Zorgvastgoed verduurzamen met behulp van overheidssubsidie

Article

Zorgvastgoed verduurzamen met behulp van overheidssubsidie

"Een subsidie die voor de verandering niet fiscaal gedreven is"

Het kabinet zal de komende jaren geld steken in het verduurzamen van zorginstellingen, sportfaciliteiten en onderwijs- en overheidsgebouwen, beginnend met een investering van €340 miljoen. Hoe dit geld precies ingezet gaat worden is nog niet helemaal bekend. Het is al wel duidelijk dat het gericht zal zijn op het zo snel mogelijk reduceren van zoveel mogelijk CO2.

Februari 2022

Zorginstellingen kunnen beter profiteren van nieuwe subsidie

De huidige subsidiemogelijkheden die investeringen in vastgoedverduurzaming bevorderen zijn veelal gebaseerd op een vennootschapsbelasting (Vpb) belastingafdrachtvermindering (denk hierbij aan de energie-investeringsaftrek (EIA) en de milieu investeringsaftrek (MIA)). Deze subsidies zijn vaak minder van toepassing voor zorginstellingen (dit zijn vaak stichtingen en daardoor niet Vpb-plichtig). Daarnaast zijn de bestaande energie- en milieu cash subsidies meestal gericht op innovatieve verduurzamingsontwikkelingen. Dit is geen primaire activiteit van zorginstellingen.

Naast de overheidsdoelstelling vanuit het Klimaatakkoord om al het maatschappelijk vastgoed per 2025 CO2-arm te hebben (minimaal energie label C), komen er ook andere vereisten rondom duurzaamheid. Steeds meer banken en beleggers maken expliciet de keuze om uitsluitend duurzaam vastgoed te financieren. De nieuwe subsidie kan de bestaande business case positiever uit laten vallen, wat goed van pas komt met de snel stijgende bouwkosten en de vrees voor verdere toename van de marktrente die als gevolg van de toenemende inflatie door centrale banken stapsgewijs verhoogd wordt.

Vormgeving van de subsidie

Het is positief dat er een bedrag beschikbaar gesteld wordt voor maatschappelijke organisaties zoals zorginstellingen. Hoewel het op dit moment nog niet duidelijk is hoe deze subsidie precies wordt vormgegeven, zijn er op voorhand al drie onderwerpen van belang met betrekking tot de effectiviteit van deze nieuwe regeling:

  1. De €340 miljoen is een goed begin, maar is naar verwachting niet
    voldoende voor het verduurzamen van het totale Nederlandse (zorg)vastgoed: Nederlan telt zo’n 118 miljoen m2 aan zorgvastgoed (exclusief seniorenwoningen). Ongeveer 45% van de ruim 15.000 zorgvastgoedobjecten in Nederland is gebouwd vóór 1980. Om de gehele zorgvastgoedportefeuille te verduurzamen zodat we over 9 jaar aan de Parijs doelstellingen (Green Deal) voldoen, vraagt dus om een forse investering. Volgens een schatting van het Economisch Instituut voor de Bouw kost het verduurzamen van een pand met label G naar een groen label van C of hoger gemiddeld €50-€57 per vierkante meter. Verduurzaming van zorgvastgoed vraagt dus een investering van circa €6 miljard terwijl er slechts €340 miljoen (ca. 6%) subsidie beschikbaar wordt gesteld. Deze subsidiepot dienen de zorginstellingen bovendien te delen met sportfaciliteiten, onderwijs- en overheidsgebouwen.  Het is daarom een goed begin, maar zal naar verwachting niet voldoende zijn.     
  2. Aanmeldingsprocedures zijn cruciaal om een zo groot mogelijke
    doelgroep effectief en efficiënt bij te staan met verduurzaming. Om het beschikbaar gestelde bedrag zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten is het van belang om een grote doelgroep aan te spreken en deze ook mee te laten profiteren. Daarom is het belangrijk een gedegen aanmeldingsprocedure te hebben. First-come-first-serve zou bijvoorbeeld averechts werken omdat op deze manier alleen de paar organisaties (bij de aanname dat de investering in duurzaamheidsmaatregelen evenredig is verdeeld over de zorginstellingen zou dit ca. 6% zijn) die zich als eerste aanmelden gebruik kunnen maken van de subsidie. De volgende 75% zijn ‘te laat’, terwijl die plannen wellicht beter aansluiten bij het doel van de subsidie. Een aanmeldingsprocedure via een tender en een beoordelingscommissie met een deadline voor indiening van de aanvraag zou daarom beter kunnen aansluiten bij deze subsidie. Na deze deadline zouden de aanvragen gerangschikt kunnen worden op basis van vooraf bekendgemaakte criteria (zoals bijvoorbeeld de hoeveelheid bespaarde CO2 per subsidie-euro, en/of de snelheid van effect) waarbij zorginstellingen aansluiten bij de vorig jaar door hen ingeleverde CO2-routekaart waarover wij eerder gepubliceerd hebben (zie link: Verduurzaming zorgvastgoed in de versnelling | Deloitte Nederland).           
  3. Het zou goed zijn als bij de subsidie voor het verduurzamen van vastgoed ook rekening gehouden wordt met de alternatieve aanwendbaarheid. Het hele zorgveld is aan veranderingen onderhevig. Hoofdlijnenakkoorden, juiste zorg op de juiste plek, personeelstekort en digitalisering zorgen ervoor dat het onzeker is waar zorgvastgoed de komende 20 jaar voor gebruikt gaat worden. Wanneer het zorgvastgoed alternatief aanwendbaar is, is de kans op leegstand in de toekomst kleiner. Het voorkomen van leegstand bij zorgvastgoed zou ook gezien kunnen worden als een bepaalde vorm van verduurzaming (circulariteit) en kan onderdeel worden van de beoordelingscriteria.

Vervolgartikel

Er is nu nog weinig inhoudelijk bekend over de subsidie, maar naar verwachting zal hier eerste kwartaal 2022 meer duidelijkheid over komen. Op basis daarvan en de inhoudelijke expertise van Deloitte zullen we met een visiestuk komen over deze subsidie en hoe deze subsidie zorginstellingen verder kan helpen bij het verduurzamen van vastgoed.

Verduurzaming van vastgoed

Naast deze subsidie kunnen wij zorginstellingen integraal helpen bij verduurzaming en klimaatadaptatie. Via een ESG (Environment, Social and Governance) Due Diligence analyseren we hoe de organisatie scoort op de ESG-doelstellingen en welke acties nog nodig zijn om op de ESG-criteria te verbeteren. Daarbij ondersteunen we cliënten bij de ESG-strategie, ESG-performance monitoring, of het opstellen van een roadmap voor zowel ESG als algemene duurzaamheidsinvesteringen. In het geval dat een duurzaamheidsoplossing alleen met samenwerkingspartner kan worden
opgelost kunnen wij daar ook bij assisteren. Tevens zullen bij de verduurzaming van vastgoed ook de effecten op uw energiebelasting of WOZ-waarde in ogenschouw genomen moeten worden. Deloitte kan daarin ondersteunen met een integrale doorrekening van de meerjarenprognose (dus inclusief uw vastgoedinvesteringsprogramma) en het effect op uw exploitatie.

Hulp bij de financiering, zowel via de traditionele aanpak als via nieuwe, innovatieve, opties behoort ook tot onze mogelijkheden. 

Wilt u meer informatie over de mogelijkheden met betrekking tot de verduurzaming van uw vastgoed? Neem dan contact op met Arno Leeijen of Corjan Visser.

Did you find this useful?