopień skomplikowania, rekomendujemy możliwie jak najszybsze rozpoczęcie projektów mających na celu wdrożenie procedur MDR.

Webcast: Raportowanie schematów podatkowych przez instytucje finansowe

Data:
16 listopada 2018 r.
godz. 10:00 – 11:00 

Więcej informacji

Czy ta strona była pomocna?