Rok 2019 pod znakiem zmian w podatku od towarów i usług

Artykuł

Rok 2019 pod znakiem zmian w podatku od towarów i usług

Biuletyn Zespołu Doradztwa Podatkowego dla Instytucji Finansowych | Komentarz eksperta | 12/2019

Kończący się rok kalendarzowy obfitował w zmiany w przepisach podatkowych. Ich ilość mogła przyprawiać o zawroty głowy nawet specjalistów, którzy na co dzień mierzą się w swojej pracy z prawem podatkowym. Z kolei ich zakres powodował, że nierzadko implementacja nowych rozwiązań wykraczała znacznie poza departamenty podatkowe czy finansowe organizacji, ze szczególnym uwzględnieniem działów IT.

Szczególną wagę Ministerstwo Finansów zdaje się od kilku lat przywiązywać do walki z nadużyciami w podatku od towarów i usług. Na ten cel wskazywano w zasadzie w większości projektów do zmian procedowanych w ciągu mijającego roku. Poniżej krótki przegląd tego, na co podatnicy powinni być gotowi już w chwili obecnej oraz zapowiedź tego, co czeka nas w najbliższych miesiącach.

Biała lista i split payment

Dwie największe zmiany, która dotkną w zasadzie wszystkich podatników to wprowadzenie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności dla wybranych towarów i usług oraz tzw. białej listy, tj. dostępnego w Biuletynie Informacji Publicznej rejestru podatników VAT. Co ciekawe, choć obie zmiany mają służyć przede wszystkim uszczelnianiu systemu podatku od towarów i usług, główne obawy podatników skupiają się wokół sankcji, które przewidziano w ustawach regulujących opodatkowanie podatkami dochodowymi w związku z niestosowaniem lub nieprawidłowym stosowaniem nowych przepisów.

Nie należy natomiast tracić z pola widzenia istotnych aspektów nowych instytucji na gruncie rozliczeń w podatku od towarów i usług. Mam w tym miejscu szczególnie na uwadze rejestr podatników VAT, który powinien być wykorzystywany przez podatników przy weryfikowaniu statusu swoich kontrahentów, a nie tylko jako narzędzie do weryfikowania rachunków bankowych, na które bez narażania się na sankcje w podatkach dochodowych będzie można bezpiecznie dokonywać płatności.

- mówi Patrycja Saul, menedżer w Zespole Doradztwa Podatkowego dla Instytucji Finansowych
 

Jeśli chodzi o obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności to choć dotyczy on jedynie wybranych grup towarów i usług (wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT), można się spodziewać, że będzie on stosowany w znacznie szerszym zakresie. Jeśli pamiętacie Państwo moment, w którym w życie wchodziły przepisy o dobrowolnym mechanizmie podzielonej płatności, rynek spodziewał się efektu kuli śnieżnej. Z informacji przekazywanych przez Ministerstwo Finansów wynikało natomiast, że pomimo zaproponowania podatnikom szeregu zachęt, po pierwszym roku obowiązywania tamtych przepisów tylko około 10% transakcji opłacanych było w mechanizmie podzielonej płatności. W związku z powyższym, ograniczenie dostępu do środków odpowiadających wartości VAT nie było dla podatników dotkliwe i zwykle nie wymagało podejmowania dodatkowych działań.

Obecnie, biorąc pod uwagę zapowiedzi z rynku oraz fakt, że część podatników zamierza oznaczać wszystkie faktury sprzedażowe adnotacją o mechanizmie podzielonej płatności, odsetek transakcji opłacanych z użyciem split payment może ulec znacznemu zwiększeniu. W konsekwencji, istotnemu zwiększeniu ulegnie także wartość środków pieniężnych, które trafiać będą na rachunki VAT. Z drugiej strony, należy pamiętać, że rozszerzony został zakres należności publicznoprawnych, które można regulować bezpośrednio środkami zgromadzonymi na rachunku VAT.

Biała lista – surowe sankcje i kary coraz bliżej

Alert podatkowy (40/2019) 

Dowiedz się więcej

Nowa forma deklaracji VAT

Kolejna zmiana, która - w teorii – jest jeszcze przed podatnikami, to nowa forma deklaracji VAT. „W teorii”, ponieważ u wielu podatników nowe rozwiązanie oznacza konieczność włożenia istotnego nakładu czasu i pracy w jej implementację. W związku z powyższym, część podatników już teraz intensywnie pracuje nad tym, aby po 1 kwietnia być gotowym na nową formę raportowania dla potrzeb rozliczeń VAT. Nowe rozwiązanie oznacza zastąpienie dotychczasowej deklaracji VAT-7 oraz schemy JPK_VAT nowymi schemami JPK_V7M i JPK_V7K.

Na pierwszy rzut oka, w związku z ograniczeniem liczby deklaracji/plików, które podatnicy będą wysyłać do organów podatkowych, zmiana mogłaby się wydawać istotnym ograniczeniem obowiązków formalnych nakładanych na podatników w zakresie rozliczeń VAT. Z drugiej jednak strony, należy mieć na uwadze, że zmiana istotnie zwiększa szczegółowość danych transakcyjnych, które podatnicy będą raportować a organy będą wykorzystywać do analizy rozliczeń VAT i kontroli. Wystarczy wspomnieć o konieczności przypisania grup towarowych dla wybranych transakcji, odpowiedniego oznaczania transakcji z podmiotami powiązanymi oraz transakcji objętych obligatoryjnym mechanizmem podzielonej płatności (zarówno po stronie zakupów jak i sprzedaży) czy też wskazywania niektórych specyficznych typów dokumentów. Biorąc pod uwagę fakt, że każda nieprawidłowość w złożonym pliku, która uniemożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości rozliczeń, będzie zagrożona opłatą sankcyjną w wysokości 500 zł, już teraz warto rozpocząć przygotowania do wdrożenia nowej struktury JPK.

Nowa matryca stawek VAT

Nowa matryca stawek VAT to w istocie nowe załączniki nr 3 i nr 10 do ustawy o VAT, w których wskazano towary i usługi opodatkowane obniżonymi stawkami VAT 8% oraz 5%. Nowa matryca zacznie obowiązywać 1 kwietnia 2020 r. Ta zmiana w mniejszym zakresie dotknie podmioty działające w branży finansowej. Natomiast dla tych podmiotów istotna może się okazać nowa instytucja wprowadzona do ustawy o VAT, a mianowicie wiążąca informacja stawkowa. Co prawda WIS ma służyć przede wszystkim potwierdzaniu prawidłowości zastosowanych stawek podatku do określonego towaru/usługi, natomiast może być wykorzystywana także wszędzie tam gdzie odpowiednie sklasyfikowanie towaru albo usługi jest potrzebne do prawidłowego stosowania przepisów ustawy o VAT oraz przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie (np. zwolnienia z obowiązku rejestrowania sprzedaży na kasach rejestrujących).

Kasy rejestrujące

Zmiany szykują się także w zakresie kas rejestrujących. Resort finansów rozpoczął wycofywanie z rynku kas rejestrujących z papierowym zapisem kopii, a w dalszej perspektywie także kas rejestrujących z elektronicznym zapisem kopii. Kasy te mają zostać docelowo zastąpione tzw. kasami online, które w zasadzie na bieżąco będą przekazywać dane o rejestrowanej sprzedaży do organów podatkowych.

Obowiązek stosowania kas online będzie w najbliższym czasie dotyczył jedynie określonych branż, które resort finansów ocenia jako branże, które są narażone na nadużycia w rozliczeniach VAT. Ministerstwo Finansów na ten moment nie zdecydowało się na ustalenie daty, po której możliwe będzie korzystanie przez wszystkich podatników już tylko z kas rejestrujących online.

Webcast: Kasy fiskalne

Najważniejsze zmiany w 2019 r. i 2020 r.

Odsłuchaj nagranie

Podsumowanie

Powyższe zestawienie nie wyczerpuje listy zmian w zakresie podatku VAT, które weszły w życie w mijającym roku lub wejdą w życie w pierwszej połowie roku 2020. Ich implementacja coraz częściej wymaga angażowania multidyscyplinarnych zespołów, gdyż większość ze zmian podatkowych wymaga od podatników dostosowania systemów informatycznych lub zmian w stosowanych procedurach. W konsekwencji, kwestie rozliczeń podatkowych coraz częściej przestają być wyłączną domeną departamentów podatkowych.

W mijającym roku obserwowaliśmy też wyjątkową otwartość Ministerstwa Finansów na dialog z podatnikami. Co równie istotne, część zgłaszanych przez podatników uwag znajdowała odzwierciedlenie w zmianach legislacyjnych. Szkoda jedynie, że w tych kwestiach, w których prowadzono konsultacje podatkowe nie doczekaliśmy się do tej pory formalnego odniesienia się Ministerstwa Finansów do zgłaszanych uwag. Nieoficjalne informacje prasowe, w których Ministerstwo odnosi się do niektórych wątpliwych kwestii, nie wydają się wystarczająco bezpiecznym źródłem interpretacji przepisów.

Czy ta strona była pomocna?