Kontrole w zakresie FATCA i CRS raportujących instytucji finansowych

Artykuł

Kontrole w zakresie FATCA i CRS raportujących instytucji finansowych

Jak się przygotować?

Biuletyn Zespołu Doradztwa Podatkowego dla Instytucji Finansowych | Komentarz eksperta 8/2020 | 8 października 2020 r.

Na podstawie obowiązujących regulacji FATCA i euro-FATCA polskie raportujące instytucje finansowe (m.in. banki, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne) zobowiązane są do identyfikowania rachunków raportowanych i przekazywania odpowiednich informacji do Szefa KAS (na FAT-1 i CRS-1), jak również do przeprowadzania procedur sprawdzających (FATCA) oraz procedur należytej staranności (CRS). Przepisy przewidują również procedurę kontroli wykonywania obowiązków przez raportujące instytucje finansowe oraz sankcje administracyjne i karnoskarbowe w przypadku zidentyfikowania naruszeń. Do tej pory polska administracja podatkowa generalnie nie podejmowała pełnych kontroli w zakresie FATCA lub CRS. Z naszych informacji wynika jednak, że niedawno to się zmieniło i prawdopodobnie można oczekiwać większej aktywności organów w tym zakresie. Warto zatem przypomnieć, co i w jaki sposób organ może weryfikować podczas kontroli FATCA i CRS oraz jak instytucja finansowa może się przygotować do takiej kontroli.

Kontrola CRS

Kontrola wykonywania przez raportującą instytucję finansową obowiązków w zakresie CRS przeprowadzana jest przez Szefa KAS na podstawie przepisów rozdziału 9 działu III ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami. Jednak na mocy rozporządzenia organem upoważnionym do przeprowadzenia kontroli na terytorium całego kraju został Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

W toku kontroli organ może weryfikować wywiązanie się przez raportującą instytucję finansową z obowiązku stosowania procedur należytej staranności oraz procedur sprawozdawczych (przede wszystkim chodzi o wykonanie obowiązku raportowania informacji o rachunkach raportowanych i nieudokumentowanych na CRS-1), rejestrowania czynności podejmowanych w ramach procedur należytej staranności, jak również gromadzenia dokumentacji wymaganej w ramach stosowania procedur należytej staranności, w szczególności oświadczeń o rezydencji podatkowej posiadaczy rachunków oraz osób kontrolujących.

Kontrola raportującej instytucji finansowej w zakresie CRS

Dowiedz się więcej

Procedury należytej staranności różnią się w zależności od tego, kto jest posiadaczem rachunku oraz z jakim rodzajem rachunku mamy do czynienia (inne procedury przewidziano dla rachunków nowych, a inne dla rachunków istniejących) oraz obejmują m.in. pobieranie oświadczeń o rezydencji podatkowej od posiadaczy rachunków, przeszukiwanie baz danych oraz podejmowania dodatkowych czynności weryfikacyjnych w przypadku powzięcia wątpliwości co do rezydencji podatkowej.

How to prepare for FATCA and CRS inspection in reporting financial institutions (RFI)

See english version

Szczególną uwagę warto zwrócić na obowiązek rejestrowania podejmowanych przez instytucję finansową czynności, który z kolei nie jest przewidziany w przypadku FATCA. Przepisy nie przewidują dokładnej formy jaką ma mieć ten rejestr, zatem instytucje finansowe mają pewną swobodę w jego kształtowaniu. Niezależnie od wyboru formy prowadzenia rejestru powinien on obejmować rejestrację daty, rodzaju oraz opisu przeprowadzonej czynności.

- zwraca uwagę Alina Buwaj, doradca podatkowy, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego

 

Rejestrowanie czynności może następować z wykorzystaniem innych rejestrów prowadzonych w szczególności na potrzeby procedur z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Do kontroli w zakresie CRS odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy Ordynacji podatkowej i Prawa przedsiębiorców, w tym dotyczące konieczności zawiadomienia kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej oraz miejsca prowadzenia kontroli. W toku kontroli organ może żądać udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz innych materiałów w zakresie objętym kontrolą. Występując z żądaniem organ obowiązany jest zwracać szczególną uwagę na zasadę wzajemnego zaufania między instytucjami finansowymi a ich klientami, a wszystkie żądania kierowane w toku kontroli powinny być oznaczone klauzulą „Tajemnica skarbowa”.

Z czynności kontrolnych organ sporządzi protokół kontroli, do którego instytucja finansowa będzie mogła złożyć zastrzeżenia lub wyjaśnienia w terminie 14 dni. W przypadku ich niezłożenia przyjmuje się, że kontrolowany nie ma zastrzeżeń do ustaleń kontroli.

Kontrola kończy się wraz z doręczeniem kontrolowanemu wyniku kontroli, który zawiera m.in. informację o stwierdzeniu nieprawidłowości oraz wskazanie terminu na ich usunięcie (od miesiąca do 6 miesięcy). Raportująca instytucja finansowa powinna poinformować organ o sposobie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości lub przyczynach ich nieusunięcia.

 

Kontrola FATCA

Zgodnie z ustawą FATCA kontrola wykonywania przez raportującą polską instytucję finansową obowiązków związanych z informowaniem o amerykańskich rachunkach raportowanych jest wszczynana niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia organów USA o istotnym nieprzestrzeganiu obowiązków wynikających z umowy FATCA. Zatem organ nie może samodzielnie, bez wniosku władzy amerykańskiej, wszcząć takiej kontroli. Ustawa ani umowa FATCA nie precyzuje przy tym, jakiego rodzaju naruszenia przepisów należy uznać za „istotne”, a zatem w praktyce kwestia ta pozostaje do uznania amerykańskiej władzy podatkowej. Również w przypadku tej kontroli, organem upoważnionym do przeprowadzenia kontroli jest Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

Do kontroli FATCA, podobnie jak CRS, odpowiednie stosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące kontroli podatkowej oraz sposobu jej zakończenia. Warto przy tym zwrócić uwagę, iż w przypadku kontroli FATCA, w przeciwieństwie do kontroli przeprowadzanej na podstawie działu III ustawy o wymianie informacji nie mają zastosowania ograniczenia czasu trwania kontroli i zakazu prowadzenia jednoczesnych kontroli przewidziane w ustawie Prawo przedsiębiorców z uwagi na wyłączenie w tym zakresie.

 

Uchybienia mniejszej wagi

Zarówno w przypadku FATCA jak i CRS przewidziany został odrębny tryb postępowania w przypadku naruszeń mniejszej wagi (FATCA) i niewymagających przeprowadzenia kontroli (CRS). Tu ponownie, ocena odnośnie do wyboru tego trybu postępowania stanowi kwestię uznaniową organu – przy czym w przypadku FATCA nie jest już wymagany uprzedni wniosek władzy amerykańskiej do podjęcia działań przez polski organ.

 

Sankcje administracyjne i karnoskarbowe

Ustawa o wymianie informacji przewiduje zarówno sankcje administracyjne jak i karnoskarbowe w przypadku identyfikacji naruszeń w zakresie raportowania CRS.

Kara pieniężna do maksymalnie 1 mln zł może zostać wymierzona raportującej instytucji finansowej, która uchybiła obowiązkowi stosowania procedur sprawozdawczych, zasad należytej staranności, rejestrowania czynności, czy gromadzenia dokumentacji, w tym oświadczeń posiadaczy rachunków oraz dowodów w postaci dokumentu. Z karą może się spotkać również brak usunięcia w terminie nieprawidłowości stwierdzonych przez organ w toku kontroli.

Ponadto osobie fizycznej, która działając w imieniu lub interesie raportującej instytucji finansowej, dopuszcza się wyżej wymienionych naruszeń grozi kara grzywny na podstawie KKS do 6,2 mln zł, zaś w przypadku mniejszej wagi do 52 tys. zł.

Ustawa FATCA nie przewiduje kary administracyjnej w przypadku stwierdzenia uchybień w toku kontroli. Natomiast w postępowaniu karnoskarbowym osobie, która wbrew obowiązkowi nie składa w terminie informacji o amerykańskich rachunkach raportowanych sąd może wymierzyć karę grzywny do 6,2 mln zł w 2020 r. (w przypadku złożenia informacji nieprawdziwej nawet do 8,3 mln zł).

 

Kontrola – jak można się przygotować?

Właściwe przygotowanie do kontroli, w tym przede wszystkim uprzednia weryfikacja poprawności wywiązywania się przez raportującą instytucję finansową z obowiązków FATCA i CRS, powinna pozwolić na ograniczenie ryzyka identyfikacji ewentualnych naruszeń przez organ i wymierzenia kar administracyjnych i sankcji karnoskarbowych. Przygotowując się do ewentualnych kontroli w zakresie FATCA czy CRS warto dokonać w szczególności przeglądu obowiązujących w raportującej instytucji finansowej procedur i właściwego archiwizowania dokumentacji. Należy dodatkowo przeanalizować, czy instytucja prowadzi na bieżąco rejestr czynności na potrzeby CRS oraz będzie w stanie go dostarczyć na żądanie organu oraz czy zawiera on wszystkie elementy wymagane przepisami prawa.

Czy ta strona była pomocna?