CFO

Artykuł

Raport: Deloitte CFO Survey 2020 – edycja wiosenna

Wyniki badania dla Polski na tle Europy Środkowej

Lipiec 2020

Prezentowany raport jest częścią Deloitte Central Europe CFO Survey – 2020 spring edition – badania opinii dyrektorów finansowych przeprowadzonego w 6 krajach Europy Środkowej (Polska, Czechy, Rumunia, Litwa, Łotwa, Estonia). W badaniu wzięło udział 309 dyrektorów finansowych. Badanie zostało przeprowadzone w okresie od marca do początku maja 2020 roku.

Już pod koniec 2019 roku nie brakowało głosów mówiących o nadchodzącym spowolnieniu gospodarczym. Wybuch pandemii COVID-19 zdominował życie gospodarcze, społeczne i polityczne państw na całym świecie i sprawił, że obawy te stały się jeszcze bardziej uzasadnione. Zarówno rządy, jak i firmy podejmują szeroko zakrojone kroki w celu dostosowania się do odmiennych warunków gospodarczych i społecznych, niż te, z którymi mieliśmy do czynienia jeszcze pół roku temu. Nie jesteśmy jeszcze w stanie określić jak dotkliwe będą rzeczywiste skutki pandemii dla gospodarki Polski i Europy, ale aby lepiej zrozumieć nastroje, oczekiwania i obawy dyrektorów finansowych w Polsce, Czechach, Rumunii oraz w trzech państwach bałtyckich w tym trudnym czasie, w okresie od marca do początku maja tego roku przeprowadziliśmy kolejną już edycję badania Deloitte CFO Survey.

Paweł Spławski, Partner
Risk Advisory, Financial Services

 

 

Raport, który mamy przyjemność Państwu przedstawić zawiera analizę opinii polskich CFO dotyczącą zagadnień z obszarów takich jak perspektywy gospodarcze i biznesowe oraz perspektywy rozwoju firmy, jak również ochrona środowiska, działalność społeczna i ład korporacyjny (ESG), reforma IBOR, wykorzystanie technologii w funkcji finansowej/podatkowej. Zapytaliśmy także o ocenę wpływu rozprzestrzeniania się COVID-19 na gospodarkę. Część opinii polskich dyrektorów finansowych skonfrontowaliśmy z wynikami badania, które przeprowadziliśmy jesienią 2019 roku oraz z odpowiedziami CFO z pięciu wspomnianych wyżej państw europejskich.

Julia Patorska, Partner Associate
Sustainability Consulting Central Europe

Kluczowe wnioski z raportu:

Perspektywy gospodarcze

  • Przewidywania polskich CFO odnośnie wskaźnika inflacji są pesymistyczne, szczególnie dla Polski - 5,2%, w porównaniu ze strefą Euro - 3,3%. Jesienią 2019 roku proporcje te wynosiły odpowiednio – 3,3% dla Polski oraz 1,8% dla strefy Euro. Na takie prognozy może mieć wpływ polityka luzowania ilościowego stosowana zarówno przez NBP jak i inne czołowe banki centralne (EBC, FED). Polscy CFO spodziewają się najwyższego poziomu inflacji w swoim kraju spośród wszystkich respondentów badania – CFO z Czech (2,9%), Rumunii (4,7%), Łotwy (0,2%) i Estonii (2%). Dyrektorzy finansowi z Litwy z kolei spodziewają się deflacji na poziomie -3,6%.

Perspektywy biznesowe

  • Tylko 8% wobec 92% obawiających się obciążeń finansowych. Jesienią 2019 proporcje te wynosiły odpowiednio: 25% uważających, że to dobry czas na podejmowanie ryzyka wobec 75% CFO niechętnym podejmowaniu ryzyka. Największą skłonność do podejmowania ryzyka wykazują polscy dyrektorzy finansowi reprezentujący branżę usług finansowych.
  • W przypadku oceny poziomu finansowej i gospodarczej niepewności w ich firmach, polskich CFO cechuje duża rozbieżność opinii. Jako wysoki postrzega go 69% a jako niski 6%. Natomiast, jako normalny poziom niepewności określa 24% respondentów, czyli blisko ¼ CFO. Jako wysoki określa poziom niepewności większość dyrektorów finansowych z Estonii (75%), Rumunii (71%), Litwy (70%), Czech (62%) oraz Łotwy (61%).
  • Niewypłacalność i ograniczenia związane z płatnościami w gospodarce oraz spadek popytu krajowego lub recesja to najczęściej wskazywane ryzyko dla rozwoju lub stabilności finansowej polskich firm. Wskazało je odpowiednio 74% i 60% respondentów. Polscy CFO obawiają się także spadku popytu za granicą (39%). Rzadziej wymieniają natomiast reformę IBOR (2%) oraz zagrożenia w cyber przestrzeni (5%).
  • CFO w Polsce za atrakcyjne źródła finansowania inwestycji w firmie uważają środki własne - 55% oraz kredyty bankowe - 40%. Za nieatrakcyjne postrzegają natomiast instrumenty kapitałowe - 45% i obligacje korporacyjne - 37% respondentów.

Perspektywy rozwoju firmy

  • Polscy respondenci bardzo krytyczne postrzegają perspektywy finansowe swoich spółek (79% ocenia je pesymistycznie, a tylko 5% optymistycznie). Dyrektorzy finansowi reprezentujący niemal wszystkie branże (z wyjątkiem branży konsumpcyjnej, sektora chemii i farmacji oraz TMT) wyrażają pesymistyczne opinie dot. perspektyw finansowych czekających ich organizacje.
  • CFO w Polsce uważają, że rentowność, marże operacyjne, poziom wydatków inwestycyjnych oraz poziom zatrudnienia w ich firmach zmaleją. Wzrost wspomnianych czynników przewiduje niewielka liczba badanych (zaledwie pomiędzy 8 a 13%).
  • Redukcja kosztów to kluczowa strategia najczęściej wybierana przez CFO z Polski. Należy zwrócić uwagę na fakt, że następne ważne cele: wzrost przychodów na obecnych rynkach, wzrost organiczny oraz zwiększenie wartości przepływów pieniężnych (z działalności operacyjnej), utrzymują się na poziomie 13%. 

Ochrona środowiska, działalność społeczna i ład korporacyjny (ESG)

  • Większość polskich CFO uważa, że obecnie ochrona środowiska, działalność społeczna oraz ład korporacyjny (ESG) mają umiarkowany (45%) lub mały (29%) wpływ na wynik działalności ich firmy. Ocena ta zmienia się w odniesieniu do przyszłości. Duży udział wspomnianych czynników przewiduje 44% respondentów, a umiarkowany 31%.
  • Polscy CFO w pełni lub częściowo uwzględniają ochronę środowiska, odpowiedzialność społeczną i ład korporacyjny w strategii swojej firmy (w sumie jest to 81%). Większość badanych (55%) uważa także, że wspomniane czynniki decydują o długoterminowych wynikach działalności firmy.
  • Widoczna jest również duża świadomość roli ujawnień powyższych kryteriów w podejmowaniu decyzji przez inwestorów i kredytodawców (56%). Dotyczy to też znaczenia w ciągu trzech najbliższych lat ratingu w tej dziedzinie (66%).
  • W ocenie polskich CFO kwestie odpowiedzialności społecznej (31%) oraz ochrony środowiska (24%) będą decydować o łatwym dostępie do rynków kapitałowych w najbliższych trzech latach. Znacznie mniejszy wpływ mieć będzie ład korporacyjny (13%).

Reformy IBOR

  • Tylko 6% polskich respondentów zdaje sobie w pełni sprawę z roli reformy IBOR oraz z jej wpływu na działalność firmy. 29% deklaruje, iż dysponuje wiedzą na poziomie normalnym. Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, że tyle samo - 29% CFO przyznaje, że takiej świadomości nie posiada.
  • Zdecydowanie wysoki odsetek badanych - 56% - przyznaje, że w ich firmie nie podjęto żadnych prac, których celem jest dostosowanie jej działalności do reformy IBOR. 32% planuje to uczynić dopiero w przyszłości, a tylko 8% badanych stwierdza, że takie czynności są prowadzone.
  • Z odpowiedzi respondentów jednoznacznie wynika, że reforma stawek IBOR nie wpływa znacząco na działalność firm. W obszarze prawno-podatkowym oraz rachunkowości i sprawozdawczości to 26%, w obszarze działalności podstawowej to 23%, a w obszarze wycen instrumentów finansowych i zasad zarządzania ryzykiem po 13%.
  • Tylko niewielu polskich CFO dostrzegało korzyści dla firmy wynikające z reformy IBOR. 8% uznało, że wspomniana reforma pozwoli lepiej dostosować organizację i zasady prowadzenia działalności do potrzeb rynku. Po 5% widziało w niej szansę na zwiększenie przychodów oraz okazję do wymiany starych systemów IT na nowe, bardziej wydajne systemy.
  • Świadomość obowiązku ujawnienia w sprawozdaniach finansowych informacji na temat wpływu reformy IBOR na działalność firmy oraz zaprezentowania ekspozycji na poszczególne stawki referencyjne posiada 24%, do jej braku przyznaje się 47%, a 29% CFO nie potrafi tego określić.

Wykorzystania technologii w funkcji finansowej/podatkowej

  • Według respondentów, największe znaczenie w tworzeniu wartości w ich funkcji podatkowej ma tworzenie i aktualizowanie raportów - 58%, automatyczne gromadzenie danych - 55%, następnie zarządzanie przepływem pracy i dokumentami - 50% oraz narzędzia analityczne - 47%.
  • Oceniając poziom wydatków na narzędzia analityki danych w ciągu następnych dwunastu miesięcy, CFO udzielali dość zróżnicowanych odpowiedzi. 56% uważa, że wzrosną one w przypadku usprawnienia w planowaniu zasobów przedsiębiorstwa (ERP), 48%, że obejmą systemy i aplikacje podatkowe, 42% przeznaczy je na zrobotyzowaną automatyzację procesów.
  • Respondenci z Polski, uważają, że wdrażając technologię w funkcji finansowej/podatkowej, uzyskają lepszą efektywność pracy (47%), ograniczeniu ulegnie ryzyko podatkowe (44%), usprawnione zostaną procesy: raportowania (35%) i decyzyjne (27%), zmniejszy się zaangażowanie pracowników w powtarzalne czynności (26%), nastąpi redukcja kosztów oraz zmniejszy się liczba ludzkich błędów (po 24%).
  • Z odpowiedzi CFO wynika, że przy wypełnianiu obowiązków podatkowych najczęściej odwołują się do narzędzi wbudowanych w systemy księgowe/ERP. W przypadku JPK VAT/ JPK VDEK jest to 65%; w przypadku Split Payment (mechanizm podzielonej płatności) - 61%, przy Białej Liście - 45% i tylko 19% przy MDR.
  • Polscy respondenci w większości pozytywnie oceniają wiedzę i umiejętności swoich pracowników w dziedzinie technologii cyfrowych w funkcji podatkowej. Jednoznacznej odpowiedzi udzieliło 48%, a 6% częściowo zgodziło się z tym stwierdzeniem.

Wpływ rozprzestrzeniania się COVID-19 na gospodarkę

  • Prognozy polskich CFO odnośnie wpływu COVID-19 na dynamikę inwestycji są pesymistyczne zarówno w odniesieniu do Polski (77% respondentów uważa, że będzie on duży, 18%, że średni), do krajów UE (79% - duży wpływ, 15% - średni) oraz świata (66% - duży, 27% - średni).
  • Polscy respondenci nie kryją bardzo pesymistycznych odczuć co do wpływu COVID-19 na przychody firm zarówno w Polsce (79% uważa, że będzie on duży, 19%, że średni), w krajach UE (77% - duży, 19% - średni) i na świecie (66% - duży, 31% - średni).
  • Dyrektorzy finansowi z Polski negatywnie oceniają zmiany w poziomie bezrobocia spowodowane przez COVID-19. Według 60% badanych w Polsce będzie on miał duży wpływ, a według 29% średni. W krajach UE odpowiednio – 61% i 26%, na świecie natomiast – 58% i 31%.
  • Większość dyrektorów finansowych z Polski (56%) stwierdziła, że koronawirus nie spowodował opóźnień w płatnościach ze strony kontrahentów, ani nie spowodował zatorów płatniczych.
  • Z odpowiedzi 63% CFO wynika, że koronawirus nie zakłócił płynności finansowej ich firm. 34% przyznało, że miało to miejsce. 
Czy ta strona była pomocna?